Διεκδικητική επικοινωνία: Η σημασία και η επίτευξή της

Συντάκτης: Εύη Ξυραφά, Σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης

Βασισμένη στον αμοιβαίο σεβασμό, η διεκδικητικότητα είναι θεμελιώδης διπλωματική δεξιότητα της επικοινωνίας σε κάθε διάσταση της ζωής.

Μοχθώντας να επικοινωνήσουμε ξεκάθαρα και φιλικά, η διεκδικητικότητα είναι εργαλείο ισορροπίας στις διαπροσωπικές μας  σχέσεις και τις συναλλαγές και συνεργασίες μας.

Διαφέρει από την παθητική και την επιθετική επικοινωνία, εξομαλύνει τη συνεννόηση και ενισχύει την αυτοεκτίμηση, δείχνοντας αυτοσεβασμό. Επικοινωνώντας παθητικά ή επιθετικά, το μήνυμα χάνεται στη συναισθηματική σύγχυση.

Διεκδικητική Επικοινωνία: Ορισμός

Σκεφτείτε το σενάριο: είστε πιεσμένος χρονικά, ενώ ένας καλός φίλος ζητά υποστήριξη. Oι ρόλοι του καλού φίλου και του εργαζόμενου συγκρούονται. Πώς ανταποκρίνεστε χωρίς να αγχωθείτε περισσότερο;

Ενώ σε ορισμένους βγαίνει φυσικά, άλλοι δεν καταφέρνουν να διεκδικούν επικοινωνώντας. Σύμφωνα με τον ορισμό της, η διεκδικητικότητα είναι η ικανότητα έκφρασης με σεβασμό για τα δικαιώματα και τις ανάγκες και των δύο μερών. Είναι η ευθεία αξίωση των αναγκών σε όλες τις περιστάσεις. Η ικανότητά της απαλλάσσει από τις ενοχές ή τον θυμό που συχνά ακολουθούν ένα «όχι».Να σημειωθεί ότι εκτός από το τι λέγεται, την επικοινωνία επηρεάζει και ο τρόπος που αυτό λέγεται.

Χαρακτηριστικά διεκδικητικής επικοινωνίας

Τα πέντε πρώτα γνωρίσματα της διεκδικητικής επικοινωνίας είναι μη λεκτικά, ειδικότερα:

  1. Επαφή με τα μάτια: το ευθύ βλέμμα δηλώνει απουσία φόβου
  2. Διεκδικητική στάση σώματος: όχι επιβλητική, ούτε αδύναμη
  3. Τόνος: δυνατός, όχι απειλητικός
  4. Έκφραση: απουσία θυμού, άγχους
  5. Χρονισμός: αξιοποίηση της κατάλληλης στιγμής
  6. Σαφήνεια: εκφράστε καθαρά τις ανάγκες σας χρησιμοποιώντας συγκεκριμένες λέξεις
  7. Ύφος: μην κατηγορείτε και μην τρομοκρατείτε τον συνομιλητή σας
  8. Θετικότητα: διατυπώστε θετικά τις αξιώσεις σας – είναι αποτελεσματικότερο
  9. Απουσία κριτικής: αποφύγετε τον πειρασμό της κριτικής (του εαυτού ή των άλλων)

Χαρακτηριστικές συμπεριφορές διεκδικητικότητας:

Σαφής, ξεκάθαρη έκφραση,

Οπτική επαφή,

Ξεκάθαρη γλώσσα,

Σεβασμός των αναγκών των άλλων και του ίδιου,

Ήρεμη και σαφής άρνηση,

Σκοπός η έκφραση αναγκών

Τα οφέλη της διεκδικητικής επικοινωνίας:

  • Αποτελεσματική επικοινωνία
  • Αποτελεσματικές λύσεις
  • Ειλικρινείς σχέσεις
  • Θετική αυτό-εικόνα
  • Αυξημένη αυτοπεποίθηση
  • Ισχυρότερος αυτοέλεγχος
  • Αυταξία
  • Δυνατές σχέσεις
  • Μειωμένο άγχος και κατάθλιψη
  • Αυτό-έκφραση και γνώση εαυτού
  • Αποτελεσματική διαχείριση συγκρούσεων
  • Βελτιωμένη υγεία
  • Καλύτερες δεξιότητες επικοινωνίας
  • Αυξημένη εργασιακή ικανοποίηση
  • Μεγαλύτερος σεβασμός και κατανόηση
  • Αυξημένη αυτοεκτίμηση

Διαβάστε επίσης :Η δοκιμασία του μαρσμέλοου και η σημασία του αυτοέλεγχου


Παραδείγματα διεκδικητικής επικοινωνίας:

«Διαφωνώ, εγώ πιστεύω…»

«Ευχαριστώ που με σκέφτηκες, αλλά  θ’ αρνηθώ για σήμερα»

«Αδυνατώ ν’ αναλάβω περισσότερη δουλειά»

«Μην φεύγεις όταν συζητάμε»

«Πιστεύω ότι αξίζω την αύξηση μετά την άνοδο του 10% που κατάφερα στις πωλήσεις»

«Ξέρω ότι δεν το εννοούσες, αλλά νιώθω θιγμένος»

«Θέλω στο εξής να έρχεσαι στην ώρα σου»

Η διεκδικητική επικοινωνία στο μεταίχμιο της επιθετικής και της παθητικής.

Το παθητικό στιλ εκφράζεται ως υπερβολική συστολή. Το μήνυμα του παθητικού επικοινωνιακού στιλ είναι: «τα αισθήματα και οι σκέψεις μου είναι ασήμαντα», έτσι και οι άλλοι αγνοούν τις ανάγκες σας. Η παθητική επικοινωνία αποφεύγει τις συγκρούσεις με κάθε κόστος. Ενώ σκοπός της είναι η διατήρηση της ησυχίας, τελικά η εσωτερική σύγκρουση δηλητηριάζει τις σχέσεις.

Χαρακτηριστικές συμπεριφορές:

  • Φοβάται να εκφραστεί
  • Μιλάει χαμηλόφωνα
  • Μαζεύεται, καμπουριάζει
  • Βάζει πρώτες τις ανάγκες άλλων
  • Αδυνατεί ν’ αρνηθεί
  • Σκοπός πάντα η ικανοποίηση των άλλων

Αποτελέσματα:

  • Στρες
  • Μνησικακία
  • Υπόρρητος θυμός
  • Θυματοποίηση
  • Εκδικητικότητα
  • Αμφισβήτηση της κρίσης και του εαυτού

Στο αντίθετο άκρο βρίσκεται η επιθετική επικοινωνία: το στιλ των νταήδων που αγνοούν τις ανάγκες, τις γνώμες και τα αισθήματα των άλλων. Αυτάρεσκοι και αλαζόνες. Οι επιθετικοί άνθρωποι ντροπιάζουν, τρομοκρατούν και εκφοβίζουν, ακόμη και σωματικά.

Χαρακτηριστικές συμπεριφορές:

  • Θυμός, ένταση
  • Άγριο και επικριτικό βλέμμα
  • Φωνές
  • Υποτίμηση
  • Επιβλητική στάση σώματος
  • Προτεραιότητα οι ανάγκες του
  • Αντιδραστική και επιθετική άρνηση
  • Σκοπός να γίνει το δικό του

Αποτελέσματα:

Διάβρωση της εμπιστοσύνης και του σεβασμού, οι άνθρωποι μισούν, αποφεύγουν ή εναντιώνονται σ’ έναν επιθετικό άνθρωπο.

Πώς Καλλιεργείται η διεκδικητικότητα;

Οι εμπειρίες μας διαμορφώνουν το επικοινωνιακό μας στιλ. Οι περισσότεροι δεν το γνωρίζουμε συνειδητά με αποτέλεσμα να υιοθετούμε το ίδιο στιλ παντού. Έχοντας δει τα χαρακτηριστικά των τριών στιλ, μπορείτε να κατατάξετε το δικό σας. Ενδέχεται να έχετε διαφορετικά στιλ ανάλογα με την περίσταση–αλλού να είστε επιθετικός και αλλού παθητικός.

Αυτό-αξιολογηθείτε: Εκφράζετε τις απόψεις σας ή μένετε σιωπηλοί; Βιάζεστε να κρίνετε ή να κατηγορήσετε; Προκαλείτε φόβο ή δισταγμό;

Διατυπώσεις σε α’ ενικό,όπως «θεωρώ ότι…», είναι σαφείς και μη επικριτές. «Εγώ διαφωνώ» αντί για «εσύ έχεις άδικο».

Εξοικειωθείτε με το να λέτε όχι: αν σας δυσκολεύει, αρνηθείτε ευγενικά «δεν μπορώ αυτή τη φορά». Το όχι είναι σαφής διατύπωση που δεν χρειάζεται επεξήγηση. Μην διατάζετε, αλλά να είστε σαφής.

Πρόβες: Εξασκηθείτε σε διάφορα πιθανά σενάρια διεκδικητικότητα.

Γλώσσα Σώματος: Η επικοινωνία περιλαμβάνει και μη λεκτικά στοιχεία. Ευθυτενής στάση, συχνή οπτική επαφή, ουδέτερη ή θετική έκφραση. Μη σταυρώνετε χέρια ή πόδια.

Έλεγχος συναισθημάτων: Αν και συνηθισμένα, τα αισθήματα θυμού, απόγνωσης ή απελπισίας παρεμποδίζουν την επίλυση συγκρούσεων.

Διεκδικητικότητα στον χώρο εργασίας

Ο εκφοβισμός στη δουλειά βλάπτει την εργασιακή επίδοση και ικανοποίηση. Προκειμένου να εδραιώσετε σχέσεις εμπιστοσύνης, υιοθετήστε διεκδικητική συμπεριφορά στην εργασία ως εξής:

  • Διατυπώνετε ευθείες και σαφείς αξιώσεις
  • Εκφραστείτε την κατάλληλη στιγμή (μην σιγοβράζετε στον θυμό)
  • Εξασφαλίστε προσωπική επικοινωνία με τον προϊστάμενο
  • Μην απολογείστε όταν αξιώνετε κάτι

Η διεκδικητικότητα στην εργασία προστατεύει την υγεία, αλλά είναι  μία δεξιότητα που μπορεί να καλλιεργηθεί στο φιλικό και το οικογενειακό περιβάλλον. Οι ειδικοί διαπιστώνουν ότι «η διεκδικητικότητα δημιουργεί ισότιμες σχέσεις». Η ειλικρίνεια είναι αναγκαία στις συντροφικές σχέσεις.

Τα πέντε γνωρίσματα της διεκδικητικής επικοινωνίας είναι:

  1. Έκφραση αναγκών, συναισθημάτων και σκέψεων με άνεση και ειλικρίνεια,
  2. Ισοδυναμία ισχύος
  3. Υπεράσπιση του εαυτού
  4. Αναγνώριση δικαιωμάτων και απόψεων
  5. Ευθύτητα, σταθερότητα και θετικότητα.

Στις κοινωνικές σχέσεις

  1. Αναλογιστείτε τη θέση σας στη σχέση. Ανακτήστε την ισχύ σας και όσα αξίζετε από τη σχέση,
  2. Αναγνωρίστε τις επιθυμίες και τις ανάγκες σας. Δημιουργήστε μία σχέση ευτυχισμένη και επιτυχημένη,
  3. Επικοινωνήστε με σεβασμό.

Η διεκδικητικότητα είναι μία υποτιμημένη δεξιότητα. Προϋποθέτει αυτογνωσία και θάρρος γνώμης. Εξίσου απαιτεί συναισθηματική ευφυΐα και κοινωνικές δεξιότητες. Οι περισσότεροι καταφεύγουμε στη σιωπή. Το αποτέλεσμα είναι η διατήρηση μίας επιφανειακής ηρεμίας που διαβρώνεται στο εσωτερικό της.

Η εσωτερική σύγκρουση, αργά ή γρήγορα θα εκδηλωθεί και η ρήξη θα επέλθει. Η διεκδικητικότητα είναι το πολύτιμο αντίβαρο για τη δημιουργία και την άνθιση ισότιμων σχέσεων με σεβασμό και αμοιβαία κατανόηση.

Πηγή


Bio Εύη Ξυραφά

Σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης και εκπαιδεύτρια Ανθρώπινου Δυναμικού σε θέματα HR και Επικοινωνίας. Δημιουργός του Believe In You, που διοργανώνει σεμινάρια προσωπικής και επαγγελματικής ανάπτυξης για το ευρύ κοινό.

Τηλέφωνα επικοινωνίας: 2106128281, 6974781051

Websitehttp://www.believeinyou.gr/

Email: info@believeinyou.gr

Facebook: https://www.facebook.com/BelieveInYou.gr

Βιβλίο: “Θέλω Πιστεύω Μπορώ: Τα 3 κλειδιά της ζωής”

Αν ενδιαφέρεστε για ατομικές συναντήσεις coaching από κοντά, τηλεφωνικά ή μέσω internet, επικοινωνήστε μαζί μου. Θα χαρώ να σας βοηθήσω σε κάθε βήμα!

Συντάκτης: Εύη Ξυραφά, Σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης

Influence:

Σύμβουλος προσωπικής και επαγγελματικής ανάπτυξης, Εκπαιδεύτρια Ανθρώπινου Δυναμικού σε θέματα HR και Επικοινωνίας…