Διαχείριση εκρήξεων του θυμού των παιδιών
Ο θυμός είναι ένα από τα βασικά ανθρώπινα συναισθήματα όπως η χαρά, η θλίψη, ο φόβος κ.τ.λ. Η έκφρασή του θα λέγαμε ότι είναι αναπόφευκτη αλλά απαραίτητη και υγιής σε όλα τα στάδια ανάπτυξης του ατόμου. Δεν είναι ένα αρνητικό συναίσθημα και σίγουρα δεν είναι χρήσιμο να το καταστέλλουμε ή να το αποφεύγουμε. Ο τρόπος που κάποιος το διαχειρίζεται μπορεί να προσδιορίσει εντέλει την ποιότητά του. Ιδιαίτερα τα παιδιά τα οποία δεν έχουν αναπτύξει τη δυνατότητα να ελέγχουν τα συναισθήματά τους και να χρησιμοποιούν τη λογική τους, πολλές φορές θέλοντας να εκφράσουν το θυμό τους, εκδηλώνουν μια ιδιαίτερα αρνητική εικόνα με έντονα ξεσπάσματα που περιλαμβάνουν φωνές, καταστροφή αντικειμένων και βίαιες συμπεριφορές.
Αιτίες εκδήλωσης θυμού
Υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες που το παιδί μπορεί να εκδηλώνει έντονα το θυμό του ή οποιαδήποτε άλλη ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Δεν προκαλείται πάντα από μια ματαίωση στις επιθυμίες του ή απλά κατά την αντίστασή του σε κάτι που του επιβάλλεται. Ενδεικτικά αναφέρονται κάποιες:
- Απόρροια ενός οικογενειακού κλίματος έντασης και συγκρούσεων.
- Μια αλλαγή στην καθημερινότητα του παιδιού.
- Δυσκολία να εκφράσει τις ανάγκες του.
- Έλλειψη ενδιαφέροντος για δραστηριότητες.
- Προσπάθεια του παιδιού να διαχειριστεί και να ελέγξει το περιβάλλον του λόγω πιθανής απουσίας ορίων από τους γονείς του.
- Άγχος αποχωρισμού.
- Συναισθηματική ή φυσική απουσία των γονιών του.
- Προσπάθεια προσέλκυσης της προσοχής των γονέων του.
Γενικότερα η προσπάθεια κατανόησης της συμπεριφοράς του παιδιού μέσω της παρατήρησης της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς του, μπορεί να μας δώσει σημαντικές πληροφορίες για το λόγο που εκδηλώνει αυτή τη συμπεριφορά.
Πώς λοιπόν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το θυμό των παιδιών;
- Σίγουρα όχι με αυστηρές ποινές, σωματικές τιμωρίες και ξεσπάσματα. Δεν μπορούμε να αναμένουμε από το παιδί να διαχειριστεί εποικοδομητικά το θυμό του, εάν εμείς πρώτα οι ίδιοι δεν είμαστε σε θέση να το κάνουμε.
- Χρησιμοποιούμε τη λεκτική αποδοκιμασία και αμέσως μετά την αγνόηση, εάν συνεχίζει να συμπεριφέρεται με αυτό τον τρόπο, αναγνωρίζουμε παράλληλα λεκτικά το συναίσθημα του παιδιού. Αναφερόμαστε στη συμπεριφορά και όχι στο ίδιο το παιδί χαρακτηρίζοντάς το.
- Όταν το παιδί εκδηλώνει μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά μπορούμε να απομακρυνθούμε ή να απομακρύνουμε το ίδιο από το χώρο στον οποίο βρίσκεται ή τη δραστηριότητα και να το οδηγήσουμε σε έναν άλλο χώρο πιθανώς στο δωμάτιό του, για μερικά λεπτά προκειμένου να ηρεμήσει.
- Η στέρηση αγαπημένων παιχνιδιών ή δραστηριοτήτων θα πρέπει να γίνεται με πολύ προσοχή και όχι κάθε φορά που το παιδί θυμώνει. Χρειάζεται να είναι δίκαιη, προσωρινή και σύντομη. Για παράδειγμα δεν είναι δίκαιο για το παιδί να μην ξαναδεί τα αγαπημένα του κινούμενα σχέδια ή να μην το ξαναπάμε στην παιδική χαρά.
- Η έκφραση των δικών μας συναισθημάτων μπορεί να αποβεί πολύ βοηθητική για το παιδί γιατί με αυτόν τον τρόπο του υποδεικνύουμε έμμεσα ότι αυτός είναι ο κατάλληλος και επιθυμητός τρόπος επικοινωνίας των αναγκών μας μέσα στην οικογένεια.
- Τέλος, η επαναδιατύπωση των κανόνων συμπεριφοράς, που ήδη βέβαια χρειάζεται να γνωρίζει, με ήρεμο τόνο, με σταθερότητα και χωρίς διαπραγματεύσεις είναι ουσιαστική αλλά και απαραίτητη.
Μετά το ξέσπασμα … επέρχεται η συζήτηση
Όταν ο έντονος θυμός καταλαγιάσει είναι χρήσιμο οι γονείς να προσεγγίσουν το παιδί τους με ηρεμία, διερευνώντας τα αίτια του θυμού του ώστε να καταλάβει και το ίδιο για ποιο λόγο θυμώνει και τι χρειάζεται, διαβεβαιώνοντάς το ότι δεν είναι κακό που αισθάνθηκε έτσι, αλλά ότι ο τρόπος του δεν ήταν ο κατάλληλος. Τα όρια πρέπει να είναι σαφή και να είστε αποφασιστικοί ότι δεν εγκρίνετε τέτοιες συμπεριφορές όπως το να σπάει πράγματα ή να χτυπάει άλλους. Οι διαφορές και οι προβληματισμοί λύνονται όταν είμαστε ήρεμοι και έτοιμοι να μιλήσουμε για αυτά που μας προβληματίζουν.
Η σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στο παιδί και την οικογένειά του αποτελεί ένα ισχυρό οικοδόμημα πάνω στο οποίο το παιδί θα νιώσει ασφάλεια να αισθανθεί, να εκφραστεί και να πειραματιστεί με νέους τρόπους συμπεριφορών, που θα τον βοηθήσουν να μάθει να σέβεται και να εκτιμά τον εαυτό του αλλά και το περιβάλλον του ως ενήλικας.
«Το κείμενο αποτελεί μια συνεργασία του flowmagazine.gr με τον ψυχολόγο κο. Παλίδη. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε την ιστοσελίδα www.upo-stirixi.gr»
