Διαταραχή έλλειψης φύσης-Οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο

Ο όρος Διαταραχή έλλειψης φύσης, (Nature Deficit Disorder), που εισήγαγε ο συγγραφέας Richard Louv, περιγράφει το αυξανόμενο κόστος της απομάκρυνσής μας από το φυσικό μας περιβάλλον

Στην καρδιά της ψηφιακής εποχής, όπου η καθημερινότητά μας οριοθετείται από τις τέσσερις γωνίες μιας οθόνης και τους τσιμεντένιους τοίχους των μεγαλουπόλεων, μια νέα, σιωπηλή απειλή κάνει την εμφάνισή της. Δεν πρόκειται για κάποιον ιό, ούτε για μια κλασική ιατρική πάθηση. Αν και δεν αποτελεί επίσημη κλινική διάγνωση, οι επιπτώσεις του στην ψυχική και σωματική μας υγεία είναι παραπάνω από ορατές. Αυξημένο άγχος, κατάθλιψη, δυσκολία στη συγκέντρωση και μια διάχυτη αίσθηση πνευματικής κόπωσης.

Η βιολογική μας ανάγκη για το «πράσινο»

Ο άνθρωπος, εξελικτικά, είναι προγραμματισμένος να ζει σε άμεση επαφή με τη φύση. Το DNA μας κουβαλά τη μνήμη των ανοιχτών οριζόντων, των ήχων του δάσους και της εναλλαγής των εποχών. Η σύγχρονη αστικοποίηση, ωστόσο, μας έχει εγκλωβίσει σε έναν «τεχνητό κόσμο» που βομβαρδίζει το νευρικό μας σύστημα με διαρκή ερεθίσματα. Η έλλειψη επαφής με το πράσινο προκαλεί μια δυσαρμονία στη βιολογία μας. Έρευνες δείχνουν ότι η παραμονή σε φυσικό περιβάλλον μειώνει δραστικά τα επίπεδα της κορτιζόλης – της ορμόνης του στρες – και ενισχύει τη λειτουργία του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη χαλάρωση και την ανάρρωση του οργανισμού. Όταν στερούμαστε τη φύση, στερούμαστε το φυσικό μας «αντικαταθλιπτικό».

Παιδιά της οθόνης και η απώλεια της αυθόρμητης εξερεύνησης

Το πρόβλημα είναι ακόμη πιο έντονο στις νεότερες γενιές. Τα παιδιά σήμερα περνούν λιγότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους από οποιαδήποτε άλλη γενιά στην ιστορία. Η αντικατάσταση του παιχνιδιού στο χώμα και το σκαρφάλωμα στα δέντρα από την παθητική κατανάλωση ψηφιακού περιεχομένου, έχει συνδεθεί με την αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας, της ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας) και της έλλειψης δημιουργικότητας. Η φύση προσφέρει ένα «ανοιχτό εργαστήριο» αισθήσεων που καμία εφαρμογή δεν μπορεί να υποκαταστήσει. Η επαφή με το φυσικό περιβάλλον διδάσκει στο παιδί την έννοια του ρίσκου, της υπομονής και του σεβασμού στη ζωή.

Η ιαπωνική τέχνη της δασοθεραπείας

Ενώ στη Δύση προσπαθούμε να εξηγήσουμε το φαινόμενο μέσω της επιστήμης, στην Ιαπωνία η λύση εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες μέσω του Shinrin-yoku ή «μπάνιο στο δάσος». Δεν πρόκειται για γυμναστική ή πεζοπορία, αλλά για μια συνειδητή εμβύθιση στις αισθήσεις της φύσης. Η εισπνοή των φυσικών αιθέριων ελαίων που εκκρίνουν τα δέντρα έχει αποδειχθεί ότι ενισχύει το ανοσοποιητικό μας σύστημα, βοηθώντας το να καταπολεμά τις ασθένειες. Η φύση, τελικά, δεν είναι μια πολυτέλεια για τις διακοπές μας, αλλά μια στρατηγική επιβίωσης.

Πώς να γεφυρώσουμε το χάσμα στην καθημερινότητα

Η επιστροφή στη φύση δεν απαιτεί απαραίτητα μια ριζική αλλαγή ζωής ή τη μετακόμιση στο βουνό. Απαιτεί συνειδητές επιλογές μέσα στο αστικό περιβάλλον. Η ένταξη φυτών στο εσωτερικό του σπιτιού, οι τακτικοί περίπατοι σε πάρκα, η επιλογή να περπατάμε αντί να οδηγούμε σε πράσινες διαδρομές και η «ψηφιακή αποτοξίνωση» κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, μπορούν να λειτουργήσουν ως βαλβίδες αποσυμπίεσης.

Η «Διαταραχή έλλειψης φύσης» μπορεί να είναι μια αόρατη απειλή, αλλά η θεραπεία της είναι μπροστά στα μάτια μας. Αρκεί να σηκώσουμε το βλέμμα από την οθόνη και να θυμηθούμε ότι είμαστε μέρος ενός μεγαλύτερου, ζωντανού συστήματος. Η υγεία μας, η δημιουργικότητά μας και η ψυχική μας ηρεμία εξαρτώνται από αυτή τη σύνδεση.

Συντάκτης: Χριστίνα Ζορμπά,

Influence: