Διαφορετικότητα: Ζώντας σε μια πολύχρωμη κοινωνία
Ζούμε σε μια χώρα-ουράνιο τόξο: από τα πολύ παλιά χρόνια στον ελλαδικό χώρο έχουν υπάρξει μετακινήσεις πληθυσμών, ενώ στη νεότερη ιστορία της χώρας καταγράφονται μεταναστευτικά ρεύματα από και προς την Ελλάδα (μετανάστευση των Ελλήνων σε χώρες του εξωτερικού, πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, τον Πόντο, τη Ρωσία, μετανάστες των τελευταίων δεκαετιών από ανατολικές, βαλκανικές, αφρικανικές και ασιατικές χώρες). Όλοι οι πληθυσμοί που έχουν έρθει στη χώρα μας έχουν προσφέρει σημαντικά πολιτιστικά στοιχεία και έχουν κάνει πολύ πιο πλούσια την καθημερινότητά μας: έχουμε μάθει πολλά για άλλες περιοχές του κόσμου, έχουμε διευρύνει τους ορίζοντές μας, ακούμε περισσότερες γλώσσες. Ειδικά σε αστικά κέντρα, η ζωή μοιάζει με ένα λιβάδι την άνοιξη: μπορεί κανείς να βρει πολλά διαφορετικά λουλούδια.
Τι είναι η διαφορετικότητα;
Η διαφορετικότητα, βέβαια, επεκτείνεται και σε κοινωνικούς τομείς της ζωής (θρησκεία, κοινωνικές και προσωπικές αξίες, γλώσσα, σεξουαλικός προσανατολισμός, κουλτούρα της κάθε κοινωνικής ομάδας κλπ.). Πολλοί αντιμετωπίζουν με εξαιρετικά θετική διάθεση τη διαφορετικότητα, αποδεχόμενοι ότι έτσι κι αλλιώς ο κάθε άνθρωπος είναι απόλυτα μοναδικός, άλλοι, όμως, δυσκολεύονται λίγο να αποδεχθούν τόσα διαφορετικά στοιχεία γύρω τους. Πώς μαθαίνουμε και πώς αποδεχόμαστε το διαφορετικό και πώς μπορούμε να μεταφέρουμε την αξία της αποδοχής στα παιδιά, καθώς είναι αυτά που θα ζήσουν σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία;
Η αποδοχή της διαφορετικότητας σημαίνει πως έχουμε μια στάση ανοικτή και εμποτισμένη με σεβασμό προς τις διαφορές που υπάρχουν στους ανθρώπους. Αν και αρχικά το μυαλό μας πηγαίνει στις εθνοτικές και θρησκευτικές διαφορές, η αποδοχή της διαφορετικότητας ισχύει και για τις διαφορές στο φύλο ή την αποδοχή ατόμων με σωματικές και ψυχικές αναπηρίες.
Τι είναι η αποδοχή;
Η αποδοχή σημαίνει πως σεβόμαστε τους άλλους γύρω μας και πως παράλληλα μαθαίνουμε από αυτούς, πως απορρίπτουμε άδικα στερεότυπα («όλοι οι […] είναι […]»), ανακαλύπτουμε κοινά στοιχεία (οι οικογένειες στην Ελλάδα και το Πακιστάν δεν διαφέρουν σε τίποτε μεταξύ τους κατά τη διάρκεια οικογενειακού γεύματος, κάνουν την ίδια φασαρία και λένε παρόμοια αστεία) και πως δημιουργούμε δεσμούς: πρόκειται για το αντίθετο άκρο από αυτό της προκατάληψης.
Φυσικά, η αποδοχή της διαφορετικότητας δεν σημαίνει πως ανεχόμαστε όλες τις συμπεριφορές: πάντοτε υπάρχουν θεμιτά όρια. Σημαίνει, όμως, πως έχουμε την υπομονή να έρθουμε κοντά στους άλλους που διαφέρουν από εμάς και να τους γνωρίσουμε, χωρίς να σκεφτούμε από πριν τι μπορεί να είναι αυτοί οι άνθρωποι ή πώς ζουν.
Ζω τη δική μου ζωή
Ο Χέρμαν Έσσε έλεγε το εξής: «Δεν είναι δική μου δουλειά να κρίνω τη ζωή κάποιου άλλου. Πρέπει να κρίνω, πρέπει να διαλέγω, πρέπει να απορρίπτω μόνο για τον εαυτό μου. Για τον εαυτό μου, και μόνος μου». Η Ιρίνα Μπόκοβα, Γενική Διευθύντρια της UNESCO έλεγε πως: «Ο σεβασμός και η αποδοχή είναι απελευθερωτικές πράξεις, με τις οποίες οι διαφορές των άλλων αναγνωρίζονται και ως δικές μας διαφορές και με τις οποίες ο πλούτος ενός άλλου πολιτισμού γίνεται ο πλούτος όλων».
Αν αναλογιστούμε τα λόγια των δύο αυτών ανθρώπων, θα δούμε πώς λίγο λίγο μπορούμε να γίνουμε πιο ανοικτοί στο διαφορετικό:
- Ο καθένας είναι ξεχωριστός και μοναδικός και κάνει μοναδικές επιλογές για τη ζωή του.
- Δεν είναι μόνο οι άλλοι διαφορετικοί, αλλά και εμείς.
- Όπως μας αρέσει να δοκιμάζουμε πολλά φαγητά, έτσι μπορούμε και να γνωρίσουμε πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους ή/ και πολιτισμούς.
- Σαν τα ταξίδια που πλουτίζουν τις εμπειρίες μας, έτσι και η διαφορετικότητα πλουτίζει τις ζωές μας.
- Όπως εμείς θέλουμε να αποφασίζουμε για εμάς, έτσι πρέπει να αφήνουμε και τους άλλους να αποφασίζουν για αυτούς.
Πηγές πληροφόρησης για την αποδοχή της διαφορετικότητας για παιδιά:
- http://www.env-edu.gr/packs/peinastonkosmo/4_6diaforetikothta.html (Παραμύθι, Οι Επτά Χρωματιστοί Ιππότες)
- http://www.xoratoukaliterou.gr/ (στην ενότητα Διαφορετικότητα)
- http://www.parentbook.gr/school/difference/item/649-diafores-kai-sxoliki-epidosi.html (Διαφορετικότητα στο σχολείο)
