Δεν είναι ότι δεν ξέρεις την αξία σου. Είναι ότι δεν την υπερασπίζεσαι

Η αξία σου δεν χάνεται όταν οι άλλοι δεν την αναγνωρίζουν. Χάνεις όμως τη δύναμή σου όταν συνεχίζεις να προσφέρεις, να δίνεις και να συμβιβάζεσαι χωρίς να υπερασπίζεσαι αυτό που αξίζεις.

Έχουμε μάθει να αφήνουμε τους άλλους να ορίζουν την αξία μας

Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης είναι το γεγονός ότι έχουμε μάθει να πιστεύουμε ότι η αξία μας ορίζεται από τους άλλους.

Αυτό οφείλεται σε χρόνια προγραμματισμού που έχουμε δεχθεί από το σχολείο ακόμα, που μας βαθμολογούν και μας κατατάσσουν σε βαθμίδες, λες και πραγματικά μπορούν να αξιολογήσουν την πλήρη αξία μας.

Τρίχες. Το σχολείο έχει φτιαχτεί για να μετράει πολύ συγκεκριμένες δεξιότητες και να αγνοεί πλήρως άπειρες άλλες, όπως τη δημιουργικότητα, τη συναισθηματική νοημοσύνη, την κριτική σκέψη, την ελεύθερη έκφραση.

Όταν έδωσα εγώ Πανελλήνιες και πέρασα, άρα θεωρητικά ήμουν καλή με βάση τα κριτήρια του σχολείου, πέρασα γράφοντας παπαγαλία και γράφοντας και με το κόμμα, λέξη προς λέξη, Ιστορία και Πολιτική οικονομία. 

Τι από αυτά πιστοποιεί την πραγματική μου γνώση; 

Μου έχει μείνει αυτή η γνώση στο σήμερα; 

Κανείς δεν ασχολείται με αυτά τα ερωτήματα, αλλά έτσι έχουμε μάθει να ορίζουμε την αξία μας.

Μετά, στον εργασιακό χώρο, η αξία μας ορίζεται από τον μισθό, αν γίνουμε υπάλληλοι. Τον μισθό που προσφέρει ο εργοδότης και είναι στο χέρι μας αν θα δεχτούμε.

Αλλά ακόμα και αν γίνεις ελεύθερος επαγγελματίας, πάλι συχνά δεν έχεις τα κότσια να ορίσεις μόνος σου την αξία σου, ενώ αυτό θα έπρεπε και έχεις την απόλυτη ελευθερία να το κάνεις. Οπότε τι κάνεις στην πράξη; Βάζεις τιμές για τις υπηρεσίες σου με βάση το τι νομίζεις ότι μπορεί να πληρώσει ο άλλος ή ποιο είναι το εύρος των τιμών στην αγορά. Βλέπετε τι πρόβλημα δημιουργείται εδώ πέρα;

Έχουμε μάθει, σε όλα τα επίπεδα, να ορίζουμε από έξω προς τα μέσα την αξία μας. Ενώ η πραγματικότητα είναι μόνο μία. Η αξία πηγάζει από μέσα μας. Άρα θα έπρεπε να ορίζεται από μέσα προς τα έξω και όχι το αντίστροφο, όπως έχουμε μάθει.

Όταν καταλαβαίνεις ότι δεν παίρνεις αυτά που αξίζεις, αλλά αυτά που διεκδικείς

Μου έλεγε μια μαθήτριά μου, στο τελευταίο πρόγραμμα που έκανα τον Ιούνιο, το «Αλλάζω Καριέρα μετά τα 50», πως επιτέλους έδωσε αύξηση στον εαυτό της μετά από τόσα χρόνια «με το έτσι θέλω». 

Όταν θέλησαν να προσλάβουν στην εταιρεία που δουλεύει μια κοπέλα που θα γινόταν βοηθός της κιόλας, με τον ίδιο μισθό που η ίδια έπαιρνε, της “γύρισε τόσο πολύ το μάτι” που είπε: «Άντε στο καλό, δεν το δέχομαι αυτό». Και έδωσε επιτόπου αύξηση στον εαυτό της. (αν αναρωτιέστε πώς έγινε αυτό, η απάντηση είναι ότι δουλεύει σε οικογενειακή επιχείρηση, οπότε θα μπορούσε θεωρητικά να ορίζει τον μισθό της).

Τι δείχνει αυτό; Ότι την αύξηση προφανέστατα την άξιζε πολλά χρόνια νωρίτερα. Αλλά ήταν τόσο προκλητική αυτή η προσβολή στο πρόσωπό της —το να έρθει μια νέα εργαζόμενη, χωρίς εμπειρία στην εταιρεία, ως βοηθός της κιόλας, και να παίρνει τα ίδια χρήματα με την ίδια— που επιτέλους ξύπνησε και συνειδητοποίησε την αλήθεια που μοιράζομαι σε αυτό το άρθρο. Ότι:

Δεν παίρνουμε αυτά που αξίζουμε, αλλά αυτά που διεκδικούμε.

Όταν η αγορά μάς δείχνει την αξία που εμείς δεν τολμάμε να ζητήσουμε

Αντίστοιχα, μια άλλη πελάτισσά μου στο coaching, που είναι στέλεχος σε πολυεθνική εταιρεία, αποφάσισε να ζητήσει τη βοήθειά μου όταν άρχισε να παρατηρεί για καιρό ότι έφευγαν στελέχη από την εταιρεία της και πήγαιναν να δουλέψουν στον ανταγωνισμό με σχεδόν διπλάσιες αμοιβές.

Και ήταν μάλιστα υφιστάμενοί της, άρα άνθρωποι με λιγότερη εμπειρία και προσόντα. Και κάπου εκεί άρχισε και αυτή να ξυπνάει και να λέει μέσα της: «Μα καλά, εγώ γιατί έχω αυτόν τον μισθό τόσα χρόνια; Μήπως θα έπρεπε να φύγω κι εγώ;»

Και της απάντησα απλά, σε μια από τις συναντήσεις μας, ότι όταν είσαι είκοσι χρόνια στον ίδιο εργοδότη, είναι λογικό οι αυξήσεις σου να μην είναι οι ίδιες που θα έπαιρνες αν, για παράδειγμα, άλλαζες κάθε τρία ή πέντε χρόνια εργοδότη.

Συνήθως πουλάμε πιο ακριβά τον εαυτό μας όταν βγαίνουμε στην αγορά και διεκδικούμε την αμοιβή που θέλουμε, από ό,τι όταν είμαστε πιστοί σε έναν εργοδότη και περιμένουμε αυτός από μόνος του να μας δώσει την αύξηση που αξίζουμε. Λογικό δεν είναι;

Είναι ακριβώς το ίδιο και με τα ενοίκια. Όταν έχεις τον ίδιο ενοικιαστή για χρόνια, συνήθως οι προσαυξήσεις μπορεί να είναι στο επίπεδο του πληθωρισμού ή με βάση το τι ορίζει ο νόμος. Αλλά δεν είναι η τιμή που πραγματικά θα ήθελες να εισπράττεις και θα ζητούσες σε έναν νέο ενοικιαστή.

Η αξία μας δεν είναι κάτι που μας δίνουν οι άλλοι

Μέσα από αυτά τα παραδείγματα θέλω να φωτίσω ένα σημείο που έχει μείνει σκοτεινό όλα αυτά τα χρόνια και μας παραπλανεί. Το γεγονός ότι πιστεύουμε πως η αξία μας ως άνθρωποι, ως εργαζόμενοι, ως επιχειρηματίες, είναι κάτι που ορίζεται από τους άλλους για εμάς. Δεν είναι.

Δεν θα έπρεπε να είναι. Και είναι καταστροφή να το πιστεύουμε. 

Η αξία είναι κάτι που έχουμε και μόνο που υπάρχουμε. Κάθε άνθρωπος σε αυτή τη Γη έχει αξία. Έχουμε προσόντα, έχουμε χαρίσματα, έχουμε έναν μοναδικό τρόπο σκέψης που είναι ανεπανάληπτος, έχουμε εμπειρίες, έχουμε σοφία, έχουμε γνώση, έχουμε ικανότητες, ταλέντα.

Έχουμε αξία και μόνο γιατί υπάρχουμε.

Η αυτοεκτίμηση είναι η βάση της αυτοπεποίθησης. Και όχι το αντίστροφο.

Η αυτοεκτίμηση βασίζεται στην αυτογνωσία. Άρα, αν ένας άνθρωπος δεν ξέρει πραγματικά τον εαυτό του, πώς μπορεί να εκτιμήσει την αξία του;

Αυτοεκτίμηση είναι να αγαπώ και να αποδέχομαι τον εαυτό μου όπως είναι και η αυτοεκτίμηση είναι η βάση της αυτοπεποίθησης.

Αυτοπεποίθηση είναι “Η εικόνα που έχω για τις ικανότητες και τις ιδιότητές μου”. υτό σημαίνει να θετική εικόνα για τον εαυτό μου, ανεξάρτητα από τη γνώμη των άλλων για μένα. Αν περιμένουμε να χτίσουμε αυτοπεποίθηση μόνο από την αναγνώριση και την επιβράβευση των άλλων, θα περιμένουμε πολύ…

Ανάποδα είναι η πορεία. Πρώτα αναγνωρίζουμε εμείς την αξία μας. 

Εμείς επιβραβεύουμε τον εαυτό μας. 

Εμείς δίνουμε την τιμή που αντιστοιχεί στην αξία μας. 

Και μετά περιμένουμε να πληρώσει η αγορά αυτή την τιμή. 

Το «πληρώσει» βέβαια σε εισαγωγικά, γιατί εδώ μιλάμε για εργαζόμενους. Οπότε είτε είναι ο μισθός, τα μπόνους, αυτά που δικαιούσαι και αξίζεις, είτε είναι η αμοιβή που θέλεις ως ελεύθερος επαγγελματίας για τον χρόνο σου και τα αποτελέσματα που παράγεις. 

Αλλά ακόμα κι όταν δεν υπάρχει αμοιβή, πάλι θα έπρεπε να αναγνωρίζουμε μόνοι μας την αξία μας. Οι νοικοκυρές δηλαδή που συνεισφέρουν τόσο στο σπίτι και την οικογένειά τους, δεν έχουν αξία, επειδή δεν έχουν τυπικά αμοιβή;

Η δύναμη της διεκδίκησης ξεκινά από μέσα μας

Μη φοβάστε να διεκδικήσετε επειδή πιστεύετε ότι οι άλλοι δεν μπορούν να πληρώσουν. Δεν έχετε ιδέα τι μπορεί και τι δεν μπορεί κάποιος.

Μη φοβάστε να διεκδικήσετε από τον φόβο της απόρριψης. Αν πιστεύετε εσείς την αξία σας ακλόνητα, αν εσείς αναγνωρίζετε την αξία σας, το νιώθετε και το εκφράζετε με αυτοπεποίθηση, είναι απίθανο να κερδίσετε την απόρριψη.

Γιατί; Γιατί η ενέργεια που εκπέμπετε δεν είναι μια ενέργεια που δείχνει έλλειψη.

Δεν είναι: «Χρειάζομαι εσένα να με αναγνωρίσεις, χρειάζομαι εσένα να με ανταμείψεις, γιατί μόνος μου νιώθω κενός».

Είναι: «Σου δείχνω την αξία μου. Σου δίνω την αξία μου μέσα από τον χρόνο μου, μέσα από τις υπηρεσίες μου, μέσα από αυτά που μπορώ να προσφέρω. Και αν είσαι έξυπνος, θα θελήσεις να με προσλάβεις. Αν πάλι δεν είσαι, δικαίωμά σου. Θα βρω αυτούς που μου αξίζουν». Βλέπετε ότι αλλάζει τελείως το επίπεδο δύναμης εδώ;

Η αξία μας, λοιπόν, θα έπρεπε να ορίζεται εσωτερικά και όχι εξωτερικά. 

Και από εκεί ξεκινάει όλο το πρόβλημα.

Η διαφορά ανάμεσα στην αξία και την τιμή

Στο Life Skills, όπου διδάσκω την αυτοπεποίθηση (που φυσικά είναι μία από τις δέκα βασικές δεξιότητες ζωής), επισημαίνω και άλλη μια πολύ, πολύ σημαντική διαφορά – Ότι έχουμε μάθει να μπερδεύουμε την τιμή με την αξία.

Η αυτοπεποίθηση, καλώς ή κακώς, ορίζεται εσωτερικά και εξωτερικά. Δεν ορίζεται μόνο από εμάς, αλλά επηρεάζεται και από τους άλλους. Και επηρεάζεται από δύο παράγοντες που δεν είναι στο χέρι μας να ελέγξουμε. Και αυτοί είναι η αποτελεσματικότητα και η ζήτηση.

Για παράδειγμα, αν ένας ελεύθερος επαγγελματίας δεν έχει καθόλου τηλέφωνα από ανθρώπους που ενδιαφέρονται για τη δουλειά του, άρα δεν έχει ζήτηση, πόση αυτοπεποίθηση μπορεί να έχει;

Ή αν ένας πωλητής, στα δέκα τηλέφωνα που παίρνει, τα εννιά του λένε όχι, κοινώς δεν έχει αποτελεσματικότητα ως πωλητής, πόση αυτοπεποίθηση μπορεί να έχει στη δουλειά του; (Αν και μεταξύ μας, 10% ποσοστό επιτυχίας σε πωλητές θεωρείται καλό σε αρκετούς κλάδους).

Επομένως, βλέπετε ότι η αυτοπεποίθηση σε μεγάλο βαθμό ορίζεται και από τους άλλους. Αντίστοιχα, αν δεν αρέσουμε, ας πούμε, εμφανισιακά, πόση αυτοπεποίθηση μπορούμε να έχουμε για τον εαυτό μας; 

Όμως υπάρχει μια εξαίρεση σε όλο αυτό. Αν μάθουμε να βλέπουμε την αυτοπεποίθηση από μέσα προς τα έξω, τότε θα μπορούμε να αναγνωρίζουμε την αξία μας, ανεξαρτήτως αποτελεσματικότητας ή ζήτησης. Δηλαδή, ανεξάρτητα από το αν οι άλλοι μας το αναγνωρίζουν.

Η αυτοπεποίθηση που δεν εξαρτάται από την επιβεβαίωση των άλλων

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι όταν δημιουργείς κάτι καινοτομικό. 

Όταν δημιουργείς κάτι καινούριο, εκ των πραγμάτων δεν υπάρχει ούτε αποτελεσματικότητα ούτε ζήτηση. Αφού είναι καινούριο, πώς να έχει ζήτηση;

Και αφού είναι καινοτομικό, πώς να αποδείξεις ότι θα πετύχει, αφού δεν το έχεις δοκιμάσει πριν; Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να τολμάμε να καινοτομούμε, γιατί με αυτόν τον τρόπο εξελίσσεται και ο κόσμος και η ζωή.

Οι εφευρέσεις είναι καινοτομίες.

Άπειρες επιχειρήσεις έχουν πετύχει ακριβώς γιατί έκαναν κάτι καινοτομικό.

Επομένως, είναι πολύ σημαντικό να μάθουμε να έχουμε αυτοπεποίθηση ανεξάρτητα από την αποτελεσματικότητα ή τη ζήτηση.

Όταν έχουμε ακλόνητη πίστη σε αυτό που είμαστε ή σε αυτό που κάνουμε, τότε μπορούμε να έχουμε αυτοπεποίθηση ανεξάρτητα από τους άλλους.

Την αξία μας εμείς την ορίζουμε. Και εμείς μπορούμε να την αποφασίσουμε.

Και άρα εμείς την διεκδικούμε.

Δεν είναι δουλειά των άλλων να αναγνωρίσουν την αξία μας

Αν όμως περιμένουμε οι άλλοι να την αναγνωρίσουν, ενώ δεν την αναγνωρίζουμε εμείς, αυτό είναι η καταστροφή μας. Και είναι αυτό που μας κρατάει πολύ, πολύ μακριά από τις δυνατότητές μας. Γιατί;

Γιατί δεν είναι δουλειά κανενός να αναγνωρίσει την αξία μας.

Αντιθέτως, ο κάθε άνθρωπος αυτό που θέλει πραγματικά για τον εαυτό του είναι να αναγνωρίσουν τη δική του αξία. Οπότε δεν ασχολείται ιδιαίτερα με εσάς, πιστέψτε με. Και αντίστοιχα δεν ασχολείστε και εσείς τόσο με την αξία των άλλων.

Μάθετε λοιπόν να αναγνωρίζετε την αξία σας, γιατί είναι δική σας και το αξίζετε.

Ο μόνος λόγος που σας έχει εμποδίσει μέχρι σήμερα να διεκδικείτε αυτά που αξίζετε είναι ότι πιστεύατε λανθασμένα ότι οι άλλοι θα έπρεπε από μόνοι τους να το καταλαβαίνουν. Δυστυχώς, δεν λειτουργεί έτσι. Όπως λέει και το ρητό, “Η γυναίκα του Καίσαρα πρέπει να είναι και να φαίνεται πιστή”.

Άρα αυτό που δεν δείχνετε προς τα έξω, κοινώς δεν διεκδικείτε, δεν θα έπρεπε αυτονόητα οι άλλοι ούτε να το καταλαβαίνουν, ούτε να το αναγνωρίζουν.

Είναι αλήθεια αυτό ή δεν είναι;

Συντάκτης: Εύη Ξυραφά, Σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης

Influence:

Σύμβουλος προσωπικής και επαγγελματικής ανάπτυξης, Εκπαιδεύτρια Ανθρώπινου Δυναμικού σε θέματα HR και Επικοινωνίας…