COVID-19 και Αυτισμός

Ο κοινωνικός αποκλεισμός λόγω του ιού Covid-19 έχει οδηγήσει τους περισσότερους ανθρώπους να νιώσουν δύσκολα και αποπροσανατολισμένα βιώνοντας τις ρουτίνες τους τροποποιημένες και σε κάποιες περιπτώσεις διακεκομμένες. Η ξαφνική αλλαγή δεν είναι εύκολη και ειδικά τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού είναι πιθανόν να τη βιώνουν ως ιδιαίτερα συγκεχυμένη και δυσάρεστη.

Αυτισμός & Είδη

Ο αυτισμός είναι μια αναπτυξιακή διαταραχή που σχετίζεται με την ανάπτυξη του εγκεφάλου και επιδρά στις επικοινωνιακές, κοινωνικές και γνωστικές δεξιότητες του ατόμου. Η εμφάνιση γίνεται στην προσχολική παιδική ηλικία και σύμφωνα με το Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων εμφανίζεται πιο συχνά στα αγόρια από ότι στα κορίτσια με αναλογία 4 προς 1.

Οι μελέτες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας δείχνουν ότι 1 στα 110 με 150 παιδιά βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού και πρόσφατες μελέτες που έγιναν στις Ηνωμένες Πολιτείες έδειξαν μια διαχρονική αυξητική τάση (2000%, 1 στα 65 παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού). Το γεγονός αυτό καθιστά τις Διαταραχές Επικοινωνίας και τον Αυτισμό το πιο συχνό παιδιατρικό νόσημα από αρκετά άλλα παιδιατρικά νοσήματα.

Στην πιο πρόσφατη έκδοση του βασικού διαγνωστικού εργαλείου αξιολόγησης (DSM-5), άλλαξε η μερικώς γνώριμη ορολογία των υποκατηγοριών της Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος. Πριν οι υποκατηγορίες είχαν ως εξής:

• Αυτισμός

• Σύνδρομο Asperger

• Παιδική Αποδιοργανωτική Διαταραχή (Childhood Disintegrative Disorder, CDD)

• Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή – μη προσδιοριζόμενη αλλιώς (Pervasive Developmental Disorder– not otherwise specified, P.D.D.-N.O.S)

Πλέον, ορίστηκε ως Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, που είναι μία διαγνωστική κατηγορία, η οποία περιέχει τρία επίπεδα ανάλογα με την βαρύτητα των συμπτωμάτων στην κοινωνικοποίηση, ευελιξία και προσαρμογή:

• Επίπεδο 1 – «Ανάγκη υποστήριξης»

• Επίπεδο 2 – «Ανάγκη ενισχυμένης υποστήριξης»

• Επίπεδο 3 – «Ανάγκη ιδιαίτερης ενισχυμένης υποστήριξης»

Διαχείριση εν μέσω Πανδημίας

Ήδη μπορεί να βιώνετε τις συνέπειες από το σχολικό κλείσιμο, καθώς και τις αλλαγές της καθημερινής ρουτίνας του παιδιού με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος. Θα ήταν ωφέλιμο να παραμείνετε ψύχραιμοι όσο γίνεται, όταν εξηγείτε τι συμβαίνει, με πληροφορίες εύπεπτες για εκείνο. Μην παραλείψετε να του επικοινωνήσετε ότι το σχολείο έχει κλείσει. Το να γνωρίζει ότι δεν είναι στο σχολείο θα ήταν χρήσιμο και καθησυχαστικό για εκείνο.

Είναι φυσιολογικό να ταράζεται πέραν του συνηθισμένου το παιδί που πάσχει από αυτισμό και να προκληθούν αντιδράσεις που θα περιλαμβάνουν φωνές ή κραυγές, καθώς και φυσική επίθεση. Επιτρέψτε του να ακουστεί η φωνή του και να τη χρησιμοποιήσει όπως εκείνο ξέρει καλύτερα, δηλαδή να μην το αποθαρρύνετε όσο φωνάζει και επαναλαμβάνει και να το ακούτε προσεκτικά. Ίσως αυτό είναι το δικό του κάλεσμα για να δείτε και να μείνετε στο δικό του κόσμο και μια ευκαιρία να έρθετε πιο κοντά.

Θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί να εκφράζει την έντασή του με πιο αποδεκτούς και λιγότερο επικίνδυνους τρόπους, όπως το να πετάει κάτι μαλακό που δεν σπάει ή να χτυπάει έναν καναπέ ή να φωνάζει ‘μέσα’ στο μαξιλάρι. Ακόμα κι αν το παιδί δεν έχει αναπτύξει τον προφορικό λόγο/επικοινωνία, μπορεί να συνεχίσει να ακούει τον τόνο της φωνής σας και να παρατηρεί τις ενέργειές σας, οπότε είναι σημαντικό οι παράμετροι αυτοί να διατηρηθούν όσο γίνεται σταθερές.

Καθώς έχει αλλάξει αρκετά η ρουτίνα τους προσπαθήστε να τους δημιουργήσετε μια νέα ρουτίνα, κάνοντας φυσική άσκηση μαζί, σταθερή ώρα για το φαγητό και διασκεδαστικές δραστηριότητες. Αν διευκολύνεται όταν γνωρίζει νωρίτερα τα επόμενα βήματα, γράψτε το πρόγραμμα σε ένα κομμάτι χαρτί και στερεώστε το σε ένα προσβάσιμο σημείο για εκείνο. Η δημιουργία ενός νέου χώρου παρόμοιου με αυτό του σχολείου του θα του προσφέρει αίσθηση ασφάλειας, καθώς εκεί θα μπορεί να έχει όλα τα πράγματά του και να είναι όπως θέλει εκείνο. Με τη χρήση των ακουστικών, της μουσικής και των ήχων της φύσης μπορείτε να περιορίσετε τους θορύβους που πιθανόν να το ταράζουν.

Ο αυτισμός επηρεάζει ένα άτομο καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του. Ωστόσο, οι έρευνες δείχνουν ότι η έγκυρη διάγνωση, οι παρεμβάσεις, η εκπαίδευση, που πρέπει να αποτελεί δικαίωμά τους, μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Θα ήταν ωφέλιμη η επικοινωνία – και αν υπάρχει η δυνατότητα με βιντεοκλήση – μεταξύ του παιδιού που πάσχει από αυτισμό και των ειδικών που το φροντίζουν και το ενισχύουν την καθημερινότητά του. Ανάλογα με την λειτουργικότητα του παιδιού/ανήλικου ή ενήλικου αν ήδη λαμβάνει κάποιες από τις παρακάτω θεραπείες, μπορεί να συνεχίσει μέρος τους ή αν υπάρχει η δυνατότητα να τις ξεκινήσει τώρα και αν είναι εφικτό να συμμετέχετε και εσείς:

• Συμπεριφορική θεραπεία (ABA therapy)

• Παιχνιδοθεραπεία

• Εργοθεραπεία

• Λογοθεραπεία

• Χοροθεραπεία

Η χρήση παιχνιδιών θα μπορούσε να ενισχύσει το παιδί και να του προσφέρει διασκεδαστικές στιγμές. Υπάρχουν διάφορα είδη βοηθητικών παιχνιδιών, για παράδειγμα:

• Αισθητηριακά, όπως το να κρύψουμε σε ένα μπολ διάφορα υλικά ή/και διαφορετικές υφές και να δοκιμάσει το παιδί να βάλει το χέρι του μέσα και να μαντέψει τι είναι.

• Συγκέντρωσης, όπως κάρτες με ζώα, αριθμούς ή κύβοι, που τις ανακατεύουμε και ζητάμε από το παιδί να τα ταιριάξει ανά ζεύγη.

• Συμβολικά, όπως το να ζητήσουμε από το παιδί να φροντίσει μία κούκλα, ένα λούτρινο ζωάκι, δηλαδή να το ταΐσει, να το καθαρίσει, ή ακόμα και να δώσει ρόλους σε αυτά, ενισχύουν την φαντασία και την κοινωνική του συμπεριφορά.

• Παζλ που ενισχύουν την υπομονή και επιμονή στο παιδί.

• Στον υπολογιστή http://www.autismgames.com.au/, Starfall, Sesame Street.

Υποστήριξη Φροντιστών

Οι φροντιστές για να διαχειριστούν τα συναισθήματα και τις καταστάσεις που βιώνουν και για να ανακουφιστούν, τόσο οι ίδιοι όσο και τα παιδιά, θα ήταν χρήσιμο:

• Να ζητήσουν υποστήριξη από εξειδικευμένους επαγγελματίες ψυχικής υγείας

• Να απευθυνθούν στο Σύλλογο Γονέων Κηδεμόνων και Φίλων των Αυτιστικών Παιδιών «SOS» (Μπουκαμβίλιας 4-Αχαρναί 13672, τηλέφωνο 210-6520782, σελ kentrosos.gr)

• Να επικοινωνήσουν με φίλους και συγγενείς

• Να αλληλοεπιδράσουν με γονείς που βιώνουν το ίδιο

• Να ανατρέξουν σε βιβλία όπως:

• Το ‘Αυτισμός, Το βιβλίο της οικογένειας’ της Κ. Μανουσάκη

• Το ‘Αυτισμός: Οι άγραφοι κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς για παιδιά 4-12 ετών‘ της Π. Πλησή

Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι όλοι είμαστε διαφορετικοί και αυτό μας κάνει μοναδικούς. Ήδη κάνετε το καλύτερο που μπορείτε και συνεχίζετε να προσπαθείτε. Είναι αναμενόμενο να υπάρχουν στιγμές ψυχικής και σωματικής κόπωσης ή εξάντλησης καθώς και εσωτερικής αναζήτησης. Το σημείο κλειδί είναι η ενσυναίσθηση. ‘Μπαίνοντας’ στον κόσμο τους δημιουργούνται ευκαιρίες για επαφή και επικοινωνία.

Νάνσυ Μαρίνη, PgDip, BSc

Ειδικός Ψυχικής Υγείας, Κλινική Επόπτρια

Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια (ατομικές & οικογενειακές θεραπείες)

Μέλος H.A.C & A.C.

τηλ. 6932 763 423

skype: marini_nan

web page: http://www.facebook.com/marini.nancy

Πηγές

Autism Society.What is Autism?

Mayo Clinic. Autism spectrum disorder.

Autism Parenting Magazine. Sensory Play Ideas and Summer Activities for Kids with Autism.

Autism Speaks. A Parent’s Guide to Autism.

Συντάκτης: Νάνσυ Μαρίνη, BSc, Ειδικός Ψυχικής Υγείας

Influence:

Κλινική Επόπτρια, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια (ατομικές & οικογενειακές θεραπείες)