Τι σχέση έχει η δημιουργία των ρομπότ με τον μύθο του Πυγμαλίωνα; Στην ουσία και τα δύο κρύβουν από πίσω …
Big tech…? Πώς πρέπει να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία;
Αυτό που πρέπει να σημειωθεί είναι αυτό που ΔΕΝ υποστηρίζει η επιστολή. Δεν υποστηρίζει την υπόθεση κατά της χρήσης οπλισμένων μη – επανδρωμένων αεροσκαφών. Τα μη – επανδρωμένα αεροσκάφη, ή πλατφόρμες αεροπυραυλικών όπλων με τηλεχειρισμό, έχουν τεθεί υπό έλεγχο για πολλούς λόγους, αλλά οι ειδικοί του ανθρωπιστικού δικαίου τείνουν να συμφωνούν ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν νόμιμα σε εμπόλεμες ζώνες, όπως και σε άλλες εναέριες πλατφόρμες. Αντί να δαιμονοποιεί τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, η επιστολή επικεντρώνεται στην παράνομη πολιτική των ΗΠΑ για δολοφονίες εκτός εμπόλεμων ζωνών, πρακτική που συχνά ασκείται με μη επανδρωμένα αεροσκάφη , αλλά και φορές από ειδικές δυνάμεις. Η επιστολή δεν τίθεται κατά των drones γενικά, τίθεται όμως κατά των “παράνομων προγραμμάτων θανατηφόρων επιθέσεων έξω από οποιοδήποτε αναγνωρισμένο πεδίο μάχης, με οιοδήποτε όπλο, μεταξύ των οποίων και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών.”
Κι εδώ αρχίζει πάλι η αέναη συζήτηση: πως πρέπει να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία; Πότε; Για ποιους λόγους; Και ποιος θα τα κρίνει αυτά; Ποιος είναι αρμόδιος να την χρησιμοποιεί; Η, μιας και κανείς δεν είναι αναρμόδιος, θα πρέπει να τεθεί το ερώτημα ως εξής: ποιος /οι είναι ΠΙΟ αρμόδιος /οι να την χρησιμοποιούν; Ερωτήματα που άρχισαν να τίθενται από τότε που το αυτοκίνητο αντικατέστησε το άλογο και που πότε δεν απαντήθηκαν.
Η τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής των πληθυσμών του κόσμου, αλλά δυστυχώς δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι θα το κάνει. Ανησυχίες παραμένουν γύρω από τα πάντα: από τον τρόπο με τον οποίο το όλο και αυξανόμενο ψηφιακό «χάσμα» (έλλειψη γνώσεων, πόρων, γεωγραφικών αποστάσεων, φτώχιας, κλπ) αφήνει πίσω του τεράστια τμήματα της κοινωνίας –και του κόσμου– έως τα ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια ή έλλειψη αυτής και τις κλοπές και αλλαγές των δεδομένων και την πιθανή μετατροπή τους σε «οπλοστάσιο» απειλών, εκφοβισμών ή και «φονικών όπλων» εναντίον, στην κυριολεξία, αόπλων αντιπάλων.
Και ταυτόχρονα υπάρχουν παντού οι αέναες και ως επί το πλείστον σχεδόν άσκοπες συζητήσεις – μια και οι συζητήσεις δεν πραγματώνονται σε κάτι συγκεκριμένο – σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία και οι πλατφόρμες πληροφοριών μπορούν να χρησιμοποιηθούν – και χρησιμοποιούνται – για να υπονομεύσουν δημοκρατικές διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων των εκλογών, των ειδήσεων, την διαμόρφωση πεποιθήσεων, κοκ.
Προκειμένου να αντιμετωπιστούν αυτές οι ανησυχίες, μια ομάδα εμπειρογνωμόνων που συγκροτήθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη (UN) το 2019 πρότεινε μια προσέγγιση που θα συγκαλούσε κυβερνήσεις, μέλη της κοινωνίας των πολιτών, ακαδημαϊκούς, ειδικούς στον τομέα της τεχνολογίας και τον ιδιωτικό τομέα σε μια προσπάθεια ανάπτυξης κανόνων και προτύπων γύρω από αυτές τις τεχνολογίες – με άλλα λόγια ανθρώπων από όλα τα στρώματα της κοινωνίας καθώς η κάθε ομάδα θα είχε μια διαφορετική προσέγγιση του θέματος, διαφορετικά επιχειρήματα καθώς και διαφορετικά συμφέροντα να υπερασπιστεί. Η ομάδα συγκροτήθηκε, ωστόσο, ακόμη και αυτοί δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν πάνω στο ποια θα ήταν η μορφή μιας τέτοιας δομής, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα την δυσκολία του να διασφαλιστεί, έστω και εν μέρει. ότι η τεχνολογία θα αξιοποιείται προς όφελος όλων.
Οι κίνδυνοι είναι ιδιαίτερα έντονοι στα αυταρχικά καθεστώτα, τα οποία ενδιαφέρονται περισσότερο να χρησιμοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες για να ενισχύσουν την επιρροή και την εξουσία τους –και να καταπνίξουν τη διαφωνία– παρά να δέσουν τα χέρια τους με οποιοδήποτε όραμα ή δομή όπως αυτήν που είχε υπ όψιν της η ομάδα του ΟΗΕ. Αυτό που δεν πολύ-λέγεται είναι ότι όλα τα σημερινά καθεστώτα μηδενός εξαιρουμένου χρησιμοποιούν την τεχνολογία με αυτόν ακριβώς τον τρόπο. (συμπεριλαμβανομένου και του δικού μας που έχει προ πολλού ξεχάσει την έννοια της δημοκρατίας για τη οποία υπερηφανευόμαστε τόσο).
Παράλληλα, υπάρχουν τα ερωτήματα που εγείρονται από την τεχνολογική πρόοδο στον τομέα των όπλων – κυρίως ηθικά και νομικά ζητήματα (κυρίως το δεύτερο) γύρω από τα «αυτόνομα όπλα» που απομακρύνουν τους ανθρώπους από την αλυσίδα λήψης αποφάσεων.
Μια μικρή παρένθεση: « Θανατηφόρα αυτόνομα όπλα (Leathal Autonomous Weapons) είναι ένα είδος «αυτόνομου» στρατιωτικού συστήματος που μπορεί να αναζητά, να εντοπίζει και να επιτεθεί σε στόχους με βάση προγραμματισμένους περιορισμούς και περιγραφές. Τα LAWs είναι επίσης γνωστά ως θανατηφόρα αυτόνομα οπλικά συστήματα (LAWS), αυτόνομα οπλικά συστήματα (AWS), ρομποτικά όπλα, φονικά ρομπότ . Τα LAWs μπορούν να λειτουργούν στον αέρα, στην ξηρά, στο νερό, κάτω από το νερό, ή στο διάστημα. Η αυτονομία των σημερινών συστημάτων περιορίστηκε από το 2018 με την έννοια ότι ένας άνθρωπος δίνει την τελική εντολή επίθεσης – αν και υπάρχουν εξαιρέσεις για ορισμένα από τα λεγόμενα “αμυντικά” συστήματα». Προφανώς…
Όμως χρειάζεται να πάμε τόσο μακριά; Πιο άμεσα, και πιο κοντά μας, ο ρόλος της Big Tech όπως αποκαλείται, της Μεγάλης Τεχνολογίας, στην καθημερινή μας ζωή έχει προσδώσει μια άνευ προηγουμένου ισχύ και επιρροή σε εταιρείες όπως η Google, η Apple, το Facebook , το Twitter, κλπ. Αυτό έχει οδηγήσει σε αυξανόμενες εκκλήσεις για κυβερνητική εποπτεία και ρύθμιση όσον αφορά την προστασία της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων και την αστυνόμευση της διαδικτυακής ομιλίας. Οι τηλεπικοινωνιακές υποδομές 5G, έχουν γίνει κεντρικό χαρακτηριστικό της στρατηγικής αντιπαλότητας μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, ενώ οι νέο-εισαχθείσες φράσεις όπως «τεχνολογικός προστατευτισμός», «τεχνολογικός εθνικισμός» , η «τεχνολογική κυριαρχία» κοκ έχουν γίνει πλέον αναπόσπαστες λέξεις- κλειδιά στις πολιτικές συζητήσεις, δίχως όμως να αποσαφηνίζουν ή να εξηγούν ή να προτείνουν κάποιες λύσεις ή καν να εξηγούν τι σημαίνουν ή σε τι συγκεκριμένα αναφέρονται. Αν μη τι άλλο, δημιουργούν μια περαιτέρω σύγχυση καθώς για τον περισσότερο κόσμο του πλανήτη αυτές οι φράσεις είναι άγνωστες και άρα δίχως νόημα. Και έτσι αυτόματα , το πρόβλημα, το όποιο τεχνολογικό πρόβλημα και ο κίνδυνος δεν γίνεται άμεσα κατανοητός, δεν συνειδητοποιείται, δεν είναι καθόλου κάτι το συγκεκριμένο όπως π.χ. είναι οι κακές καιρικές συνθήκες που επηρεάζουν άμεσα τις καλλιέργειες κι αρα την διαθεσιμότητα τροφής που είναι ένα καθημερινό πρόβλημα για ένα τεράστιο ποσοστό του πλανήτη μας. Αντίθετα, το θέμα και οι κίνδυνοι που φέρει η τεχνολογία αντιμετωπίζεται ως άσχετο με την καθημερινότητα και τα ζωτικά προβλήματα που έχουν οι άνθρωποι, άρα άνευ σημασίας, ανεφάρμοστο και τελικά ως κάτι το άυλο, κάτι το σχεδόν μη υπάρχον.
Που όμως υπάρχει, και του οποίου οι διαστάσεις αυξάνονται και διογκώνονται καθημερινά. Και ξάφνου, αντιλαμβανόμαστε ότι απέναντι από την τεχνολογία στέκει η άγνοια ή η ημιμάθεια. Ή, στέκει η απάθεια ή η έλλειψη πόρων και παιδείας, ακόμη και η έλλειψη νομοθεσίας και άρα και κράτους. Και εάν ρίξουμε μια ματιά στην ιστορία θα δούμε ότι έτσι ήταν πάντα… έτσι ήταν πάντα μεν, αλλά δεν ήταν πάντα τόσο φανερό, τόσο «μπρος τα μούτρα μας» όσο είναι σήμερα- και πάλι χάρην της τεχνολογίας που φαίνεται να σέρνει μαζί της και το συναίσθημα (διότι δεν είναι αίσθημα κι αρά έχει βαθύτερες ρίζες και διάρκεια και πόνο) ότι ο κόσμος είναι διαιρεμένος άνισα, σε αυτούς που Έχουν και σε εκείνους που Δεν Έχουν, συναίσθημα που ξυπνάει (δικαίως ή μη) τον φόβο, την αγανάκτηση, την δυσφορία, την οργή και όλα εκείνα που οδηγούν αναπόφευκτα σε αντιπαλότητα και σε πράξεις τέτοιας εχθρότητας που, ως ένα βαθμό, φτάνουν να αιτιολογούν την χρήση μιας βίαιης τεχνολογίας.
Το ερώτημα που συχνά τίθεται: «Όσοι εμπλέκονται με την τεχνολογία θα γίνουν πλουσιότεροι;», δεν είναι το σωστό ερώτημα. Ίσως το σωστότερο ερώτημα θα ήταν: «Τι θα γίνουν όσοι δεν εμπλέκονται με την τεχνολογία;»
Ο Χιουμ υποστήριζε ότι οι εμπορικές σχέσεις, η όλο και μεγαλύτερη ευκολία με την οποία οι άνθρωποι μπορούν να έρθουν κοντά, η ενίσχυση της ώσμωσης των λαών όπως ωραία λέγεται, μπορεί να αναπτύξει το ενδιαφέρον μας για τους άλλους που μέχρι τώρα μόνο φανταζόμασταν την ύπαρξη. Η τεχνολογία θα πρέπει να είναι ένα τέτοιο μέσον. Και έως ενός σημείου είναι – όμως όχι επαρκώς, όχι για όλους. Και η αλήθεια είναι ότι ποτέ τίποτα δεν είναι για όλους.
Η ουσία είναι ότι παρά τις προκλήσεις που θέτουν στη διακυβέρνηση και στις κοινωνίες, οι τεχνολογικές καινοτομίες θα συνεχίσουν, ξεπερνώντας τους ρυθμούς της ανθρώπινης ζωής. Και μαζί θα αυξάνει και το χάσμα μεταξύ εκείνων που γνωρίζουν και δεν γνωρίζουν, που έχουν και δεν έχουν. Ελλείψει οιασδήποτε παγκόσμιας συμφωνίας, θα εξακολουθεί να υπάρχει η ευκαιρία για τις κυβερνήσεις να αξιοποιήσουν τα οφέλη που θα μπορούσαν να αποφέρουν αυτές οι καινοτομίες, ενθαρρύνοντας παράλληλα την ηθική και δημοκρατική χρήση τους. Κανείς όμως δεν ξέρει για πόσο ακόμη θα μπορεί να υπάρχει αυτή η ευκαιρία.
Υπάρχει ίσως κάτι που μας διαφεύγει όλο και πιο συχνά: Η τεχνολογία δεν είναι κάτι που λειτουργεί μόνη της, δεν έχει αυτονομία – εκτός εάν συνεχίσουμε να της την δίνουμε εμείς.
