Το άρωμα και το ταξίδι στην ανάμνηση
Είχε τόσο άγχος για εκείνες τις εξετάσεις που αποφάσισε να δράσει δυναμικά και να δοκιμάσει όλες τις εναλλακτικές μεθόδους χαλάρωσης και διαχείρισης άγχους. Για κακή του τύχη, εκείνη την ημέρα βρέθηκε αγχωμένος όσο ποτέ στην πόρτα της αίθουσας με δέκα λεπτά καθυστέρηση. Για καλή του τύχη, η σκιά που τον προσπέρασε ανοίγοντας ερμητικά την πόρτα ήταν η από μηχανής θεός που σε δευτερόλεπτα εξαφάνισε κάθε ίχνος φόβου, αφήνοντας στην θέση του μια ζεστή ανάμνηση από το παρελθόν. Μια μυρωδιά, ένα άρωμα που είχε να μυρίσει από παιδί και που όμως είχε την δύναμη να του διώξει για λίγα δευτερόλεπτα το τέρας του φόβου από το μυαλό του. «Το ξέρω αυτό το άρωμα» είπε και μέσα στον οίστρο των αναμνήσεων κάθισε στην θέση του.
Ένα άγγιγμα ξεχνιέται εύκολα, λιγότερο ξεχνάμε ένα τραγούδι ή μια εικόνα, μια μυρωδιά όμως δεν την ξεχνάμε ποτέ.
Η ανθρώπινη μνήμη δεν θα υπήρχε αν δεν υπήρχαν οι πέντε αισθήσεις.
Η αίσθηση της όσφρησης συνδέεται άμεσα με τις συναισθηματικές εμπειρίες που αποθηκεύονται στο μέρος του εγκεφάλου που ονομάζεται αμυγδαλή και που πραγματικά μοιάζει με αμύγδαλο. Εκεί γίνεται η επεξεργασία των συναισθημάτων .
Κάποιες έρευνες υποστηρίζουν ότι η προτίμησή μας για κάποιες μυρωδιές ξεκινάει ήδη από την περίοδο κύησης της μητέρας. Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η μυρωδιά του λεμονιού βοηθάει στην παραγωγικότητα, καθώς επίσης και ότι κάποιες βελτιώνουν την διάθεση.
Ακόμα και στην επιλογή συντρόφου η αίσθηση της όσφρησης φαίνεται να επηρεάζει τις προτιμήσεις μας. Αυτό που αποκαλούμε «χημεία» μεταξύ δύο ανθρώπων ίσως να είναι οι χημικές ουσίες – ορμόνες που ονομάζονται φερομόνες και παράγονται από το ανθρώπινο σώμα. Παρά το ότι είναι αόρατες και άοσμες κάποιοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι γίνονται αντιληπτές μέσα από την διαδικασία της όσφρησης. Υπάρχουν μάλιστα και κάποιες εταιρείες παραγωγής αρωμάτων που έχουν λανσάρει στην αγορά αρώματα με φερορμόνες.
Συμβαίνει συχνά να αναγνωρίζουμε μια μυρωδιά χωρίς όμως να μπορούμε να θυμηθούμε ποια είναι ή πότε και πού την μυρίσαμε. Η ανάμνηση της μυρωδιάς είναι πάντα έντονη και ικανή να μας γυρίσει πίσω στον χρόνο που ζήσαμε ένα γεγονός. Φέρτε στο νου σας για παράδειγμα την μυρωδιά της κιμωλίας ή της βροχής και δεν θα αργήσετε να «ξαναζήσετε» εκείνες τις στιγμές που ήρθατε σε επαφή με αυτές.
Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι στην δεκαετία των 20 οι άνθρωποι βάζουν άρωμα για να είναι πιο θελκτικοί, στην δεκαετία των 30 για να αφήνουν το στίγμα τους, στα 50 σαν αντικαταθλιπτικό και στα 60 σαν διεγερτικό.
Αν σας έχει τύχει να διακρίνετε μια ευχάριστη μυρωδιά σε καταστήματα γνωστών brands του εξωτερικού, αυτό γίνεται γιατί οι εν λόγω εταιρίες χρησιμοποιούν την στρατηγική του “Scent Marketing” που στοχεύει στο να συνδέσουν οι καταναλωτές το άρωμα με το brand, να δημιουργήσουν μια συναισθηματική ανάμνηση, να αυξήσουν την ικανοποίηση του πελάτη και φυσικά να αυξήσουν τις πωλήσεις τους.
Πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις ιδιότητες της όσφρησης προς όφελος της καθημερινής μας ζωής;
- Διαλέξτε ένα άρωμα και μην το αλλάζετε συχνά. Οι άλλοι θα το συνδυάζουν πάντα με εσάς ακόμα και αν το μυρίσουν σε κάποιον άλλον.
- Σημαδέψτε τα παιδικά χρόνια των παιδιών σας με χαρούμενες, ζεστές μυρωδιές που δεν θα ξεχάσουν ποτέ. Όσο και αν δεν το φαντάζεστε τα κουλουράκια στον φούρνο θα γεμίσουν το σπίτι και την καρδιά των παιδιών σας με αγάπη που δεν θα ξεχάσουν ποτέ
- Χρησιμοποιείστε μία μυρωδιά που σας ταξιδεύει όπως μπορεί να είναι η καρύδα ή η βανίλια για να καταπολεμήσετε το άγχος των εξετάσεων ή στρεσογόνες καταστάσεις. Θυμηθείτε να μην φοράτε αυτό το άρωμα σε μόνιμη βάση
- Αλλάξτε άρωμα όταν αλλάζετε φάση στην ζωή σας. Αυτό θα σας βοηθήσει να αφήσετε το παρελθόν πιο εύκολα
- Μην μπερδεύετε πολλές μυρωδιές μαζί. Πχ: Άλλο άρωμα κρέμας, άλλο άρωμα ρούχων κτλ
Η εμπειρία της ανάμνησης μέσα από το άρωμα παραμένει – παραδόξως – για τους ψυχαναλυτές ακόμα ανεξερεύνητη. Κάποιες μελέτες υποστηρίζουν ότι με την κατάλληλη καθοδήγηση η όσφρηση θα μπορούσε να γίνει ένα περίφημο εργαλείο ψυχανάλυσης. Ας ελπίσουμε να μάθουμε περισσότερα για το ταξίδι της ανάμνησης στο μέλλον.
Κατερίνα Τακλή
MSc Social & Business Psychology
