Αψού! Το ηλιακό φτέρνισμα

Συντάκτης: Σάννα Νάνου, Φιλόλογος και Επιμελήτρια – Διορθώτρια Κειμένων

Αψού! Το ηλιακό φτέρνισμαΣας έχει συμβεί να βγείτε από έναν σκοτεινό χώρο και κοιτώντας προς το φως της ημέρας να φτερνίζεστε ανεξέλεγκτα; Περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού θα απαντήσει θετικά στο ερώτημα αυτό. Το φτέρνισμα ως αποτέλεσμα της έκθεσης σε έντονο φως είναι γνωστό ως ηλιακό φτέρνισμα. Πρόκειται για μία γενετική ιδιοτροπία που εξακολουθεί να παραμένει ανεξήγητη από την επιστήμη.

Η αιτιολογία του ηλιακού φτερνίσματος από φιλοσόφους και τον επιστημονικό χώρο

Το ηλιακό φτέρνισμα μελετήθηκε από τον Αριστοτέλη. Ο ίδιος προσπάθησε να δώσει απάντηση στο ερώτημα γιατί κάποιος φτερνίζεται κοιτάζοντας τον ήλιο. Υπέθεσε ότι η θερμότητα του ήλιου προκαλεί εφίδρωση στο εσωτερικό της μύτης. Στις αρχές του 17ου αιώνα, ο Άγγλος φιλόσοφος Francis Bacon έρχεται να διαψεύσει τη θεωρία του Αριστοτέλη κοιτάζοντας προς την κατεύθυνση του ήλιου με τα μάτια κλειστά. Η ζέστη ενώ ήταν ακόμα εκεί, ο ίδιος δεν φτερνιζόταν. Ο Bacon υπέθεσε ότι το φως του ήλιου προκαλεί δάκρυα στα μάτια, και αυτά με τη σειρά τους εισχωρούν στη μύτη και την ερεθίζουν.

Για λίγα χρόνια η υπόθεση αυτή του Bacon φάνηκε αρκετά λογική στην επιστημονική κοινότητα. Ωστόσο, η σύγχρονη φυσιολογία κατέστησε σαφές ότι το φτέρνισμα συμβαίνει πάρα πολύ γρήγορα μετά την έκθεση στο φως, ενώ η δημιουργία δακρύων στα μάτια απαιτεί περισσότερο χρόνο κοιτάζοντας προς τον ήλιο. Έτσι η νευρολογία προχωρά ένα βήμα παραπέρα και θεωρεί ότι τα καλώδια του εγκεφάλου είναι πιθανώς υπεύθυνα για το ηλιακό φτέρνισμα.

Αψού! Το ηλιακό φτέρνισμαΤο φτέρνισμα προκαλείται συνήθως από έναν ερεθισμό στη μύτη, ο οποίος γίνεται αισθητός από το τρίδυμο νεύρο, ένα κρανιακό νεύρο υπεύθυνο για την αίσθηση του προσώπου και του κινητικού ελέγχου. Αυτό το νεύρο είναι σε στενή γειτνίαση με το οπτικό νεύρο, το οποίο ανιχνεύει, για παράδειγμα, μια ξαφνική πλημμύρα φωτός που εισέρχεται στον αμφιβληστροειδή. Έτσι, σε περίπτωση ξαφνικής έκρηξης φωτός στον αμφιβληστροειδή το οπτικό νεύρο στέλνει σήμα στον εγκέφαλο για πραγματοποιηθεί συστολή της κόρης. Το συγκεκριμένο σήμα θα μπορούσε να γίνει αισθητό από το τρίδυμο νεύρο και να διαβαστεί από τον εγκέφαλο λανθασμένα το «μήνυμα» ότι έχει ερεθιστεί η μύτη με αποτέλεσμα να προκύψει το φτέρνισμα.

Αλλά επειδή αυτό το ακίνδυνο φαινόμενο δεν φαίνεται να συνδέεται με οποιαδήποτε άλλη ιατρική κατάσταση, η επιστημονική μελέτη του θέματος είναι περιορισμένη. Δεν υπάρχουν αυστηρές μελέτες, αλλά ανεπίσημες έρευνες πιστοποιούν ότι περίπου το 10 έως 35% του πληθυσμού βιώνουν το ηλιακό φτέρνισμα. Μια μελέτη του 1960 έδειξε ότι το χαρακτηριστικό αυτό είναι αυτοσωματικό-κυρίαρχο, που σημαίνει ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο γονίδιο που συνδέεται με την εκδήλωση του ηλιακού φτερνίσματος.

Ο γενετικά ένοχος παραμένει άγνωστος, αλλά οι επιστήμονες έχουν αρχίσει να στρέφονται στην ανακάλυψή του. Ένας νευρολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο, ο Louis Ptáček μελετά την επιληψία και τις ημικρανίες, και ο ίδιος πιστεύει ότι η έρευνα του ηλιακού φτερνίσματος θα έριχνε φως στη σχετιζόμενη νευρολογία τους.

Οι επιληπτικές κρίσεις μερικές φορές προκαλούνται από τα φώτα που αναβοσβήνουν και οι ημικρανίες συνοδεύονται συχνά από φωτοφοβία. «Αν μπορούσαμε να βρούμε το γονίδιο που προκαλεί το ηλιακό φτέρνισμα, θα το μελετούσαμε και θα μαθαίναμε κάτι για την οπτική οδό και για ορισμένα αντανακλαστικά φαινόμενα» λέει ο Ptáček.

Συντάκτης: Σάννα Νάνου, Φιλόλογος και Επιμελήτρια – Διορθώτρια Κειμένων

Influence:

Η Σάννα Νάνου γεννήθηκε στην Κοζάνη το 1983. Σπούδασε στο Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης…