Αλήθειες για το ψέμα – ψυχικό και σωματικό κόστος

Συντάκτης: Χρυσούλα Μουλαρτζή, Πτυχιούχος Φιλοσοφικής με ειδίκευση στην Ψυχολογία, Ειδική Παιδαγωγός

Κατά καιρούς όλοι έχουμε πιάσει τον εαυτό μας να λέει ψέματα, ακόμα και μικρά αθώα ψεματάκια που δεν έχουν σκοπό να βλάψουν κανέναν. Γιατί όμως το κάνουμε αυτό και δεν επιλέγουμε την αλήθεια εξαρχής;

Και ποιος δεν λέει ψέματα; Τα ψέματα αποτελούν μέρος της ανθρώπινης φύσης είτε πρόκειται για μικρά και απλά, είτε για εκείνα που περιπλέκουν μία κατάσταση. Από τον μικρότερο που θα πει ψέματα στο σχολείο, τον ενήλικα που θα πει σε έναν δικό του άνθρωπο, τον εργαζόμενο που θα αποφύγει έτσι μία δύσκολη κατάσταση στη δουλειά έως και τον πολιτικό που θα χρησιμοποιήσει ψέματα για να πείσει.

Γιατί λέμε ψέματα;

Σημασία έχει για ποιο λόγο λέμε ψέματα. Ευθύνεται ο συνομιλητής μας ή εμείς οι ίδιοι; Μπορούμε άραγε να φανταστούμε τι θα συνέβαινε, εάν πάντα λέγαμε την αλήθεια; Οι λόγοι που μπορεί να ειπωθεί ένα ψέμα είναι πολλοί και περίπλοκοι. Καλύπτει την αίσθηση της ντροπής, διευκολύνει μία δύσκολη κατάσταση, προστατεύει από τις συγκρούσεις ή βοήθα στην αποφυγή προσβολής.


Διαβάστε Επίσης:Πρώτο ραντεβού: Συνηθισμένες φοβίες και ψέματα και πώς να τα αποτρέψουμε


Τι συμβαίνει όταν λέμε ψέματα;

Όσοι χρησιμοποιούν επαναλαμβανόμενα ψέματα, άθελά τους δημιουργούν μία πιεστική κατάσταση ακόμη και για τους ίδιους γιατί η μνήμη τους καθίσταται πλέον αναξιόπιστη. Η χρήση ψέματος σε αυτήν την περίπτωση ανακουφίζει την πίεση και το άτομο παρουσιάζει εκείνο που θέλει να πιστέψει. Το ψέμα δηλαδή μετατρέπεται στην δική του αλήθεια. Αγωνιούν και να κερδίσουν το σεβασμό και επιλέγουν να βρίσκονται μακριά από την αλήθεια που μπορεί να τους κάνει να φαίνονται με ψεγάδια. Διεκδικούν τον έλεγχο και όταν η αλήθεια δεν συνάδει με τη λογική ή πληγώνει το ψέμα για να συμφωνεί με όσα επιθυμούν. Απέναντι σε ένα συνομιλητή που σέβεται κάνεις και εκτιμά χρειάζεται να παρουσιάσεις έστω και μία ψεύτικη κατάσταση προκειμένου να κερδίσεις την εκτίμησή του. Ο φόβος να κλονιστεί μία σχέση, ό, τι σχέση κι αν είναι αυτή, οδηγεί στα ψέματα. Μπροστά στην εγκατάλειψη πού μπορεί να οδηγήσει μία κακή ενέργεια που έχει βλάψει άμεσα ή έμμεσα ένα αγαπημένο πρόσωπο, μία ψεύτικη εκδοχή της ιστορίας μοιάζει μονόδρομος.

Τα ψέματα προκύπτουν από τους φόβους μας

Ο φόβος ανάληψης μιας ευθύνης και η αδυναμία αποκάλυψης ενός λάθους είναι ένας ακόμη λόγος για να επιλέξει κανείς το ψέμα παρά την αλήθεια. Το ψέμα καλύπτει την αδυναμία απέναντι στις αλλαγές και προστατεύει από την αναστάτωση που θα επιφέρει μία νέα κατάσταση. Η επιθυμία να γίνουμε αρεστοί στους άλλους και να αποφύγουμε τυχόν αμηχανία μας οδηγεί στο να χρησιμοποιούμε δικαιολογίες, οι οποίες σχεδόν ποτέ δεν ταιριάζουν με την πραγματικότητα. Στις περιπτώσεις που χρειαστεί να πείσουμε κάποιον ή να τον οδηγήσουμε εκεί που θέλουμε χρησιμοποιούμε ψέματα που δημιουργούν μία πραγματικότητα όπως μας βολεύει.

Το ένα ψέμα πολύ εύκολα μπορεί να φέρεις το άλλο αυτό δεν αποτελεί μία κλισέ φράση, μιας και ένα μικρό Ψέμα για να διατηρηθεί χρειάζεται ένα μεγαλύτερο. Η αλήθεια είναι πως Κανένα ψέμα δεν μπορεί να χαρακτηριστεί μικρό, οτιδήποτε μακριά από την αλήθεια σχετίζεται με λανθασμένη επιλογή. Τα ψέματα προκύπτουν από φόβους, όσο περισσότεροι φόβοι τόσο περισσότερα τα ψέματα. Ελέγχοντας τους φόβους, περιορίζεις και τα ψέματα κυρίως σε κοντινά πρόσωπα, γιατί τα ψέματα σε δικούς μας ανθρώπους έχουμε ανάγκη να τα πούμε τις περισσότερες φορές.

Αλήθειες για το ψέμα – ψυχικό και σωματικό κόστος

Πώς αντιδρά το σώμα μας στα ψέματα

Ενώ μοιάζει να είναι ένδειξη ευφυΐας, μιας και το μυαλό αντιλαμβάνεται τι πρέπει να αποφύγει και με ποιον τρόπο, στην πραγματικότητα πρόκειται για μία μπερδεμένη ψυχική κατάσταση επιδιώκει να δημιουργήσει μία ψεύτικη πραγματικότητα, την οποία ορισμένες φορές τείνει και να πιστέψει. Το υποκείμενο δηλαδή, κινδυνεύει να πιστέψει την ψεύτικη κατάσταση που παρουσιάζει και εν συνεχεία να ζει με αυταπάτες.

Το μυαλό και το σώμα αντιδρούν σε αυτή την κατάσταση αφού τη στιγμή που θα ειπωθεί ένα ψέμα δημιουργεί συμπτώματα που μοιάζουν με αυτά του άγχους. Η γλώσσα του σώματος αργά ή γρήγορα προδίδει τον ψεύτη. Στην περίπτωση που έχει μάθει να ελέγχει το σώμα, το μυαλό είναι εκείνο που αντιδρά με νευρολογικές επιπτώσεις. Ένα ψέμα απαιτεί γνωσιακή και ψυχολογική διεργασία προκάτ επέκταση δημιουργούν εσωτερικές πιέσεις, μιας και δεν είναι δυνατόν πάντα να προβλέψουμε τις αντιδράσεις του ακροατή και να είμαστε σε θέση να απαντήσουμε σε επιπλέον ερωτήσεις ή να δημιουργήσουμε εναλλακτικά σενάρια. Το ψέμα καθιστά τον άνθρωπο σε μία συνεχή επιφυλακή, τον απομακρύνει από ηθικούς και κοινωνικούς κανόνες, να το πιο σημαντικό είναι πώς κλονίζεται ο αυτοέλεγχος και η ρύθμιση των συναισθημάτων και της συμπεριφοράς. Με απλά λόγια το ψέμα επιστρέφει με αυτόν τον τρόπο στον πομπό, ενώ αντίθετα το μόνο που λαμβάνει ο δέκτης είναι απλά μία λανθασμένη πληροφορία – η οποία αργά ή γρήγορα θα αποκαλυφθεί.


Διαβάστε Επίσης:Με μικρά σημάδια η γλώσσα του σώματος ξεσκεπάζει το ψέμα


Ενδείξεις που μαρτυρούν το ψέμα

Γρήγορη εναλλαγή του βλέμματος, η ακινησία του σώματος, ο ρυθμός της αναπνοής, η πληθώρα πληροφοριών, οι κινήσεις που κάνει το στόμα καθώς και η δυσκολία στο να απαντά σε ερωτήσεις καθώς προχωράει η κουβέντα, είναι ενδείξεις που μαρτυρούν το ψέμα.

Το κόστος που έχουν τα ψέματα στη ζωή μας

Το γιατί λέει κάποιος ψέματα είναι μία ερώτηση πού διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Τα ψέματα σίγουρα έχουν ψυχικό και σωματικό κόστος, όπου το μυαλό καλείται να αντιδράσει και όπου πονάει το μυαλό πονά και η ψυχή και το σώμα. Μία φυλακή ο ψεύτης δημιούργησε μόνος του, εγκλωβίζοντας τον εαυτό του σε μία ζωή που μοιάζει με τη δική του, μα δεν είναι και σε μία πραγματικότητα που μπορεί να την παρουσιάζει ενδιαφέρουσα μα δεν του ανήκει. Το ψέμα πάντα θα μείνει ψέμα, στην αντίπερα όχθη βρίσκεται η αλήθεια που είναι το ύψιστο αγαθό. Ό, τι χτίζεται στην αλήθεια θα χει γερά θεμέλια.

Συντάκτης: Χρυσούλα Μουλαρτζή, Πτυχιούχος Φιλοσοφικής με ειδίκευση στην Ψυχολογία, Ειδική Παιδαγωγός

Influence:

Είμαι απόφοιτος του Τμήματος Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Ιωαννίνων και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος…