Αλήθεια, το σχολείο σκοτώνει τη δημιουργικότητα;

Συντάκτης: Ευρυδίκη Αγάτσα

Όλο και περισσότεροι είναι αυτοί που πιστεύουν ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα έχει αποτύχει, καθώς το σύγχρονο σχολείο δείχνει ότι δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες, όχι μόνο των μαθητών, αλλά και της σύγχρονης μεταμοντέρνας κοινωνίας. 

Έρευνες δείχνουν ότι μαθητές σε διάφορες χώρες παρατάνε, νωρίς, το σχολείο, ενώ εκείνοι που το τελειώνουν το κάνουν από ανάγκη, προκειμένου να μπουν σε ένα καλό πανεπιστήμιο. Το σχολείο επικεντρώνεται μόνο στους γνωστικούς στόχους, βάζοντας στο περιθώριο τον βασικό του ρόλο, που είναι η κοινωνικοποίηση των παιδιών, η καλλιέργεια δεξιοτήτων και η διαμόρφωση θετικών αξιών και στάσεων.

Σε μία ομιλία του, το 2006, στο TED talks, ο Ken Robinson, γνωστός συγγραφέας και σύμβουλος σε θέματα εκπαίδευσης και καλλιτεχνικής παιδείας, μίλησε, λεπτομερώς, για το πως το σχολείο επικεντρώνεται μόνο στη διδασκαλία της Γλώσσας και των Μαθηματικών «σκοτώνοντας» τη δημιουργικότητα των παιδιών και αναφέρθηκε σε τρεις αρχές που βοηθούν το μυαλό μας να αναπτυχθεί και τις οποίες τον εκπαιδευτικό σύστημα παραμελεί. Συγκεκριμένα:

  • Ποικιλομορφία

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι είμαστε διαφορετικοί, ο ένας από τον άλλον, και σκεφτόμαστε και βιώνουμε τον κόσμο με διαφορετικούς τρόπους. Σκεφτόμαστε οπτικά, ηχητικά, κιναισθητικά. Σκεφτόμαστε με αφηρημένους όρους αλλά και με κίνηση. Η ευφυΐα, επίσης, είναι δυναμική και δεν αναπτύσσεται, μονομερώς. Τα μαθηματικά και οι επιστήμες είναι, σίγουρα, σημαντικά και απαραίτητα, αλλά ισορροπημένη εκπαίδευση είναι αυτή που ενσωματώνει, επίσης, τις ανθρωπιστικές επιστήμες, τη φυσική αγωγή και τις τέχνες. Αντί αυτού, το σύστημα προάγει τον κομφορμισμό.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Το δημοτικό σχολείο που στα διαλείμματα παίζει Χατζιδάκι και στους τοίχους του βλέπεις πίνακες των Πικάσο, Τσαρούχη και Ντα Βίντσι


  • Περιέργεια

Οι μαθητές πρέπει να έχουν την περιέργεια και τη θέληση για εξερεύνηση και, στην τελική, αυτό θα πρέπει να προέρχεται από τους δασκάλους. Αντίθετα, αυτό που συμβαίνει, είναι να υπάρχουν μαθητές που απλά ακούν ό,τι τους λένε, απλά εκτελούν οδηγίες, δεν ενθαρρύνονται. Το ίδιο ισχύει και για τους εκπαιδευτικούς. Είναι δύσκολο να βρεις κάποιον στον εκπαιδευτικό κλάδο που, όντως, εμπνέει τα παιδιά και αλλάζει τις ζωές τους, καθώς το σύστημα τους κάνει να περιορίζονται στη σχολική ύλη που πρέπει να διδάξουν και τους εμποδίζει να έχουν οποιαδήποτε άλλη φιλοδοξία.   

  • Δημιουργικότητα

Δημιουργικότητα όχι μόνο σαν απασχόληση, αλλά σαν εργαλείο. Η δημιουργικότητα είναι η πιο σημαντική. Δεν είναι μία δοκιμασία ή ένα τεστ που πρέπει να περάσουν οι μαθητές. Είναι μία δεξιότητα που τους κάνει να βλέπουν τα πράγματα με έναν διαφορετικό τρόπο, αντισυμβατικό, να σκέφτονται «έξω από το κουτί» και να επιλύουν προβλήματα με ευφάνταστους τρόπους. Είναι η τέχνη του να ακούς ένα τραγούδι που δεν έχει γραφτεί ποτέ, να βλέπεις ένα έργο τέχνης σε έναν άδειο καμβά, είναι τα όνειρα που ζωντανεύουν και είναι απαραίτητη. Αντί αυτού, το σύστημα προωθεί την τυποποιημένη και στείρα μάθηση.

Στη δημιουργικότητα και τη σημασία της στάθηκε, περισσότερο, ο Ken Robinson, αναρωτώμενος πως θα είναι ο κόσμος σε 10 χρόνια και πως θα εξασφαλίσουμε ότι οι μαθητές θα πετύχουν στη ζωή τους. Πάνω από 10 χρόνια μετά, ακόμη το ίδιο αναρωτιόμαστε.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Δημιουργικότητα: Διδάξτε στα παιδιά σας τη δεξιότητα του 21ου αιώνα


Στην ομιλία του αναφέρει ότι, αντί να αναπτυσσόμαστε μέσω της δημιουργικότητας στο σχολείο, στην πραγματικότητα απομακρυνόμαστε όλο και περισσότερο από αυτήν. Οι μαθητές μισούν και βαριούνται το σχολείο, ενώ το σύστημα τους μαθαίνει πως το να κάνουν λάθη είναι κατακριτέο. Τους μαθαίνει πως είναι σωστό να κάθονται ήσυχοι και να υπακούν σε εντολές, ενώ η οποιαδήποτε προσπάθεια να κάνουν τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο θα πρέπει να αποφεύγεται. 

Πρέπει, όμως, να δείξουμε στους μαθητές πως να είναι δημιουργικοί και να καινοτομούν. Να μην φοβούνται να αποτύχουν και ότι τους επιτρέπεται να αξιοποιούν τα λάθη τους για να μάθουν από αυτά. Η γνώση είναι ευέλικτη, πρέπει να έχει νόημα για τους μαθητές και δεν χρειάζεται να περιορίζεται σε προκαθορισμένα πλαίσια.

Η δημιουργικότητα πρέπει να καλλιεργείται, καθώς, είναι από τις δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τον πολίτη του 21ου αιώνα. Το σχολείο πρέπει να δουλέψει σοβαρά, προς αυτή την κατεύθυνση για να μην επιβεβαιωθεί ο Ken Robinson, όταν έλεγε, με τον γνωστό πνευματώδη τρόπο του, “Μερικοί από τους πιο λαμπρούς, δημιουργικούς ανθρώπους που γνωρίζω δεν τα πήγαν καλά στο σχολείο”.

Συντάκτης: Ευρυδίκη Αγάτσα,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.