Aganak.doc, oι “Αγανακτισμένοι” στις πλατείες

Συντάκτης: Αργύρης Παγαρτάνης

Ενθουσιώδης άδολη πρωτοβουλία του μέσου πολίτη που υφίσταται τη λαίλαπα των κοινωνικών μέτρων; ‘Η μήπως μια μόδα της τεχνολογικής και σοσιαλμιντιακής εποχής μας; Αφύπνιση του Έλληνα που άφησε τη ζεστασιά του καναπέ του και αποφάσισε να διεκδικήσει μόνος του, χωρίς κομματικές και συνδικαλιστικές ομπρέλες, τα δικαιώματά του; ‘Η μήπως μια ξεχωριστή ευκαιρία για την πλειοψηφία να διατρανώσει το «εγώ δεν φταίω, είμαι αθώος, με παραπλάνησαν» και να αποποιηθεί το όποιο δικό του βάρος στην κατάντια που έχει φτάσει η Ελλάδα;

Ο,τι κι αν είναι το κίνημα των «Αγανακτισμένων», είναι πολύ μεγάλο για να του γυρίσει κανείς την πλάτη. Σε μια εποχή που πλήθη άνω των 50.000 ανθρώπων συγκεντρώνονται πια μόνο για να δουν ποδόσφαιρο (και μάλιστα επιλεγμένους αγώνες…) και δεν συνεπαίρνονται πια ούτε από πολιτικούς, ούτε από ιεράρχες, ούτε καν από καλλιτέχνες, η παρουσία 100.000 ανθρώπων την Κυριακή (29 Μαΐου) στην Πλατεία Συντάγματος είναι σημείο αναφοράς τέτοιο, που να δικαιολογεί μια (έστω και υποτυπώδη) κοινωνιολογική ανάλυση. Πόσο μάλλον όταν αυτή τους η κίνηση είναι συνεχόμενη (τα ραντεβού είναι καθημερινά στις κεντρικές πλατείες των μεγάλων πόλεων) κι αντί να φθίνει, όπως θα «ήλπιζαν» κάποιοι, συνεχώς γιγαντώνεται. Κι ακριβώς επειδή δεν εκτραχύνεται σε επεισόδια, βανδαλισμούς και παρεπόμενα άλλων λαϊκών μαζώξεων, φαντάζει και ως πιο επικίνδυνη. Το λένε και για τους σκύλους, ότι συνήθως αυτοί που δαγκώνουν είναι εκείνοι που δεν γαβγίζουν…

Οι καταβολές του κινήματος προφανώς έχουν να κάνουν με τα όσα διαδραματίστηκαν τους τελευταίους μήνες στις βορειοαφρικάνικες και μεσανατολικές χώρες, αν κι εκεί τα πράγματα ήταν πιο βίαια. Η κεντρική ιδέα, όμως, ήταν ίδια: Ο λαός αγανακτεί και βγαίνει στους δρόμους έτσι, ανεξέλεγκτα, χωρίς να ακολουθεί κάποιον συγκεκριμένο ηγέτη. Γι’ αυτό, άλλωστε, και στις δύο (μέχρι στιγμής) περιπτώσεις που ανέτρεψαν το καθεστώς, την Τυνησία και την Αίγυπτο, όχι μόνο δεν υπήρξε μια κεντρική φιγούρα ως διάδοχη κατάσταση των Μπεναλί και Μουμπάρακ, αλλά οι χώρες έχουν βρεθεί σε ένα καθεστώς ιδιότυπης ακυβερνησίας μετά την κατάρρευση των ολοκληρωτικών καθεστώτων.

Από τις αραβικές χώρες η σπίθα πέρασε στην Ισπανία, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας (για να μην ξεχνιόμαστε) κουβαλάει στο αίμα της οκτώ αιώνες αραβικής κατάκτησης και (ειδικά στο νότιο κομμάτι της) είναι ό,τι πιο κοντινό διαθέτει η Ευρώπη στο αραβικό ταμπεραμέντο. Τυχαίο; Δε νομίζω… Ούτε στην Ιρλανδία υπήρξε λαϊκή αγανάκτηση, καθώς οι Ιρλανδοί θεωρούν ακόμα και τώρα την κρίση κάτι που αφορά σχεδόν εξ ολοκλήρου τις λανθασμένες κινήσεις του τραπεζικού τους συστήματος και όχι τις επιλογές της κοινωνίας τους, ούτε στην παραδοσιακά μοιρολατρική Πορτογαλία. Η Ισπανία, με ανεργία που στην Ανδαλουσία ξεπερνά το 50% στο νέο πληθυσμό και με οικονομία που… γνέφει προς την τρόικα για βοήθεια, ήταν το πιο πρόσφορο «καζάνι».

Από εκεί και πέρα λειτούργησαν τα αντανακλαστικά του… εγωισμού. Η φράση «σσσ… μη μιλάτε, κάντε ησυχία… Θα ξυπνήσετε τους Ελληνες!» που ακούστηκε –από τηλεβόα, μάλιστα – στη συγκέντρωση της Μαδρίτης και μεταδόθηκε αυτολεξεί από τα ελληνικά τηλεοπτικά κανάλια, υπήρξε το έναυσμα.

Είναι φανερό ότι ο κόσμος εναγωνίως ψάχνει κάτι, κάπου να πιαστεί. Κι είναι φανερό ότι στη χώρα όπου ο καταλληλότερος πρωθυπουργός σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις της τελευταίας επταετίας είναι ο «Κανένας», αυτός ο ανώνυμος «Κανένας» πήρε την κατάσταση στα χέρια του. Η ιδέα για μια συγκέντρωση που ρίχτηκε μέσω Facebook βρήκε άμεσα ανταποκριτές, επειδή ήταν ανώνυμη, άσπιλη κι αμόλυντη. Κανείς δεν την οικειοποιήθηκε, πόσο μάλλον δεν την καπηλεύθηκε, κι έχουμε την εντύπωση ότι αν στο μέλλον (κι εφόσον συνεχιστούν οι συγκεντρώσεις με το ίδιο σφρίγος) κάποιοι ενδεχομένως να προσπαθήσουν να «ψαρέψουν» οπαδούς απ’ αυτή την καθαρή από κομματικά λάβαρα δεξαμενή, θα εισπράξουν γιούχα και αποδοκιμασία, αν όχι γιαούρτια και σάπιες ντομάτες…

Ποιοι είναι αυτοί που μαζεύονται κάθε μέρα στις πλατείες; Ολοι. Είναι νέοι που βλέπουν το όποιο μέλλον τους να υποθηκεύεται πριν καλά-καλά ξεκινήσουν τον αγώνα τους. Είναι 30άρηδες που βρέθηκαν πάνω στον αγώνα να χτίσουν κάτι και τώρα βλέπουν ολόγυρά τους να γκρεμίζονται ό,τι έχτιζαν. Είναι δημόσιοι υπάλληλοι, που από τη σιγουριά της θέσης και τη διεκδίκηση ακόμα περισσότερων επιδομάτων (στων οποίων το άκουσμα ο ιδιωτικός τομέας σκάει στα γέλια…) έφτασαν στην αγωνία και την απαξία. Είναι 40άρηδες, οικογενειάρχες, με ένα επίπεδο ζωής συγκεκριμένο, με δάνεια που τρέχουν, οι οποίοι βλέπουν ένα μέλλον χωρίς δουλειές και τις τράπεζες να τους κυνηγούν. Είναι 50άρηδες που ζουν με το φάσμα της απόλυσης και της μηδαμινής προοπτικής για δουλειά. Είναι μεγαλύτεροι σε ηλικία, που οι περισσότεροι με τα πενιχρά τους εισοδήματα έχουν φτάσει στο σημείο να γίνονται «αιμοδότες» των παιδιών τους, «τσοντάρουν» από τη σύνταξή τους σε νοίκι και φαϊ και φροντιστήρια των εγγονιών.

Με λίγα λόγια, δεν πρόκειται για τους παραδοσιακούς «αγωνιστές» του πεζοδρομίου, τα μέλη των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των νεολαιών, τους μακροχρόνια άνεργους, τους αναρχικούς και τους (λίγους) που έχουν κάνει τη διαδήλωση επάγγελμα, για να δικαιολογούν μισθούς σε σωματεία. Υπάρχουν κι αυτοί, αλλά έχουν πνιγεί στο ποτάμι των υπολοίπων. Και φυσικά υπάρχουν οι κάθε λογής παρατρεχάμενοι, που βρέθηκαν εκεί επειδή αυτό επιτάσσει η… μόδα της εποχής. Είναι trendyπια το «Πάμε Σύνταγμα»…

Και φτάσαμε στο σπουδαίο ερώτημα: Τι ζητούν; Απάντηση δεν μπορεί να δοθεί, ακριβώς επειδή το κίνημα των «Αγανακτισμένων» είναι αυτό που είναι και φτιάχτηκε όπως φτιάχτηκε. Δεν υπάρχει κεντρική συνθηματολογία, κι αν οι παρευρισκόμενοι συγκλίνουν κάπου είναι στο να εκδηλώνουν την αγανάκτησή τους με συνθήματα κατά των πολιτικών και της κατάστασης. Ανθρωπος να ανέβει σε εξέδρα και να μιλήσει δεν υπάρχει. Πολλοί θα το ήθελαν, κανείς δεν τολμάει. Πώς να ελεγχθεί τέτοιο πλήθος; Και ποιος να προβλέψει τις αντιδράσεις του;

Προφανώς όλοι οι «Αγανακτισμένοι», και μαζί τους μερικά εκατομμύρια άλλοι που για διάφορους λόγους δεν βρίσκονται εκεί, θέλουν κάτι να αλλάξει. Αλλά δεν ξέρουν τι. «Να φύγει το Μνημόνιο» φωνάζουν, όμως το πιθανότερο είναι οι περισσότεροι να μην καταλαβαίνουν σε ποια περιπέτεια θα έβαζαν τον εαυτό τους αν πράγματι γινόταν κάτι τέτοιο. Φωνάζουν εναντίον των πολιτικών ως σύνολο, όχι της κυβέρνησης. Φωνάζουν ενάντια στη φτώχεια, την ανεργία, τους φόρους, την τρόικα, την ακρίβεια, με συνθήματα σκαμπρόζικα όπως π.χ. «Δεν αντέχω στην ανεργία ούτε να πάω στην Αυστραλία» ή «Δεν είμαι καμαριέρα κανενός»

Τα τηλεοπτικά κανάλια, είναι αλήθεια, έχουν δεχτεί το γεγονός με περισυλλογή. Από ωραία τηλεοπτική εικόνα που «έπαιξε» γερά στα δελτία την πρώτη και τη δεύτερη μέρα παρουσίας τους, τώρα αναφέρονται ως πέμπτη και έκτη είδηση. Πίσω από τον Παπανδρέου, τον Παπακωνσταντίνου, τον Γιούνκερ, τον Σαμαρά, τον άτυχο κοσμηματοπώλη που τον γάζωσαν με καλάσνικοφ μέσα στο μαγαζί του… Δεν αξιολογείται όπως του αρμόζει ένα κοινωνικό κίνημα, βαθύτατα πολιτικό, αν και όχι κομματικό, που αφορά χιλιάδες ανθρώπους; ‘Η μήπως πρόκειται για… εντολή; Για μεθόδευση του τύπου «ξεχάστε τους και θα βαρεθούν»; Ιδωμεν…

Συντάκτης: Αργύρης Παγαρτάνης,

Influence:

Ο Αργύρης Παγαρτάνης είναι δημοσιογράφος. Γεννήθηκε κάτω από έναν μεγάλο παγκόσμιο χάρτη…