Οι τύψεις και οι ενοχές προκαλούνται επειδή μετανιώνουμε για κάτι που κάναμε ή δεν κάναμε και συνοδεύονται από θλίψη και …
5 Μυστικά για να σταματήσετε να νιώθετε ενοχές, με επιστημονική τεκμηρίωση
Η ενοχή μπορεί να μας στοιχειώσει και να μας κάνει να αισθανθούμε κακοί ως άνθρωποι. Ευτυχώς, η επιστήμη μας δείχνει πώς να ξεπεράσουμε αυτό το συναίσθημα και να νιώσουμε καλύτερα, ακόμα και μετά από λάθη.
Γιατί νιώθουμε ενοχές;
Η ενοχή μπορεί να είναι βασανιστική, όμως, όπως αποδεικνύουν οι νευροεπιστήμες, ο εγκέφαλός μας στην πραγματικότητα μας «επιβραβεύει» όταν αισθανόμαστε έτσι. Η ενοχή ενεργοποιεί το κέντρο επιβράβευσης του εγκεφάλου, κάνοντάς μας να νιώθουμε μια ψευδαίσθηση κάθαρσης. Παράλληλα, η ενοχή μας βοηθά να διατηρούμε τον αυτοέλεγχο και να γινόμαστε καλύτεροι στη δουλειά, τις σχέσεις και τη ζωή μας. Ωστόσο, η υπερβολική ενοχή μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικά αποτελέσματα που τελικά μας αποδυναμώνουν.
Τα αρνητικά της ενοχής
Παρά το γεγονός ότι η ενοχή μπορεί να μας κινητοποιήσει για θετικές αλλαγές, η έρευνα δείχνει ότι η αυτοκριτική και η υπερβολική ενοχή μειώνουν τα κίνητρα και την αυτοπειθαρχία μας. Όπως εξηγεί ο David Burns, ψυχίατρος και συγγραφέας του βιβλίου Feeling Good, η συγχώρεση του εαυτού μας και όχι η αυτοτιμωρία είναι αυτή που ενισχύει την υπευθυνότητά μας και μάς επιτρέπει να εξελιχθούμε.
Πώς να σταματήσετε να μεγιστοποιείτε το σφάλμα σας
Αν παρατηρήσετε ότι είστε υπερβολικά αυστηροί με τον εαυτό σας, ίσως ήρθε η στιγμή να αξιολογήσετε αν η τιμωρία που επιβάλλετε στον εαυτό σας είναι ανάλογη του σφάλματος. Το υπερβολικό μέγεθος των συναισθημάτων μας μπορεί να μας εμποδίσει από το να διορθώσουμε μια κατάσταση ή να μας παραλύσει από την ενοχή. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι η αναγνώριση του λάθους δεν πρέπει να συνδέεται με την αξία μας.
Η αίσθηση ότι είστε κακός άνθρωπος
Συχνά, νιώθοντας υπερβολική ενοχή, καταλήγουμε να ταυτίζουμε το λάθος με τον χαρακτήρα μας. Η πεποίθηση ότι είστε «κακός» άνθρωπος μπορεί να σας οδηγήσει σε χειρότερες συμπεριφορές στο μέλλον. Η αποδοχή ότι όλοι κάνουμε λάθη είναι το πρώτο βήμα για να βρούμε τον δρόμο προς τη βελτίωση, χωρίς να αφήσουμε την ενοχή να μας κυριεύει.
Είστε οι πράξεις σας;
Όχι ακριβώς. Όπως λέει και ο ψυχολόγος Albert Ellis, η «Παγκόσμια Αυτοαποδοχή» είναι το κλειδί για την ελευθερία από την ενοχή. Δεχτείτε τον εαυτό σας και αποδεχτείτε ότι οι πράξεις σας δεν σας καθορίζουν. Μάθετε από τα λάθη σας και θυμηθείτε ότι η μετάνοια είναι εποικοδομητική, σε αντίθεση με την ενοχή που αναφέρεται στο ίδιο το άτομο.
Πώς να νιώσετε καλύτερα
- Συγχωρήστε τον εαυτό σας: Δείξτε καλοσύνη στον εαυτό σας. Αυτό όχι μόνο θα βελτιώσει την ψυχική σας υγεία, αλλά θα σας κάνει και πιο υπεύθυνους για τις πράξεις σας.
- Ζητήστε συγγνώμη: Όταν έχετε βλάψει κάποιον, η συγγνώμη μπορεί να αποδειχθεί πιο πολύτιμη και από την αποζημίωση. Ζητήστε συγγνώμη για ό,τι εκείνος πιστεύει ότι ήταν λάθος και όχι μόνο για αυτό που εσείς θεωρείτε σφάλμα.
- Ρωτήστε “Τι μπορώ να μάθω από αυτό;” Η μετάνοια είναι ωφέλιμη όταν μας κινητοποιεί να βελτιωθούμε και να εξελιχθούμε.
Σύνοψη: Πώς να σταματήσετε να αισθάνεστε ενοχές
- Σταματήστε την υπερβολή: Αξιολογήστε αν η αυτοτιμωρία σας είναι ανάλογη του σφάλματος.
- Δεν είστε οι πράξεις σας: Δεχτείτε ότι οι πράξεις δεν καθορίζουν το ποιοι είστε ως άτομα.
- Αυτοσυμπόνια: Η συγχώρεση του εαυτού σας ενισχύει την υπευθυνότητα και τη βελτίωση.
- Ζητήστε συγγνώμη: Ζητήστε συγχώρεση με βάση αυτό που οι άλλοι νιώθουν.
- Ρωτήστε “Τι μπορώ να μάθω;”: Μάθετε από τα λάθη σας και προχωρήστε.
Η ενοχή δεν χρειάζεται να σας καταδυναστεύει. Δεχτείτε τις ατέλειές σας και εξελιχθείτε. Η αυτοσυμπόνια είναι το πρώτο βήμα για μια πιο γαλήνια και υπεύθυνη ζωή.
Μετάφραση-Επιμέλεια από το πρωτότυπο: Σιαφίλιου Θεοδώρα
