«100 Χρόνια Μοναξιά»: ένας αιώνας, μια οικογενειακή ιστορία

Συντάκτης: Νίκος Σέρβος

Ένα βιβλίο που περικλείει 100 χρόνια ιστορίας και μοναξιάς μέσα από το πρίσμα του μαγικού ρεαλισμού, του τρόπου γραφής που διάλεξε ο γεννημένος σχεδόν 100 χρόνια πριν Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες για να περιγράψει τον κόσμο.

Γεννημένος στην Κολομβία και μεγαλωμένος με λατινοαμερικανικές δεισιδαιμονίες και ιστορίες από τον πόλεμο, ανάμεσα σε απλούς καθημερινούς ανθρώπους στο χωριό, ο νομπελίστας Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έπλεξε στην φαντασία του την πραγματικότητα της Λατινικής Αμερικής. Και μας παρουσίασε μια πραγματικότητα βγαλμένη μέσα από τον κόσμο της φαντασίας. Μας παρουσίασε τον μαγικό ρεαλισμό.

Παππούς, γιαγιά, θείες αναλαμβάνουν την ανατροφή του

Δύο χρονών μόλις και χωρίς να γνωρίζει τι εστί πραγματικότητα κλήθηκε να την γνωρίσει από την όχι και τόσο όμορφη πλευρά της. Οι γονείς του τον άφησαν στους γονείς τους, παππού και γιαγιά. Οχτώ χρονών κι έχοντας μια πρώτη άποψη για την πραγματικότητα, άρχισε να αποκτά και μια δεύτερη, ευρύτερη διαβάζοντας το «Χίλιες και μία νύχτες». Και εννιά χρονών δεν ξέρει πια τι να πιστέψει. Οι γονείς του επιστρέφουν. Αλλά ποιοι είναι οι πραγματικοί του γονείς; Ποιοι τον μεγάλωσαν;

Προλήψεις και τις δεισιδαιμονίες παντού γύρω του

Τον μεγάλωσαν η γιαγιά του και οι θείες του που ζούσαν περισσότερο στον κόσμο των νεκρών και ήταν γεμάτες δεισιδαιμονίες. Μη χυθεί αλάτι, γρουσουζιά. Μην μπει πεταλούδα στο σπίτι, θάνατος. Αν μπει σκαθάρι, επισκέψεις. Αν μυρίσει θειάφι, ε τότε έρχεται δαίμονας. Τότε έρχεται και η έμπνευση του Μάρκες για το «100 χρόνια μοναξιά».

Μεγαλώνοντας κατάλαβε μια απλή και αδιαμφισβήτητη αλήθεια. Όχι μόνο η γιαγιά και οι θείες του, αλλά η πλειοψηφία των Λατινοαμερικανών ζούσαν σε μια δική τους «πραγματικότητα». Ο Μάρκες πήρε απλά τους μύθους, τις προλήψεις και ό,τι μεταφυσικό και το προσάρμοσε στις ιστορίες του παππού. Ναι, τον μεγάλωσε κι αυτός μαζί.

Ο ρεαλιστής παππού λύνει τις απορίες του

Ο παππούς ήταν ρεαλιστής και λογικός. Διηγούταν στον μικρό Μάρκες ιστορίες και κατορθώματα δικά του και συναγωνιστών από τον πόλεμο. Και τα απογεύματα περπατούσαν μαζί στο χωριό, ο μικρός γεμάτος απορίες για την καθημερινή ζωή των ανθρώπων που παρατηρούσε κι ο μεγάλος γεμάτος εξηγήσεις. 

Οι εξελίξεις του 20ου αιώνα ενώθηκαν με την παιδική ηλικία του κι έδωσαν τον μαγικό ρεαλισμό

Από την μία οι δεισιδαιμονίες και οι οιωνοί. Από την άλλη η πραγματική καθημερινή ζωή γεμάτη πολεμικές ιστορίες. Και το πιο σημαντικό, το πώς αυτά τα δύο επηρέαζαν κι επηρεάζονταν από τις καταιγιστικές εξελίξεις του 20ου αιώνα. Το αποτέλεσμα; Μαγικός ρεαλισμός. Έτσι χαρακτηρίστηκε το σύνολο του έργου του Γκ. Γκ. Μάρκες. 

«Εκατό Χρόνια Μοναξιά»

Και τι μένει τελικά από το βιβλίο; Μια οικογένεια. Καταραμένη, θα πεις; Ευλογημένη; Η οικογένεια του Αουρελιάνο Μπουενδία. Αναπτύχθηκε παράλληλα με την ανάπτυξη. Από νομάδες, ιδρυτές χωριού. Από ιδρυτές, αλχημιστές και προληπτικοί. Κι έπειτα γάμοι, κηδείες, ήρθε κι ο πάγος κι όλοι μαγεύτηκαν. Και μετά εχθροί. Ενάντιοι σε ένα καθεστώς που δεν γνώρισαν ποτέ. Απέναντι στο στρατό που αγνοούσαν την όποια υπόστασή του. Κι ο ένας γιος κατατάχθηκε και γύρισε και πολέμησε. Εναντίον του χωριού. Και στο τέλος καρποφόρησαν οι μπανανιές και ήρθαν τα εργοστάσια και οι απεργίες. 

Η μοναξιά του να θες μια ήρεμη ζωή

Και στο τέλος όλοι μόνοι. Ήταν μόνοι εξαρχής. Η καρδιά του καθενός χτυπούσε μόνη της. Κι έμειναν μόνοι ανάμεσα σ’ ένα κόσμο που αλλάζει. Κι ο κόσμος άλλαζε κι αυτοί έμειναν μόνοι να πιστεύουν σε έναν άλλο κόσμο, δικό τους. Έναν κόσμο με φαντάσματα, μαγείες, αλλόκοσμο πάγο, προλήψεις, τρέλα και μια αλήθεια που σκοτώνει. Όλοι, τόσο μόνοι τελικά…

Συντάκτης: Νίκος Σέρβος,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.