Ζωή στην κόψη, του Jim Al-Khalili

Συντάκτης: Άρης Γαβριηλίδης, Συγγραφέας - Εικαστικός

Φυσικά, βιβλία δεν είναι μόνο τα μυθιστορήματα· είναι πολλά άλλα. Προσωπικά, προτιμώ εκείνα που ασχολούνται με επιστημονικά θέματα, γραμμένα από επιστήμονες που έχουν την ικανότητα να εκλαϊκεύουν το αντικείμενό τους.

Υπάρχουν περιπτώσεις που, παρά την γλαφυρότητα του συγγραφέα και την απλοποίηση των εννοιών, κάποια μέρη του βιβλίου παραμένουν δυσπρόσιτα στον μέσο αναγνώστη. Σε αυτή την περίπτωση ακολουθώ την συμβουλή που έδωσε ο Στήβεν Χόκινς στους αναγνώστες των βιβλίων του:  αν κάπου σκοντάψετε, μην εγκαταλείψετε το βιβλίο· πηδήξτε κάποιες σελίδες και πηγαίνετε πιο κάτω.

Αυτό έκανα και στο παρουσιαζόμενο εδώ βιβλίο. Έχασα κάποιες σελίδες με λεπτομέρειες που δεν κατανοούσα και δεν χρειαζόμουν αλλά κέρδισα την ουσία του περιεχομένου που με ενδιέφερε.

Οι εκδόσεις Τραυλός είναι ένας από τους εκδοτικούς οίκους που ειδικεύονται σε εκλαϊκευμένα επιστημονικά βιβλία.

Την Ζωή στην κόψη έχουν γράψει δύο σημαντικοί επιστήμονες. Ι ένας είναι ο Jim Al-Khalili, Βρετανός ακαδημαϊκός, συγγραφέας και παρουσιαστής ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών, καθηγητής Κβαντικής  Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Σάρεϊ, πολυβραβευμένος για την ικανότητά του στην εκλαΐκευση της επιστήμης. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε 22 γλώσσες και κυκλοφορούν στα ελληνικά από τον εκδοτικό οίκο Τραυλός. Ο άλλος είναι ο Johnjoe McFadden, Βρετανός Καθηγητής Μοριακής Γενετικής στο Πανεπιστήμιο του Σάρεϊ, βραβευμένος για την επινόηση του πρώτου επιτυχημένου μοριακού τεστ για τη μηνιγγίτιδα. Αρθρογραφεί τακτικά για θέματα γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων, φαρμάκων και κβαντικής μηχανικής.

Πριν συνεχίσουμε την παρουσίαση του βιβλίου ας δούμε τι γράφει το οπισθόφυλλό του:

«Ό,τι δεν μπορώ να φτιάξω, δεν το κατανοώ», δήλωσε κάποτε ο Ρίτσαρντ Φέινμαν. Σήμερα, ο μετρ της κβαντικής φυσικής, Τζιμ  Αλ-Καλίλι, δηλώνει πως η Κβαντική Βιολογία «αγγίζει το ακατανόητο». Τα πιθανά  οφέλη από τη δημιουργία σύγχρονης τεχνολογίας που θα βασίζεται στην πανάρχαια  κβαντική τεχνογνωσία της φύσης, είναι τεράστια. Άραγε, θα μπορούσε μια  «κβαντική σπίθα» να πυροδοτήσει τη δημιουργία ζωής «από το μηδέν»;

  • Τι σχέση μπορεί να έχει ο παράξενος κόσμος των κβάντων με τον αόρατο μικρόκοσμο της έμβιας ύλης;
  • Πώς γίνεται δύο απομακρυσμένες οντότητες να επικοινωνούν μεταξύ τους, σαν σε τηλεπάθεια;
  • Πώς λειτουργούν οι κβαντικές μύτες μας;
  • Πώς σκέφτονται οι κβαντικοί εγκέφαλοι;
  • Τι δείχνουν οι κβαντικές πυξίδες των πουλιών;
  • Πώς τιθασεύει η ζωή τις δυνάμεις του Χάους, καθώς γεννιέται και πεθαίνει στην κόψη κλασικού και κβαντικού κόσμου;
  • Έχετε δει συνθετική ζωή;

Αλλόκοτα πράγματα! Ζωτικής σπουδαιότητας κβαντικά παράδοξα, εκτός ορίων κατανόησης.

Οι φυσικοί και οι χημικοί είναι πλέον συνηθισμένοι να  συναντούν στη δουλειά τους την Κβαντική Μηχανική, όμως οι βιολόγοι, μέχρι τώρα, δεν «σκοτίζονταν» με αυτή την παράξενη, αλλά πανίσχυρη θεωρία του υποατομικού κόσμου. Ωστόσο, οι καιροί αλλάζουν. Καλώς ορίσατε στο βασίλειο της Κβαντικής Βιολογίας!

Κατ’ αρχάς, όταν ακούμε για κβάντα ο νους μας τρέχει σε εντελώς ακαταλαβίστικα και αδιανόητα πράγματα: κάτι που υπάρχει εδώ μπορεί ταυτόχρονα να υπάρχει και αλλού, να επηρεάζει κάτι άλλο που βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά και που όταν το παρατηρείς παίρνει μορφή διαφορετική από εκείνη που έχει όταν δεν το παρατηρείς. Όλα αυτά ξεπερνούν τον χώρο του ρεαλιστικού και μπαίνουν στο κόσμο του υπερβατικού, του μαγικού. Και όμως, έτσι συμβαίνει. Στον μικρόκοσμο παύουν να ισχύουν οι νόμοι της φυσικής και επικρατούν οι κβαντικοί. Περίεργο  αλλά αληθινό. Απλά, εμείς οι κοινοί άνθρωποι με τον κοινό νου, αδυνατούμε να το συλλάβουμε.

Κι ενώ νομίζουμε ότι η κβαντομηχανική λειτουργεί στα υπόγεια εργαστήρια τρελών επιστημόνων έρχεται αυτό το βιβλίο για να μας πληροφορήσει ότι το πεδίο δράσης της είναι το καθημερινό μας περιβάλλον, το ίδιο το σώμα μας.

Όταν έχεις τελειώσει την ανάγνωση του βιβλίου νιώθεις πως έχει ανοίξει ένα μεγάλο παράθυρο στις γνώσεις σου και βλέπεις τον κόσμο γύρω σου με διαφορετικό πρίσμα.

Βιβλία όπως αυτό μας βοηθούν τα μέγιστα για να αποκτήσουμε αυτογνωσία, ως ανθρώπινα όντα. Από τι είμαστε φτιαγμένοι, από πού προέρχεται η πρώτη ύλη από την οποία αποτελούνται τα σώματά μας, πώς αλληλοεπιδρούμε με τους άλλους ανθρώπους και με τον υπόλοιπο κόσμο, ποια είναι η θέση μας μέσα στο σύμπαν.

Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να δούμε τον εαυτό μας «από έξω», να σκεφτούμε, να φιλοσοφήσουμε (όπως κάνουμε όταν παρατηρούμε έκθαμβοι τον έναστρο ουρανό) και εν τέλει να γίνουμε καλύτεροι και ευτυχέστεροι άνθρωποι.

Συντάκτης: Άρης Γαβριηλίδης, Συγγραφέας - Εικαστικός

Ο Άρης Γαβριηλίδης, οικονομολόγος, πρώην  διευθυντικό στέλεχος τραπεζών και επιχειρήσεων, ασχολείται ερασιτεχνικά με το γράψιμο…