Το τραμ με το όνομα «Πόθος» του Τένεσι Ουίλιαμς

Συντάκτης: Άρης Γαβριηλίδης, Συγγραφέας - Εικαστικός

Influence:

Μη σας μπερδεύει ο τίτλος του έργου. Είναι το γνωστό «Λεωφορείον ο Πόθος» που είχαμε δει και λατρέψει παλιότερα στο σινεμά με τον Μάρλον Μπράντο και την  Βίβιαν Λι και αργότερα στη σκηνή με την αξέχαστη Μελίνα Μερκούρη και τον Βασίλη Διαμαντόπουλο. Απλά εδώ ο μεταφραστής Αντώνης Γαλέος προτίμησε να κρατήσει την ακριβή μετάφραση του πρωτότυπου τίτλου «A Streetcar Named Desire».

Ας δούμε την υπόθεση όμως μας την δίνει ο σκηνοθέτης Μιχαήλ Μαρμαρινός, που το ανεβάζει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά:

Χρόνος; 1947. Τόπος; Νέα Ορλεάνη. Η ιστορία; Η Μπλανς, καθηγήτρια από το Νότο επισκέπτεται στη Νέα Ορλεάνη την αδελφή της Στέλλα, που ζει με τον άνδρα της Στάνλεϋ. Η Μπλανς βλέπει υποτιμητικά τον Στάνλεϋ, λόγω της καταγωγής του αλλά και του οξύθυμου και ακατέργαστου χαρακτήρα του, στοιχεία που καθηλώνουν την Στέλλα σε μια σχέση που κυριαρχείται από το ωμό πάθος. Η εύθραυστη και με ευγενική καταγωγή Μπλανς βρίσκεται σε συνεχή αντιπαράθεση με τον Στάνλεϋ και η συγκατοίκηση μαζί του αποτελεί την αφετηρία για να ξεδιπλωθεί το ομιχλώδες παρελθόν της και να αναπτυχθεί μια σχέση πάθους και μίσους, που κλονίζει για πάντα τις ευαίσθητες ισορροπίες των ηρώων. Κοινωνικές και προσωπικές αντιλήψεις, κρυφοί πόθοι και ανομολόγητες λέξεις, τραυματισμένες μνήµες  και όνειρα ανεκπλήρωτα, ένας κόσμος φοβισμένος «συνωστίζεται» μέσα στο … τραμ με το όνομα «Πόθος».

Εδώ τους πρωταγωνιστικούς ρόλους κρατούν επάξια η μοναδική Μαρία Ναυπλιώτου στο ρόλο της Μπλανς, ο Χάρης Φραγκούλης στο ρόλο του Στάνλεϋ και η Θεοδώρα Τζήμου στον απαιτητικό ρόλο της Στέλλας.

Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός, ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους σκηνοθέτες, συνηθίζει να εντυπωσιάζει το κοινό με τις πρωτοποριακές σκηνοθεσίες του.  Οπότε μην περιμένετε εδώ να δείτε μία κλασσική παράσταση. Τα ευρήματα κρατούν συνεχώς σε εγρήγορση τον θεατή.

Κατ’ αρχάς, υπάρχει ζωντανή μουσική επί σκηνής: πιάνο, τούμπα, μελόντικα, ενώ στο τέλος, στη φανφάρα, εμφανίζονται ταμπούρλο και άλλα όργανα. Η μουσική, γραμμένη από τον Άγγελο Τριανταφύλλου, παρεμβαίνει, σχολιάζει και συνοδεύει τους διαλόγους.

Η μεγάλη λευκή οθόνη που δεσπόζει στο κέντρο της σκηνής εξυπηρετεί δύο σκοπούς. Προβάλλει αφενός μαυρόασπρες εικόνες από μηχανές λήψεως που βρίσκονται διάσπαρτες στη σκηνή και αφετέρου αποσπάσματα διαλόγων που εκφέρονται εκείνη τη στιγμή από τους ηθοποιούς, υπογραμμίζοντας με αυτό τον τρόπο την σημασία τους.

Κανείς από τους ηθοποιούς δεν περπατά επί σκηνής· όλοι τρέχουν αυξάνοντας έτσι την ένταση στην ήδη φορτισμένη ατμόσφαιρα.

Ο κεντρικός διάδρομος του θεάτρου έχει γίνει μέρος της σκηνής όπου κινούνται οι ηθοποιοί.

Γυμνική εμφάνιση του πρωταγωνιστή, που τονίζει την αρρενωπότητα και την βαναυσότητά του ήρωα που υποδύεται.

Πολύ νερό καταναλίσκεται από τους ηθοποιούς στη διάρκεια της παράστασης, που είτε το πίνουν, είτε το σκορπούν καταβρέχοντας τον εαυτό τους και τους γύρω.

Παρομοίως πολλά τσιγάρα καπνίζονται επί σκηνής. Ένα μικρό μέρος του καπνού περνάει και στην αίθουσα. Αν σας ενοχλεί ο καπνός μην καθίσετε σε μπροστινά καθίσματα.

Υπάρχουν πολλά ακόμη σκηνοθετικά ευρήματα, που θα τα ανακαλύψει μόνος του ο θεατής.

Τα σκηνικά είναι λιτά αλλά λειτουργικά και περιλαμβάνουν λουτρό και γκαρνταρόμπα για να αλλάζουν κοστούμια οι ηθοποιοί, σχεδιασμένα από την Εύα Νάθενα.

Όλοι οι ηθοποιοί, ακολουθώντας νεωτερισμούς στο θέατρο, φέρουν μικρόφωνα. Αυτό βέβαια ξενίζει τους λάτρεις του φυσικού ήχου της φωνής, όπως εγώ, και αλλάζει τον παραδοσιακό τρόπο παιξίματος των ηθοποιών: μέτωπο προς το κοινό και δυνατή φωνή.

Άριστα σκηνοθετημένη και συγκλονιστική ήταν η τελευταία σκηνή του έργου: η Μπλανς αποχωρεί με αργά βήματα μέσα από τον κεντρικό διάδρομο και κοντοστέκεται σε κάποιους θεατές ψιθυρίζοντας καθώς του κοιτά κατάματα «Δεν ξέρω ποιος είστε. Πάντοτε όμως εξαρτιόμουν από την ευγένεια των άλλων». Η τελευταίες τέσσερις λέξεις, σε διαφορετική μετάφραση, έχουν γίνει ο τίτλος του αυτοβιογραφικού βιβλίου του Πέτρου Τατσόπουλου «Η καλοσύνη των ξένων».

Η διάρκεια του έργου είναι αρκετά μεγάλη, σχεδόν τρεις ώρες, με ενδιάμεσο δεκάλεπτο διάλλειμα. Κατά την παράσταση της Κυριακής 11 Μαρτίου που παρακολούθησα το θέατρο ήταν κατάμεστο.

Το έργο είναι ένα από τα αριστουργήματα του μεγάλου θεατρικού συγγραφέα του αμερικανικού Νότου, που μαζί με τον Ευγένιο Ο’ Νηλ και τον Άρθουρ Μίλλερ συγκροτούν την τριανδρία των καλλίτερων Αμερικανών θεατρικών συγγραφέων του 20ου αιώνα.

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή: 20.30, Σάββατο: 17.30 & 21.00, Κυριακή: 19.00. Τελευταία παράσταση:  Κυριακή 1 Απριλίου 2018 (Κυριακή των Βαΐων)

Συντάκτης: Άρης Γαβριηλίδης, Συγγραφέας - Εικαστικός

Influence:

Ο Άρης Γαβριηλίδης, οικονομολόγος, πρώην  διευθυντικό στέλεχος τραπεζών και επιχειρήσεων, ασχολείται ερασιτεχνικά με το γράψιμο…