Συνέντευξη Καλλιόπης Εμμαννουλίδου, βασισμένη στο βιβλίο «Γυρίζω σελίδα στη …χαμηλή αυτοεκτίμηση»

Συντάκτης: Εύη Ξυραφά, Σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης

Influence:

Μια επαγγελματίας που ισορροπεί άψογα ανάμεσα σε τρεις ρόλους-εκπαιδεύτρια, ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια και συγγραφέας. Ένας γλυκός, σεμνός άνθρωπος, που εκπέμπει καλοσύνη και ζεστασιά. Ο λόγος για την Καλλιόπη Εμμαννουηλίδου. Σε μια επίσκεψή της στην Αθήνα, «δανείστηκα» λίγο από το χρόνο της για να τη γνωρίσω επιτέλους από κοντά. Μοιράζομαι μαζί σας, στη συνέντευξη που μου παραχώρησε, αυτή τη γνωριμία.

Πώς προέκυψε η … γνωριμία μας

Τον Σεπτέμβριο του 2017 ξεκίνησα μια νέα συνεργασία με τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Αφορμή ήταν ένα βιβλίο που έτυχε να διαβάσω, το οποίο με ενθουσίασε. Τίτλος του «Ξαναστέκομαι στα πόδια μου» και συγγραφέας του η ψυχολόγος Καλλιόπη Εμμανουηλίδου, το οποίο και παρουσίασα στη στήλη μου στο flowmagazine.gr. Με αφορμή αυτό το βιβλίο έκανα έναν κύκλο σεμιναρίων του Believe In You με κεντρικό θέμα το πώς «Ξαναστέκομαι στα πόδια μου» και χορηγό τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Στη συνέχεια, έκανα έναν δεύτερο κύκλο σεμιναρίων για «Αυτοπεποίθηση και Διαχείριση άγχους», στον οποίο πήρα έμπνευση πάλι από δυο βιβλία της Καλλιόπης Εμμανουηλίδου με τίτλους αντίστοιχα, «Γυρίζω σελίδα…στη χαμηλή αυτοεκτίμηση» και «Γυρίζω σελίδα…στο άγχος». Αυτό ήταν. Αποφάσισα ότι ήρθε ο καιρός να γνωρίσω αυτή τη συγγραφέα, που τόσο έχω θαυμάσει για τα έργα της και να δω τι άλλο ενδιαφέρον θα είχε να μας πει.

Αυτό που μου έκανε εντύπωση διαβάζοντας τα βιβλία της, είναι το πόσο απλά και κατανοητά εξηγεί τις έννοιες και πώς θίγει συμπυκνωμένα σε ένα βιβλίο τόσο σημαντικά θέματα, όπως ο θάνατος, η απώλεια, το άγχος, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η διατροφή, η θετική σκέψη. Από διαφορετικούς δρόμους, και εγώ και η συγγραφέας, εξηγούσαμε το πόσο αλληλένδετες είναι οι δεξιότητες ζωής και πώς η μια οδηγεί στην άλλη ή προκαλεί την άλλη. Π.χ. η θετική σκέψη και η συναισθηματική νοημοσύνη χτίζουν ψυχική ανθεκτικότητα, που είναι συστατικό της ευτυχίας. Το άγχος και η χαμηλή αυτοεκτίμηση οδηγούν σε διατροφικές διαταραχές κ.ο.κ. Ας δούμε, μέσα από τη συνέντευξη που παραχώρησε στο flowmagazine.gr , πώς εξηγεί η ίδια αυτές τις τόσο σημαντικές έννοιες.

Οι ερωτήσεις είναι βασισμένες στο βιβλίο «Γυρίζω σελίδα στη …χαμηλή αυτοεκτίμηση».

Τι σας ενέπνευσε να γράψετε αυτό το βιβλίο, καθώς και τη συνέχειά του για το άγχος; Πιστεύετε ότι πάνε μαζί αυτά τα δυο θέματα; Ποιά είναι η σύνδεση των εννοιών;

-Αρχικά κυκλοφόρησαν τα πρώτα δύο της “τριλογίας”, που αφορούν τη διαχείριση της διατροφικής συμπεριφοράς και την καταπολέμηση του άγχους. Το τρίτο βιβλίο για την αυτοεκτίμηση γεννήθηκε ως μια φυσική συνέχεια των άλλων δύο, καθώς ο τρόπος που νιώθουμε για τον εαυτό μας καθορίζει σε τεράστιο βαθμό την αντιμετώπιση προβλημάτων που επηρεάζουν την ποιότητα της ζωής μας και την ψυχική μας υγεία.

Το άγχος συγκεκριμένα, προέρχεται από την ανασφάλεια που νιώθουμε, όταν αντιλαμβανόμαστε ότι δεν μπορούμε πάντα να ασκήσουμε έλεγχο στη ζωή μας. Αν δεν μπορέσουμε να συμφιλιωθούμε με την αδυναμία μας και τον ευάλωτο εαυτό μας, αν δεν καλλιεργήσουμε μια φιλική προς τον εαυτό μας εσωτερική φωνή, που να μας φέρεται τρυφερά και όχι επικριτικά και αυστηρά, το άγχος πάντα θα μας προκαλεί ανασφάλειες. Έτσι, θα λέγαμε ότι το άγχος ριζώνει σε μεγάλο βαθμό σε “περιβάλλον” χαμηλής αυτοεκτίμησης και αντίστροφα, όταν βιώνουμε άγχος, νιώθουμε πιο άσχημα με τον εαυτό μας, γιατί δεν μπορούμε να το ελέγξουμε!

Τι θα αποκομίσει καποιος που θα διαβάσει αυτό το βιβλίο κατά τη γνώμη σας;

-Αυτογνωσία και συμφιλίωση. Θα γνωρίσει τον εαυτό του από την αρχή, μέσα από ένα πρίσμα τρυφερότητας, συμφιλίωσης, συγχώρεσης, κατανόησης. Ο αναγνώστης καλείται να απαντήσει σε ερωτήσεις και να κάνει δραστηριότητες που θα τον βοηθήσουν να κάνει ένα ταξίδι στον εαυτό του, στο παρελθόν του (παιδική και εφηβική ηλικία). Μπορεί να εντοπίσει διάφορα σημεία που ενδέχεται να τραυμάτισαν ή να υπέσκαψαν την αυτοεκτίμησή του (προσκόλληση, υπερπροστασία, σχολικές εμπειρίες, αδέρφια κτλ.).

Στο τρίτο μέρος ο αναγνώστης μπορεί να αναζητήσει τα αίτια της χαμηλής αυτοεκτίμησης και να κατανοήσει καλύτερα και τις συμπεριφορές άλλων. Στο τελευταίο μέρος του βιβλίου δίνεται έμφαση στην καλλιέργια διαφόρων θεματικών που σχετίζονται με την αυτοεκτίμηση.

Ο αναγνώστης καλείται να μάθει να αναγνωρίζει και να επικοινωνεί καλύτερα τα συναισθήματά του, να επικοινωνεί καλύτερα με τους γύρω του και να μπορέσει να αρχίσει να αγαπάει τον εαυτό του μέσα από διάφορους προβληματισμούς, αναζητήσεις, δοκιμές, αλλαγές και σκέψεις. Θεωρώ ότι το βιβλίο αυτό μπορεί να βοηθήσει τους αναγνώστες μέσα από τις πρακτικές ασκήσεις και δραστηριότητες με τις οποίες είναι διανθισμένο, να μάθει καλύτερα τον εαυτό του και να δοκιμάσει έμπρακτα τεχνικές και πρακτικές με στόχο τη βελτίωση της αυτοεκτίμησης.

Εσείς έχετε τρεις επαγγελματικούς ρόλους. Είστε εκπαιδεύτρια, ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια και συγγραφέας. Με αυτές σας τις ιδιότητες, πείτε μας ποιό εργαλείο αυτοβελτίωσης θεωρείτε ότι είναι πιο αποτελεσματικό; (σεμινάρια, βιβλία αυτοβελτίωσης, ψυχοθεραπεία, coaching). Με τι κριτήρια μπορεί να διαλέξει κάποιος που δεν ξέρει τι του ταιριάζει; Ποιό λειτουργεί συμπληρωματικά στο άλλο;

– Ένα βιβλίο αυτοβελτίωσης, όπως και η συμμετοχή σε ένα σεμινάριο μπορούν να προσφέρουν μια πρώτη αφύπνιση σε έναν άνθρωπο, αν στη χρονική στιγμή βέβαια υπάρχει η δεκτικότητα για κάτι τέτοιο. Από εκεί και πέρα, χρειάζεται να βρίσκεται σε επαφή με τις ουσιαστικές του ανάγκες, για να διαπιστώσει ποια κατεύθυνση να ακολουθήσει στο επόμενο βήμα. Μεγάλη σημασία έχει η ετοιμότητα. Ένα βιβλίο ή ένα σεμινάριο μπορεί να δώσει το αρχικό ερέθισμα, αλλά κάποιος να χρειαστεί τον απαραίτητο χρόνο ώστε η ιδέα να “ζυμωθεί” στο πίσω μέρος του μυαλού, μέχρι να αποφασίσει να μπει σε μια διαδικασία αυτοβελτίωσης, όπως είναι η ψυχοθεραπεία. Αρκεί να μένει σε επαφή με τις πραγματικές του ανάγκες και να μην τις παρεμποδίζει μέσα από πολλαπλές άμυνες, αντιστάσεις και όλα εκείνα τα ψέμματα που σκαρφιζόμαστε στον εαυτό μας, για να τον ξεγελάσουμε.

Με ποιες συμπεριφορές μπορεί να μας ξεγελάει κάποιος ότι έχει υψηλή αυτοεκτίμηση;

-Οι εύθραυστοι άνθρωποι που προσπαθούν να κρύψουν τη χαμηλή τους αυτοεκτίμηση επιστρατεύουν συχνά κάποιες συμπεριφορές που υποδηλώνουν το αντίθετο. Παριστάνουν τους δυνατούς, δείχνουν ατρόμητοι, δε λυγίζουν στις δύσκολες στιγμές, δίνουν την εντύπωση ότι τα έχουν όλα υπό έλεγχο ή συχνά γίνονται επιθετικοί. Αυτές οι συμπεριφορές ξεγελάνε πάνω από όλα τον ίδιο τους τον εαυτό όμως. Φοβούνται να παραδεχτούν στον εαυτό τους και στους άλλους ότι κατά βάθος έχουν ανασφάλειες, φόβους, ελαττώματα, αποτυχίες, ευάλωτες πτυχές του εαυτού τους. Ο φόβος αυτός τους οδηγεί να υπερπροσπαθούν να δίνουν ψευδείς εντυπώσεις και να δίνουν μια στρεβλή εντύπωση.

Υπάρχει ελπίδα για τα παιδιά υπερπροστατευτικών γονιών να αναπτύξουν υγιή αυτοεκτίμηση ως ενήλικες;

-Όταν ένας άνθρωπος που έχει μεγαλώσει σε υπερπροστατευτικό περιβάλλον όταν συνειδητοποιήσει τις επιπτώσεις αυτής της ανατροφής, έχει μπροστά του μια θαυμάσια ευκαιρία: να μπορέσει να δώσει αναδρομικά στον εαυτό του την ευκαιρία να αναπτύξει κάποιες δεξιότητες (αυτονομία, πρωτοβουλία, τόλμη, ρίσκο κτλ.), να ενδυναμωθεί και να μπορέσει να ελευθερωθεί από τους φόβους που κληροδοτεί ένα υπερπροστατευτικό περιβάλλον και να ζήσει με περισσότερη δύναμη και ευτυχία. Συχνά για να επουλωθούν τα τραύματα της υπερπροστασίας χρειάζεται ψυχοθεραπευτική βοήθεια, γιατί η ενδυνάμωση αυτή χρειάζεται συχνά ενίσχυση και την επιστημονική ματιά ενός ειδικού, με αντικειμενικότητα και ενσυναίσθηση.

Τί μήνυμα θα δίνατε στους έλληνες γονείς που φημίζονται για την υπερπροστατευτικότητά τους; Βοηθούν τα παιδιά τους τελικά ή μήπως τα βλάπτουν και πώς μπορούν να το διαπιστώσουν και μόνοι τους;

Η σύγχρονη ελληνική κουλτούρα δυστυχώς έχει φυλακίσει τα παιδιά σε ένα καθεστώς φόβου. Η υπερπροστασία δημιουργεί αναπηρίες στην αυτοεκτίμηση ενός παιδιού και τους μεταδίδει άγχη, φοβίες και μια επίκτητη αίσθηση ότι δε θα τα καταφέρουν ποτέ μόνα τους ή ότι ο κόσμος έχει να τους προσφέρει μόνο κίνδυνο. Για να ξεπεραστεί κάτι, χρειάζεται να κατανοήσουμε τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει.

Η υπερπροστασία “πατάει” πάνω στην ανάγκη του γονιού να νιώσει απαραίτητος και να νιώσει ότι έχει τα πράγματα υπό έλεγχο. Όταν κατανοήσει ο γονιός ότι η καλλιέργεια της αυτονομίας δε σημαίνει και έλλειψη αγάπης, αλλά και όταν αποδεχτεί ότι ποτέ δε θα μπορεί να τα ελέγχει όλα, τότε θα μπορέσει να βρει τη χρυσή τομή ανάμεσα στην εμπιστοσύνη και την προστατευτικότητα.

Νομίζω ότι η εμπιστοσύνη στις δυνατότητες του παιδιού και οι ήρεμες αντιδράσεις στις πράξεις του είναι ο στόχος, για να αναθρέφουμε παιδιά με αυτοεκτίμηση. Σε πιο πρακτικό επίπεδο, φράσεις όπως “θα χτυπήσεις”, “δεν μπορείς μόνος σου”, “άσε να στο κάνω εγώ” μπορούν να αντικατασταθούν με φράσεις όπως “σε εμπιστεύομαι”, “μπορείς”, “θα τα καταφέρεις, μη φοβάσαι, είμαι εδώ”. Σημαντική είναι και η κατάλληλη γλώσσα σώματος, όσο κι αν κατά βάθος το φυλλοκάρδι του γονιού τρέμει! Ήρεμες αντιδράσεις, χωρίς άγχος, με σιγουριά και εμπιστοσύνη προς το παιδί, βοηθούν. Αντίθετα, η υπερπροστασία “εκπέμπει” ανασφάλεια, φόβο και χαμηλή αυτοεκτίμηση- και αυτά είναι σίγουρα μεταδοτικά!!!

Υπάρχουν αξιόπιστα τεστ που μετρούν την αυτοεκτίμηση ενός ανθρώπου; Τη συναισθηματική νοημοσύνη; Μπορείτε να προτείνετε κάποιο;

-Θεωρώ ότι ένας ειδικός επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί μέσα από μια κλινική συνέντευξη να κατανοήσει τα επίπεδα της αυτοεκτίμησης και της συναισθηματικής νοημοσύνης, πολύ καλύτερα από ό,τι μπορεί να προσφέρει κάποιο σταθμισμένο τεστ. Τα έγκυρα και σταθμισμένα τεστ συναισθηματικής νοημοσύνης έχουν κατασκευαστεί κυρίως για ερευνητικούς σκοπούς και έχουν περιορισμένη χρησιμότητα για κάποιον που ενδιαφέρεται να αξιολογήσει τις ικανότητές του.

Τι συντελεί στο να αναπτύξει κάποιος το σύνδρομο του impostor; (το σύνδρομο του απατεώνα, όπου το άτομο νιώθει ότι δεν αξίζει την εκτίμηση των άλλων και όταν τα πάει καλά, νομίζει ότι τους κοροϊδεύει, έχοντας τον φόβο ότι θα τον ανακαλύψουν). Μπορεί να το αποβάλλει; Με ποιο τρόπο;

-Το σύνδρομο impostor οφείλεται σε χαμηλή αυτοεκτίμηση, στην τελειομανία και στο έλλειμμα ενίσχυσης και επαίνου κατά την παιδική ηλικία. Το άτομο που πετυχαίνει κάτι, δεν ταυτίζεται με την επιτυχία του γιατί δεν πιστεύει το ίδιο σε αυτήν. Υπάρχει μεν μέσα του μια “φωνούλα” που του λέει “τα κατάφερες, μπράβο!” αλλά δυνατότερη ένταση έχει η άλλη “φωνούλα”, που του λέει “αποκλείεται εσύ να κατάφερες κάτι τέτοιο, ψέμματα λες, τους εξαπάτησες όλους”. Η δεύτερη φωνή έχει συνήθως τις ρίζες της σε ανατροφή που δεν έδωσε στο παιδί την αίσθηση ότι είναι επαρκές, ότι προσπάθησε αρκετά, ότι είναι αποδεκτό και αγαπητό άνευ όρων και προϋποθέσεων. Θεραπευτικά αυτό που κάνουμε σε αυτήν την περίπτωση είναι να ενισχύσουμε την πρώτη φωνή του επαίνου και της αναγνώρισης και να σιγάσουμε τη φωνή της απαξίωσης, της αδιαφορίας, της αυστηρής κριτικής και των υπερβολικών προσδοκιών, έστω αναδρομικά μιλώντας για παρελθοντικές εμπειρίες.

Σχέση αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης. Μπορεί να έχεις το ένα χωρίς το άλλο; Πώς γίνεται;

-Μπορεί κάποιος να εκτιμήσει τον εαυτό του χωρίς να πιστεύει σε αυτόν; Αυτές οι δύο (δυσδιάκριτες μεταξύ τους) έννοιες είναι αλληλένδετες. Συχνά όμως η μία μπορεί να βρίσκεται πιο χαμηλά από την άλλη. Κάποιος για παράδειγμα να θεωρεί ότι διαθέτει μια ικανότητα, αλλά να μην μπορεί ακόμα να πιστέψει σε αυτήν, να επενδύσει συναισθηματικά σε αυτήν αρκετά, ώστε να φανεί στο αποτέλεσμα.

Οι ναρκισσιστές τελικά έχουν υψηλή αυτοεκτίμηση; Αν όχι, πώς ξεγελάνε ότι έχουν;

-Οι ναρκισσιστές μπορεί να δίνουν την εντύπωση ατόμων με υψηλή αυτοεκτίμηση, ουσιαστικά όμως κρύβουν πίσω από αυτήν την καλοφτιαγμένη μάσκα, έναν πολύ ευάλωτο, ανασφαλή και εύθραυστο εαυτό. Χτίζουν την ναρκισσιστική τους περσόνα για να αποκρύψουν τον πόνο της χαμηλής αυτοεκτίμησης και των πληγών που την προκάλεσαν. Επιστρατεύουν κυριαρχικές συμπεριφορές από την απόγνωσή τους να πάρουν προσοχή, σημασία, αγάπη, θαυμασμό, ενδιαφέρον. Δεν κατανοούν όμως ότι με αυτόν τον τρόπο το αποτέλεσμα είναι το αντίθετο, αφού ο ναρκισσισμός διώχνει τους άλλους ανθρώπους και τους πληγώνει.

Πώς εξελίσσεται η αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση με το πέρασμα του χρόνου; Συνήθως βελτιώνεται ή χειροτερεύει; Σε ποιους τομείς;

-Στην πορεία της ζωής μας διάφορα συμβάντα, κατακτήσεις, κατορθώματα, επιτεύγματα μπορεί να μας δώσουν μια ενδυνάμωση της αυτοεκτίμησης και της αυτοπεποίθησής μας. Ωστόσο, αν κατά βάθος μέσα μας δεν έχουμε μια γερή βάση, ό,τι κι αν μας συμβεί, θα πιστεύουμε ότι δε μας αξίζει, θα φοβόμαστε μην το χάσουμε, θα γινόμαστε impostors ή θα το παίρνουμε ως δεδομένο. Οπότε η εξέλιξη είναι ανάλογη με το αν ένα άτομο έχει από μικρή ηλικία αποκτήσει μια σχετικά υγιή βάση μέσα του.

Ωστόσο, μελέτες έχουν δείξει ότι κάποιες περίοδοι στη ζωή μας μας κάνουν πιο ευάλωτους, ως προς την αυτοεκτίμησή μας: η εφηβική ηλικία (κατά την οποία οι ραγδαίες αλλαγές μας κάνουν εύθραυστους), η περίοδος που μια γυναίκα αποκτά ένα παιδί (τα τρία πρώτα χρόνια δημιουργούν άγχος και μια διαρκή αίσθηση προσωπικής ανεπάρκειας) και η τρίτη ηλικία, που το άτομο δεν νιώθει πια χρήσιμο και άξιο.

Πιστεύετε ότι η ελληνική κουλτούρα συμβάλλει στο χτίσιμο υγιούς αυτοεκτίμησης των μελών της; Αν όχι, τι προτείνετε γι’ αυτό;

-Στην κουλτούρα μας παρατηρείται ένα παράξενο μείγμα δεσίματος, εξάρτησης, συγκεντρωτισμού, κτητικότητας, ελέγχου και αγάπης. Η ελληνική οικογενειακή κουλτούρα έχει τη δυνατότητα να προσφέρει στα μέλη της μια αίσθηση ασφάλειας, σιγουριάς και αυτοπεποίθησης, αν λυτρωθεί από τα δεσμά της υπερπροστασίας και της υπό προϋποθέσεις αποδοχής. Αν οι γονείς μπορέσουν να εμπιστευτούν τα παιδιά τους και να αποδεχτούν τις κατοπινές επιλογές τους με αγάπη, τότε ως αποτέλεσμα θα έχουμε ενήλικες με υγιή αυτοεκτίμηση. Η ανατροφή ψυχικά υγιών παιδιών χρειάζεται πολλή αυτοκριτική, ταπεινότητα αλλά και πρότυπα αυτοεκτίμησης και από τους ίδιους τους γονείς. Συχνά ο γονιός δεν καταλαβαίνει ότι το καλύτερο μάθημα που μπορεί να δώσει στο παιδί του είναι η ίδια του η εικόνα και συμπεριφορά ως πρότυπο!

Σε ποιες χώρες υπάρχουν υψηλά ποσοστά αυτοεκτίμησης; Ποιες έρευνες υπάρχουν;

-Πολλές διαπολιτισμικές έρευνες έχουν εστιάσει στη σύγκριση ποσοστών αυτοεκτίμησης ανάμεσα σε διάφορες χώρες. Οι έρευνες αυτές βασίζονται στη χρήση σταθμισμένων ερωτηματολογίων που όμως είναι κατασκευασμένα σύμφωνα με ορισμούς των δυτικών πολιτισμών και χρησιμοποιούν ως δείγμα συνήθως φοιτητές. Δύσκολα μπορώ να αποδεχτώ επιστημονικά μια τέτοια έρευνα!

Όπως και να έχει, οι έρευνες που έχουν γίνει εξέτασαν διάφορες παραμέτρους της αυτοεκτίμησης (γνωστική, εξωτερικής εμφάνισης κτλ.) και βρήκαν σε υψηλότερα επίπεδα την Σερβία και σε χαμηλότερα την Ιαπωνία. Δεν είμαι σίγουρη σε τι μπορεί να αποσκοπεί ένα τέτοιο ερευνητικό συμπέρασμα, καθώς η αυτοεκτίμηση επηρεάζεται από τοσο πολλούς παράγοντες που η ερμηνεία των ερευνητικών αποτελεσμάτων είναι σχεδόν αδύνατη.

Πόσο πιθανό είναι μια ιδιοφυϊα ή ένας χαρισματικός άνθρωπος να έχει δυσκολία προσαρμογής στη ζωή; (π.χ. προβληματικές σχέσεις, κατάθλιψη). Γιατί συμβαίνει αυτό και πώς αντιμετωπίζεται;

-Το ότι ένας άνθρωπος είναι χαρισματικός, δε σημαίνει ότι το έχει αποδεχτεί και ο ίδιος. Ούτε σημαίνει ότι έχει και υψηλή συναισθηματική ευφυία ή ανεπτυγμένες κοινωνικές δεξιότητες, καθώς μπορεί το ταλέντο του να είναι κάτι το ανεξάρτητο. Πέρα από αυτό, η χαρισματικότητα συνήθως συνοδεύεται από ορισμένα συναισθηματικά χαρακτηριστικά, όπως είναι η μοναξιά λόγω της διαφορετικότητας, η υπαρξιακή κατάθλιψη, η τελειομανία, η συναισθηματική υπερευαισθησία και ένταση. Κάποια από αυτά τα γνωρίσματα είναι αντιμετωπίσιμα, κάποια όμως οφείλει ο ίδιος και το περιβάλλον του να τα αποδεχτούν ως συνοδά κομμάτια της χαρισματικότητάς του.

Και ας κλείσουμε με μια ερώτηση που είναι τόσο επίκαιρη, καθώς φαίνεται ότι τα social media και η ανάγκη για προβολή της προσωπικής μας ζωής φτάνει στα όρια, κατά την προσωπική μου άποψη, της μανίας.

Τα άτομα που βγάζουν πολλές selfies έχουν υψηλή ή χαμηλή αυτοεκτίμηση; Πώς καταλαβαίνουμε τη διαφορά;

-Πώς ένας άνθρωπος που επιζητά διαρκώς την επιβεβαίωση, την προβολή, τον θαυμασμό και την προσοχή των άλλων να έχει υψηλή αυτοεκτίμηση;!

Ευχαριστώ θερμά την Καλλιόπη Εμμαννουηλίδου για το χρόνο της και την πολύτιμη γνώση που μοιράστηκε μαζί μας.

Συντάκτης: Εύη Ξυραφά, Σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης

Influence:

Σύμβουλος προσωπικής και επαγγελματικής ανάπτυξης, Εκπαιδεύτρια Ανθρώπινου Δυναμικού σε θέματα HR και Επικοινωνίας…