Ψυχολογία και επαφή με τη φύση

Συντάκτης: Καλλιόπη Εμμανουηλίδου, Ψυχολόγος- Συγγραφέας

Influence:

Πολλοί αναφέρουν ότι η επαφή με τη φύση έχει θετική επίδραση στην ψυχική μας υγεία. Τι πραγματικά ισχύει όμως; Και πώς μπορούμε να επωφεληθούμε από αυτή τη σύνδεση με τη φύση;

Η καθημερινή ζωή από τη βιομηχανική ιδίως επανάσταση και έπειτα μεταμορφώθηκε. Οι άνθρωποι άρχισαν να συνωστίζονται σε πόλεις και ο τρόπος ζωής τους μετασχηματίστηκε αρκετά. Λιγότερα τετραγωνικά μέτρα διαθέσιμα ανά άτομο, λιγότερη δραστηριοποίηση με τα στοιχεία της φύσης, περισσότερος περιορισμός, μείωση της σωματικής κίνησης, διαφοροποίηση στις κοινωνικές σχέσεις, έκθεση σε διαφορετικά υλικά, τοπία, παραστάσεις και φυσικά διαμόρφωση διαφορετικών συνηθειών.

Αυτή η αλλαγή έρχεται σε μεγάλη αντίθεση με τον τρόπο που ζούσε ο άνθρωπος από την εμφάνισή του στον πλανήτη. Πολύ γρήγορα έπρεπε να προσαρμοστεί σε κάτι που τον απομάκρυνε από τη φύση. Όπως συμβαίνει όμως σε κάθε αλλαγή, έτσι και σε αυτήν την περίπτωση απαιτήθηκε μια προσαρμογή αρκετά επίπονη. Αν ο άνθρωπος είναι κομμάτι της φύσης, η απομάκρυνσή του από αυτήν και ο εγκλεισμός σε διαφορετικά περιβάλλοντα σίγουρα του προκάλεσε διάφορα προβλήματα στη σωματική αλλά και την ψυχική του υγεία.

Έτσι, ο σύγχρονος άνθρωπος από τη μια μεριά απολαμβάνει ανέσεις, αλλά και τις τεράστιες κατακτήσεις της επιστήμης σε ό,τι αφορά τις μετακινήσεις του, την προετοιμασία του φαγητού του, τη θέρμανση, την περίθαλψη, την εκπαίδευσή του.

Από την άλλη μεριά όμως έχει έρθει αντιμέτωπος με προβλήματα όπως είναι μεγαλύτερα ποσοστά σε: παχυσαρκία, μυοσκελετικά προβλήματα της καθιστικής ζωής, διαβήτη και καρκίνο, για να αναφέρουμε μερικά από αυτά. Ζει λοιπόν περισσότερο από ό,τι άλλοτε, όμως με μια αμφιλεγόμενη ποιότητα ζωής. Σχετικά με την ψυχική του υγεία, άγχος, κατάθλιψη, επαγγελματική εξουθένωση και διάφορα άλλα προβλήματα ενδέχεται να αποδίδονται σε μεγάλο βαθμό σε αυτόν τον σύγχρονο τρόπο ζωής.

Η επιστήμη της ψυχολογίας έχει εντοπίσει διάφορους παράγοντες που συνεισφέρουν στην βίωση της ευτυχίας– και η σύνδεση με τη φύση βρίσκεται πολύ ψηλά στη λίστα των παραγόντων αυτών. Συγκεκριμένα με την έκθεση στη φύση απολαμβάνουμε:

  • αυξημένα μαθησιακά και ψυχοκοινωνικά αποτελέσματα στα παιδιά.
  • Μείωση στα επίπεδα άγχους και θλίψης
  • Αύξηση της ποιότητας ζωής
  • Καλύτερη συγκέντρωση
  • Αίσθηση θαυμασμού και δέους
  • Απόλαυση των ερεθισμάτων που προσλαμβάνονται από τις αισθήσεις
  • Αίσθηση σύνδεσης και προσωπικής ευθύνης απέναντι στο περιβάλλον.
  • Ανάπτυξη αυτοεκτίμησης
  • Καλλιέργεια δημιουργικής σκέψης και επίλυσης προβλημάτων.

Πώς μπορούμε λοιπόν να επανακτήσουμε τη χαμένη μας σύνδεση με τη φύση;

  1. Unplug- disconnect- log out: είναι σημαντικό να περνάμε μεγάλα χρονικά διαστήματα μακριά από οθόνες, σύνδεση με το διαδίκτυο, μηχανήματα, οχήματα.
  2. Καλλιέργεια της αγάπης προς τα ζώα: κατοικίδιο ζώο, επισκέψεις σε αγροκτήματα, τάισμα ζώων, εμπειρίες ιππασίας κτλ.
  3. Ενασχόληση με δραστηριότητες που προστατεύουν το περιβάλλον: ανακύκλωση, εκστρατείες, προτίμηση προς προϊόντα που είναι πιο φιλικά προς τη φύση.
  4. Περπάτημα στη φύση, κατά προτίμηση με γυμνά πόδια.
  5. Έκθεση στον ήλιο (με τη λήψη των απαραίτητων προστατευτικών μέτρων).
  6. Κολύμβηση.
  7. Κηπουρική, ιδίως αν πρόκειται για καλλιέργεια φρούτων και λαχανικών.
  8. Παιχνίδι με πηλό.
  9. Μαγειρική με φυσικά αγνά προϊόντα και χρήση βοτάνων.
  10. Χρήση όλων των αισθήσεων, όταν είμαστε στη φύση (συγκεντρωνόμαστε και παρατηρούμε, μυρίζουμε, αισθανόμαστε την υφή όσων συναντάμε).
  11. Μαθαίνουμε τα είδη των ζώων, των πουλιών, των δέντρων, των φυτών και τα αναγνωρίζουμε.
  12. Συλλέγουμε αντικείμενα από τη φύση, όπως πέτρες, φύλλα, παράξενα ξύλα- αρκεί να μην καταστρέφουμε το περιβάλλον αποσπώντας τα.

Και ας μην ξεχνάμε ότι, για να επωφεληθούμε από την επαφή με τη φύση και για να συνδεθούμε και πάλι με αυτήν, χρειάζεται να είμαστε χαλαροί, συγκεντρωμένοι, να το κάνουμε σαν μια τρυφερή πράξη προς τον εαυτό μας και αυτή μας η απόφαση να εντάσσεται στα πλαίσια μιας ευρύτερης τάσης για το γενικότερο καλό!

ΠΗΓΕΣ:

American Institutes for Research (AIR) (2005). Effects of Outdoor Education Programs for Children in California. Palo Alto, CA

Zelenski, J. M., & Nisbet, E. K. (2014). Happiness and Feeling Connected The Distinct Role of Nature Relatedness. Environment and Behavior, 46(1), 3-23.

Louv, R. (2008). Last Child in the Woods: Saving Our Children from Nature-Deficit Disorder, Algonquin Books. 

Schultz, P. W. (2002). «Inclusion with nature: The psychology of human-nature relations». In P. W. Schmuck & W. P. Schultz (Eds.), Psychology of sustainable development. (pp. 62-78). Norwell, MAKluwer Academic.

Συντάκτης: Καλλιόπη Εμμανουηλίδου, Ψυχολόγος- Συγγραφέας

Influence:

Είμαι ψυχολόγος με μεταπτυχιακά στην Εκπαιδευτική Ψυχολογία, τη Συμβουλευτική στην Εκπαίδευση και την Εκπαιδευτική Έρευνα και με διδακτορικό με θέμα τη νοημοσύνη, τη χαρισματικότητα και το ταλέντο