Οι σημαντικότεροι υδροβιότοποι της Ελλάδας

Συντάκτης: Μαρίνα Σίσκου

Οι υδροβιότοποι αποτελούν μνημεία της φύσης. Θεωρούνται περιβάλλοντα άξια προστασίας της χλωρίδας  και της σπάνιας πανίδας τους. Εκτός από το άφατο φυσικό κάλλος τους, η σημασία των αυτοτελών αυτών οικοσυστημάτων είναι θεμελιώδης για την αδιατάρακτη διατήρηση και συνέχεια της τροφικής αλυσίδας, ομοίως και των σπάνιων ή και υπό εξαφάνιση ζώων-κυρίως πτηνών, αλλά και ψαριών, υδρόβιων και αμφίβιων ζώων.

Φυσικοί ή τεχνητοί, μόνιμοι ή εποχιακοί, είναι τεράστιας οικολογικής σημασίας αφού συμβάλλουν στην κλιματική ισορροπία , μετριάζοντας τον καύσωνα και το υπερβολικό ψύχος.  Η αξία των υγροτόπων και η αναγκαιότητα προστασίας τους έχει αναγνωριστεί από τη συνθήκη Ramsar που υπογράφηκε το 1971 στο Ιράν και συμπεριλαμβάνει έντεκα διεθνούς σημασίας υδροβιότοπους της Ελλάδας. Η συνθήκη αυτή, επικυρώνεται το 1974 και έκτοτε αποτελεί νόμο του Κράτους.

Ο αναντικατάστατος ρόλος τους ειδικά των δέλτα των ποταμών, είναι ότι αποτελούν σταθμούς στο ταξίδι αποδημητικών πτηνών ή τα μέρη στα οποία αυτά ξεχειμωνιάζουν, ευνοούν την ανάπτυξη πλούσιας βλάστησης προσφέροντας τη δυνατότητα διαβίωσης σε πλήθος οργανισμών, απορροφούν κι συγκρατούν ρυπαντικές ουσίες λειτουργώντας ως φυσικά φίλτρα καθαρισμού των υδάτων.

Από τους συνολικά 408 καταγεγραμμένους υδροβιότοπους της χώρας μας, ας γνωρίσουμε εδώ, πέντε υδάτινα στολίδια του ελληνικού οικοσυστήματος:

Δέλτα του Ποταμού Έβρου

Αν προσπαθήσουμε να φανταστούμε τη μορφή των πλασμάτων που φιλοξενούνται στο δέλτα που σχηματίζεται στις εκβολές του Έβρου, αρκεί να τα σκεφτούμε σαν να είναι παραμυθένιες μορφές.

Εδώ φωλιάζουν και ξεχειμάζουν περίπου 320 είδη υδρόβιων πτηνών, το σημαντικότερο βιότοπο στην Ελλάδα για τρία είδη ευρωπαϊκού κύκνου: τον βουβόκυκνο, τον αγριόκυκνο και τον νανόκυκνο. Το Δέλτα του Έβρου εκτείνεται 528 χλμ και εκπηγάζει από την οροσειρά Ρίλα στη Βουλγαρία, διασχίζει και ποτίζει την εύφορη κοιλάδα της Ανατολικής Ρωμυλίας, διατρέχει τις οροσειρές Ροδόπης και Αίμου και καταλήγει στο Θρακικό Πέλαγος, ανατολικά της Αλεξανδρούπολης . Συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πιο υψηλά επισκέψιμους προορισμούς της Ανατολικής Ευρώπης και τόπος συνάντησης των λατρών του αγροτουρισμού.

Υπάγεται στο Δήμο Φερών και για περισσότερες πληροφορίες διατίθεται η ιστοσελίδα του Κέντρου Φοράς Δέλτα Έβρου, στις Φέρες.

Λιμνοθάλασσα Πόρτο Λάγος

Μία από τις ευλογίες όταν οι γονείς σου προέρχονται από τα δύο αντίθετα άκρα της χώρας είναι ότι μοιραία γνωρίζεις πολλές από τις αντιθετικές ομορφιές της Ελλάδας.

Η δημιουργία των λιμνοθαλασσών πραγματοποιείται είτε από την ίδια τη φύση ή από τον άνθρωπο, με τεχνητά μέσα. Η φυσική διαμόρφωση μίας λιμνοθάλασσας συνήθως προκύπτει από προσχώσεις οι οποίες αποκόβουν ένα τμήμα της θάλασσας ή από υλικά που κατεβάζουν οι ποταμοί στις εκβολές τους- ο τρόπος που δημιουργήθηκαν και οι περισσότερες λιμνοθάλασσες της πατρίδας μας. Η ανεκμετάλλευτη και γοητευτική έκταση της λιμνοθάλασσας του Πόρτο Λάγος βρίσκεται 26 χλμ από την πόλη της Ξάνθης. Είναι ένα παραδοσιακό και γραφικό ψαροχώρι και έχει παραμείνει σχεδόν ανέγγιχτο από κάθε παρεμβατική εμπορική ή βιομηχανική δραστηριότητα. Υπάγεται στο Δήμο Αβδήρων ενώ διαθέτει λιμάνι που φιλοξενεί πλήθος αλιευτικών σκαφών. Αν βρίσκεστε στην περιοχή, η φυσική μαγεία της λιμνοθάλασσας θα σας ανταμείψει.

Παρουσιάζει επίσης μεγάλο ενδιαφέρον το τοπικό έθιμο του κοντινού χωριού της Νέας Κεσσάνης, στην αναπαράσταση του οποίου οι κάτοικοι αναβιώνουν το θεσμό της γυναικοκρατίας που ίσχυε στην Ανατολική Θράκη.

Λίμνη Βιστωνίδα

Παραμένουμε λοιπόν στα εδάφη της ανατολικής Θράκης.  Στα σύνορα των νομών Ξάνθης και Ροδόπης βρίσκεται η λίμνη Βιστωνίδα, η οποία συνδέεται με τη λιμνοθάλασσα του Πόρτο Λάγος και είναι η απορροή δύο ποταμών, του Κόσυνθου και του Κομψάτου.

Η πλούσια βλάστηση της περιοχής αποτελείται από αλόφυτα, ιτιές, σκλήθρα, πλατάνια, φτελιές, φράξους λυκίσκους και καλαμιώνες. Η πανίδα της περιλαμβάνει επίσης θηλαστικά, όπως ασβούς, βίδρες, ζαρκάδια, λύκους, αγριόγατους, βουβάλια και αγριογούρουνα. Επιπλέον, στον υγρότοπο αυτό φωλιάζουν και σπάνια είδη πουλιών, οι  αγριοπελεκάνοι, τα φλαμίνγκο, πορφυροτσικνιάδες, πετροτριλίδες, στρειδοφάγοι, είδη αετών όπως ο θαλασσαετός, ο σταυραετός κραυγαετός, διάφορά είδη γλάρων και φυσικά παπιών και χηνών. Με άλλα λόγια, πρόκειται για έναν υδάτινο παράδεισο.

Η λίμνη Βιστωνίδα είναι η τέταρτη μεγαλύτερη λίμνη της Ελλάδας, ακολουθώντας τη λίμνη Τριχωνίδα, τη Βόλβη και τη λίμνη Βεγορίτιδα. Ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η προέλευση της ονομασίας της λίμνης καθώς και ο απέναντι κόλπος, ο Βιστονικός κόλπος δηλαδή το σημερινό Πόρτο Λάγος: αποδίδεται στους Βίστονες, Θρακικά ή παιονικά φύλα που κατοικούσαν στην περιοχή. Ιδρυτής της κατονομάζεται ο Βίστονας, και σημαντικότερη πόλη η Κάρτερα.

Λίμνη Ταυρωπού ή Λίμνη Πλαστήρα

Η δημιουργία της Λίμνης Πλαστήρα, ή κοινώς ονομαζόμενη από τους ντόπιους κατοίκους των παρακείμενων χωριών, λίμνη Μέγδοβα υπήρξε, με την αποπεράτωση του θεόρατου φράγματος το 1959, μία πραγματική ανάσα τόσο στο οικοσύστημα και τις έγγειες καλλιέργειες όσο και για την εν γένει ζωή και προκοπή της περιοχής. Σήμερα, η φραγμαλίμνη που κείται στο οροπέδιο της Νεβρόπολης είναι ένας ονειρεμένος και πολύχρωμος προορισμός για όλες τις εποχές του χρόνου.

Η σύλληψη της ιδέας για την κατασκευή της τεχνητής λίμνης αποδίδεται στον πολιτικό και στρατιωτικό Νικόλαο Πλαστήρα (1883-1953). Έπειτα από καταστροφικές πλημμύρες στην περιοχή της Θεσσαλίας  από συνεχείς βροχοπτώσεις,  ο Πλαστήρας είχε επισκεφθεί τη γενέτειρά του, το Μορφοβούνι Καρδίτσας όπου οραματίστηκε το έργο που έδωσε πνοή στο ορεινό τοπίο. Πράγματι, η χρηματοδότηση της λίμνης έγινε με χρήματα που χρωστούσε η Ιταλία στην Ελλάδα και το έργο ανέλαβε γαλλική εταιρεία. Με την δημιουργία της από τα νερά του ποταμού Μέγδοβα ή Ταυρωπού, παραπόταμου του Αχελώου, κάλυψε το οροπέδιο της Νεβρόπολης. Το γεγονός ότι η λίμνη αγκαλιάζεται από τους ορεινούς όγκους της οροσειράς των Αγράφων το καθιστούν τοπίο ζωγραφικού πίνακα. Στις παρόχθιες περιοχές των Αγράφων κατοικούσαν οι Δόλοπες αρχαίος πολεμικός και σκληροτράχηλος λαός.

Ληθαίος Ποταμός

Αφήνουμε για το τέλος, έναν ποταμό που δημιουργεί ένα σπάνιο φαινόμενο για τα γεωγραφικά δεδομένα της Ελλάδας, αυτό του χωρισμού της πόλης των Τρικάλων σε δύο τμήματα. Βέβαια, τα δύο αυτά τμήματα, η παλιά και η «νέα» πόλη, επικοινωνούν με δέκα γέφυρες οι οποίες, εκτός από το ότι συνδέουν τις όχθες του ποταμού, είναι και αρχιτεκτονικά στολίδια για το αστικό τοπίο.  Ο Ληθαίος ποταμός, ο ποταμός δηλαδή της Λήθης , της Βόρειας Θεσσαλίας είναι ένα από τα τέσσερα ποτάμια της πόλης των Τρικάλων, μαζί με τον Αγιαμονιώτη, τον Πηνειό, με τον οποίο ενώνεται, και τον Κουμέρκη. Ο Ληθαίος εκπηγάζει από τις νότιες απολήξεις των Αντιχάσιων Ορέων σε υψόμετρο 500μ και εκτείνεται σε 36 χλμ.

Στις όχθες του ποταμού ο περιηγητής συναντά όλα τα χαρακτηριστικά είδη της παρόχθια βλάστησης και ορνιθοπανίδας τα οποία, πολύ συχνά δείχνουν εξοικειωμένα και φιλικά με την ανθρώπινη παρουσία γύρω τους.

Σύμφωνα με τον ιστορικό Στράβωνα, στις όχθες του Ληθαίου, γεννήθηκε ο θεός της Ιατρικής, ο Ασκληπιός.

Συντάκτης: Μαρίνα Σίσκου,

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr