Μαθημένη Ανικανότητα – πώς εγκαταλείπεις την προσπάθεια

Συντάκτης: Σταματία Καλλιβωκά

Influence:

Μπορείς κάποιος να μάθει να είναι ανίκανος; Πώς ακριβώς συμβαίνει, τί επιπτώσεις έχει και πώς μπορείς να το ξεπεράσεις;

Μαθημένη Ανικανότητα (Learned Helplessness), ή αλλιώς Μαθημένη Αβοηθησία, είναι το αίσθημα απελπισίας που βιώνει κάποιος ο οποίος θεωρεί πως πια δεν ασκεί κανέναν έλεγχο στο παρόν του και στο μέλλον του, κάποιος ο οποίος παρουσιάζει μειωμένο ενδιαφέρον για την έκβαση των γεγονότων που τον αφορούν. Το αίσθημα αυτό συναντάται κατά κύριο λόγο σε ανθρώπους με κατάθλιψη. Οι αιτίες της επιλογής του να παραιτηθεί, μπορεί να είναι και οι ακόλουθες, σύμφωνα με τους ψυχολόγους:

  • Οι πολλές και συχνές αλλαγές περιβάλλοντος (π.χ. μετακομίσεις) και η έλλειψη ισχυρών συναισθηματικών δεσμών.
  • Η απουσία ορίων στην οικογένεια και η μη επίγνωση των επιπτώσεων των πράξεων από το ίδιο το άτομο.
  • Μη εξοικείωση με την αναμονή ή την αναβολή.
  • Τραυματικές εμπειρίες: Στις περιπτώσεις αυτές, συχνά το άτομο αισθάνεται πως κανείς δεν μπορεί να το βοηθήσει.

Πρόκειται για μία κατάσταση κατά την οποία κάποιος αισθάνεται ότι η έκβαση των γεγονότων είναι ανεξέλεγκτη. Ο άνθρωπος αυτός έχει την πεποίθηση ότι τα όσα βιώνει ή πρόκειται να βιώσει έχουν φτάσει σε ένα τέλμα, και ο ίδιος/ η ίδια δεν μπορεί να δράσει για να επιλύσει τα προβλήματα. Υπάρχει απουσία κινητοποίησης, και μειωμένη απόδοση. Ενός είδους αποδοχή της θλίψης και της ανικανότητας δηλαδή.

Ο πρώτος ο οποίος όρισε την έννοια «Learned helplessness» ήταν ο Martin Seligman, το 1967. O Seligman, πραγματοποίησε πειράματα σε σκύλους. Ασκούσε ηλεκτροσόκ σε ορισμένους για τους οποίους υπήρχε τρόπος διαφυγής και σε άλλους για τους οποίους δεν υπήρχε λύση. Οι δεύτεροι, όταν τους δόθηκε βοήθεια, σε ένα μεγάλο ποσοστό δεν επέλεξαν να την αξιοποιήσουν. Είχαν δηλαδή αποδεχθεί την αρνητική κατάσταση.

Ο Seligman όμως, δεν ανέδειξε την κατάσταση μόνο, αλλά πρότεινε και λύση για διαφυγή από το αίσθημα της μαθημένης ανικανότητας. Η λύση λέγεται «θετική ψυχολογία» και είναι η μετατροπή των αρνητικών συναισθημάτων σε θετικά, με σκοπό την υιοθέτηση ενός θετικού τρόπου προσέγγισης των καταστάσεων από το άτομο. Φυσικά, η διεργασία αυτή απαιτεί υποστηρικτικό περιβάλλον, χρόνο, υπομονή και θέληση.

Σταδιακά το άτομο, αναπτύσσει διάθεση για μεταβολή του τρόπου σκέψης που είχε μέχρι πρότινος, για ανάπτυξη προθυμίας, αυτονομίας, διάθεσης για πειραματισμό και κινητοποίηση. Για προσπάθεια, εν ολίγοις. Να σημειωθεί, όπως τονίζουν οι ειδικοί, πως η μαθημένη ανικανότητα προκύπτει ως απότοκο των εμπειριών του ατόμου, μέσα από την δράση και αλληλεπίδραση στο περιβάλλον του.

Συντάκτης: Σταματία Καλλιβωκά,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr