Καταπολεμήστε τον παιδικό φόβο

Συντάκτης: Αργύρης Παγαρτάνης

Καταπολεμήστε τον παιδικό φόβοΟι παιδικοί φόβοι είναι ζητήματα που αντιμετωπίζει κάθε γονιός. Οσο σοβαροί ή παράλογοι κι αν ακούγονται στ’ αυτιά ενός ενήλικα, αποτελεί υποχρέωσή του να μεταδώσει στο παιδί το απαραίτητο θάρρος και να του δώσει τις κατάλληλες εξηγήσεις, ώστε να διαλύσει τους παράλογους φόβους και να ισορροπήσει τους σοβαρούς. Η διαδικασία είναι πολύ λεπτή, όπως εξηγεί και στο βιβλίο της «Growing Up Brave» η παιδοψυχολόγος Ντόνα Πίνκους, διότι είναι άλλο να προσπαθούμε μαζί με το παιδί ώστε να καταλάβει τι πρέπει να φοβάται πραγματικά και τι όχι και άλλο να φτιάξουμε ένα παιδί υπερφοβισμένο ή, στην αντίθετη περίπτωση, ατρόμητο, που μπορεί να γίνει και παράτολμο. Υπάρχουν επτά βήματα για να οδηγήσουμε το παιδί στο σωστό δρόμο:

  1. Κατανόηση. Οποιοσδήποτε κι αν είναι ο φόβος, οφείλουμε να τον ακούσουμε προσεκτικά και με σοβαρότητα. Πολλοί καταφεύγουν στην τακτική της «κοροϊδίας» του παιδικού φόβου, για να δώσουν το μήνυμα στο παιδί ότι δεν πρέπει να φοβάται. Αντιθέτως, το κάνουν να κλείνεται ακόμα περισσότερο στον εαυτό του και να μην λέει τίποτα, για να μην νιώσει άσχημα. Οσο πιο κοντά είμαστε στο παιδί, τόσο περισσότερο θα μας ανοίγεται. Ακόμα κι αν μας φαίνεται πολύ απλό, πρέπει να το αντιμετωπίσουμε σοβαρά, διότι για το παιδί μας είναι σοβαρό.
  2. Εμπειρίες. Οφείλουμε να ενθαρρύνουμε το παιδί να δοκιμάζει καινούργια πράγματα. Στην αρχή υπό τον έλεγχό μας, μετά υπό την εποπτεία μας και, όπου αισθανόμαστε ασφαλές περιβάλλον, μόνο του. Οι συνεχείς απαγορεύσεις και η συνεχής παρουσία μας δίπλα του θα το κάνουν ακόμα περισσότερο φοβισμένο. Εννοείται ότι η ενθάρρυνση δεν έχει σχέση με την πίεση. Αν δεν θέλει να κάνει κάτι, δεν επιμένουμε.
  3. Προετοιμασία. Οφείλουμε να δημιουργήσουμε στο παιδί εικόνες και να το μάθουμε να σκέφτεται μακροπρόθεσμα για το τι θα αντιμετωπίσει. Το άγνωστο περιβάλλον και η άγνωστη παρέα αποτελούν τους σημαντικότερους παιδικούς φόβους. Ειδικά σ’ αυτά που ξέρουμε (σχολείο, τόπος διακοπών, παιδικός σταθμός κτλ.) πρέπει να συζητήσουμε με το παιδί, ώστε σ’ αυτά που θα δει να αναγνωρίσει τις δικές μας εικόνες και να μας εμπιστευθεί ακόμα περισσότερο.
  4. Επιμονή. Αν δεν μπορεί να κάνει κάτι με την πρώτη και παραιτείται εύκολα, οφείλετε να του δείξετε και τον… δύσκολο δρόμο. Μπορεί να κουραστεί περισσότερο, αλλά το συναίσθημα ότι κατάφερε κάτι είναι πολύτιμο για να καταπολεμήσει όλους τους φόβους του. Ενθαρρύνετέ το να ξαναπροσπαθήσει και επιβραβεύστε το όταν πετυχαίνει κάτι μετά από συνεχή προσπάθεια.
  5. Ηθική. Οσο πιο γρήγορα μπουν οι ηθικοί κανόνες, τόσο το καλύτερο. Εννοιες όπως η ιδιοκτησία, η συμπεριφορά, η ειλικρίνεια, μπορούν να μεταλαμπαδευτούν στο παιδί αμέσως, δεν χρειάζεται να δίνεται στην αρχή άφεση αμαρτιών επειδή… «δεν καταλαβαίνει» και «πρέπει να μεγαλώσει». Αν μάθει να αναλαμβάνει τις ευθύνες των πράξεών του και της συμπεριφοράς του, τότε θα φοβάται λιγότερο και την επαφή με νέα άτομα, και κυρίως άγνωστα.
  6. Λύσεις. Αν ασχολείται με κάτι, παρακολουθήστε το και επέμβετε μόνο τη σωστή στιγμή. Αν το βοηθάτε συνεχώς, του δίνετε τη λύση στο πιάτο, θα βρει πάνω σας «αποκούμπι» που μπορεί να του γίνει συνήθεια και μετέπειτα. Αφήστε το να κάνει τα λάθη του, να δοκιμάσει λάθος τρόπους να φτιάξει κάτι, να μπερδευτεί. Μετά συζητήστε το μαζί του, δείξτε του τον σωστό τρόπο και αφήστε το να δοκιμάσει μόνο του. Οι λάθος δρόμοι (αρκεί, βέβαια, να μην εγκυμονούν κινδύνους) είναι εξίσου χρήσιμοι με τους σωστούς.
  7. Παράδειγμα. Εχετε προσέξει τι φοβάστε εσείς; Μήπως οι δικοί σας φόβοι αντανακλούνται στο παιδί σας, ακόμα και χωρίς να το θέλετε; Είναι πολύ συχνό το φαινόμενο και θέλει ιδιαίτερη προσοχή. Αν το παιδί μας βλέπει συνέχεια φοβισμένους, θα γίνει κι αυτό φοβισμένο. Πρώτα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε εμείς τι φοβόμαστε και γιατί, να εξισορροπήσουμε τις δικές μας φοβίες, και μετά να ζητάμε από το παιδί μας να ανταπεξέρχεται σε όλα.

Συντάκτης: Αργύρης Παγαρτάνης,

Ο Αργύρης Παγαρτάνης είναι δημοσιογράφος. Γεννήθηκε κάτω από έναν μεγάλο παγκόσμιο χάρτη…