Η θρησκευτική πίστη χρειάζεται για να είμαι ηθικό άτομο;

Συντάκτης: Μαρία Σκαμπαρδώνη

Influence:

Η θρησκευτική πίστη πολλές φορές χαρακτηρίζεται ως απαραίτητη για την ηθική υπόσταση ενός ανθρώπου, θεωρείται αναγκαία για την εύρεση νοήματος στη ζωή και για την παρηγοριά σε εκείνους που υποφέρουν. Πόσο αυτές οι αντιλήψεις συνδέονται με την αλήθεια;

Περί της ηθικής του ανθρώπου

Και όμως, οι άνθρωποι δεν είναι τα μόνα πλάσματα στον κόσμο που παρατηρείται να έχουν ηθικές καταβολές. Σε πολλά πλάσματα του ζωικού βασιλείου  (πχ, χιμπατζήδες), έχει παρατηρηθεί πως υπάρχει το αίσθημα της αλληλεγγύης και της δικαιοσύνης σε πολλά πράγματα, όπως στην άνιση κατανομή της τροφής. Οι άνθρωποι από τα πρώτα μας βήματα στη ζωή και τη Γη είχαμε μέσα μας ηθικά γονίδια τα οποία βοήθησαν στο να έρθουμε σε επαφή με τους άλλους ανθρώπους, να οχυρωθούμε απέναντι στην άγρια φύση και να χτίσουμε πολιτισμό. Κάθε φορά που αισθανόμαστε λύπη για έναν άνθρωπο που υποφέρει, αισθανόμαστε έτσι όχι μόνο εξαιτίας της φιλανθρωπίας μας, αλλά και επειδή είμαστε προγραμματισμένοι στο να αισθανόμαστε έτσι.

Ακόμα και αν κάποιος ασπάζεται τη θρησκευτική πίστη, δεν είναι λίγο ιλαρό και υποτιμητικό να θεωρείς πως ο μοναδικός λόγος που δεν κλέβεις και δε σκοτώνεις, είναι επειδή φοβάσαι μία ανώτερη οντότητα από ψηλά; Δηλαδή είναι ηθικό να βοηθάς κάποιον επειδή θεωρείς πως θα ανταμειφθείς για αυτό ή επειδή θέλεις πραγματικά να δεις τον συνάνθρωπό σου  ευτυχισμένο; Στην πραγματικότητα, και η ίδια μας η λογική μπορεί να μας διδάξει πως το να βλάπτεις τους άλλους δε σε κάνει πραγματικά ευτυχισμένο και δεν είναι ικανό να σε οδηγήσει ποτέ στην ευδαιμονία.

Ας εξετάσουμε όμως και το περιεχόμενο των βασικών θρησκειών: οι περισσότερες θρησκείες έχουν επηρεάσει σε πολλά πράγματα αρνητικά την ανθρωπότητα, έχουν ιερά βιβλία διαποτισμένα από ανθρώπινη και θεϊκή στυγνότητα, υποτιμούν τις γυναίκες και είναι στο μεγαλύτερο αριθμό τους ομοφοβικές και υποστηρίκτριες της δουλείας. Για να μην παρεξηγηθώ, αναφέρομαι συγκεκριμένα στα αρνητικά γνωρίσματα των περισσότερων θρησκειών, υπάρχουν όντως και διδάγματα που αξίζουν προσοχής και μπορεί να θεωρηθούν σωστά ώστε να ικανοποιηθεί μία ηθική προσωπικότητα. Δηλαδή η ηθική μου απορρέει από μία θρησκεία που έχει υποστηρίξει όλα τα παραπάνω; Και όχι παρατηρώντας τη φύση, τους ανθρώπους, ένα μωρό που γελάει, τα λουλούδια;

Συμπέρασμα

Η ηθική δεν απορρέει απαραίτητα από ένα θρήσκευμα ή από την πίστη σε κάτι ανώτερο. Φυσικά αυτό δεν ακυρώνει το γεγονός πως υπάρχουν άνθρωποι βαθιά ηθικοί και θρησκευόμενοι, όπως και άθρησκοι και εντελώς ανήθικοι. Αυτό είναι απόρροια της γενικότερης παιδείας του ανθρώπου και του πόσο πολύ έχει γαλουχηθεί με την προσφορά στον συνάνθρωπο από την οικογένεια και την εκπαίδευση. Σημασία έχει να οικοδομηθεί ένα κλίμα στο οποίο θα υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός, κατανόηση και αλληλεγγύη.

Συντάκτης: Μαρία Σκαμπαρδώνη,

Influence:

Δημοσιογράφος στο επάγγελμα, προσπαθώ μέσω της γραφής μου για τη διερεύνηση της αλήθειας. Γνώστρια της Αγγλικής και της Γαλλικής γλώσσας…