Η ιστορία της Γκουέρνικα

Συντάκτης: Μαρία Βαγδούτη

Influence:

Σήμερα η Γκουέρνικα αποτελεί αδιαμφισβήτητα ένα εμβληματικό έργο τέχνης και ένα  δείγμα της λεπτομερέστερης δουλειάς του γνωστού Ισπανού ζωγράφου. Εκατοντάδες αναλύσεις και παρουσιάσεις έχον γίνει για τον πίνακα του Πάμπλο Πικάσο, ο οποίος έχει καλλιτεχνική και κοινωνική σημασία, αναπαριστώντας την καταστροφή της Γκουέρνικα ή Γκερνίκα, κωμόπολης της Χώρας των Βάσκων.

Η Γκουέρνικα βρίσκεται στην Βόρεια Ισπανία  και η ιστορία της έχει σημαδευτεί από τον ισπανικό εμφύλιο ανάμεσα στους μαχητές που υπερασπίζονταν τη δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση και τους ακροδεξιούς στρατιωτικούς που, υπό την ηγεσία του Φράνκο, εγκαθίδρυσαν διδακτορία χωρίς την συναίνεση του λαού. Στις 26 Απριλίου του 1937, η Γκουέρνικα βομβαρδίστηκε και καταστράφηκε ολοσχερώς από τα πολεμικά αεροπλανοφόρα  Αδόλφου Χίτλερ, ως κίνηση υποστήριξης του Φράνκο.

Ο Πικάσο, εξαιρετικά επηρεασμένος από την καταστροφή της Γκουέρνικα, δημιούργησε μια αινιγματική σύνθεση, με ακρωτηριασμένες μορφές ανθρώπων και ζώων στην κλίμακα του γκρι. Ο πίνακας ξεπερνά σε διαστάσεις τον τοίχο ενός συνηθισμένου δωματίου. Η σύνθεση αυτή αποτελεί φόρο τιμής στη μικρή πόλη που βομβαρδίστηκε ανελέητα από τις δυνάμεις του φασισμού.

Στόχος του πρωτοποριακού καλλιτέχνη ήταν να εκφράσει την βιαιότητα και τις κτηνωδίες του πολέμου. Μέσω αυτού, ο ίδιος ο ζωγράφος διαμαρτύρεται για τον άδικο βομβαρδισμό της κωμόπολης, η οποία βρισκόταν εκτός  εμπόλεμης ζώνης. Με την πρώτη ματιά που θα ρίξει κανείς στον πίνακα μπορεί να αντιληφθεί τα αντιπολεμικά μηνύματα και την ολέθρια κατάσταση του πολέμου, την οποία προσπάθησε, επιτυχημένα, να αναπαραστήσει ο Πικάσο.

Ο πίνακας κατασκευάστηκε κατά παραγγελία

Μέλη της ισπανικής δημοκρατικής κυβέρνησης στράφηκαν στον Πάμπλο Πικάσο, του οποίου το έργο είχε ήδη αναγνωριστεί από τη δεκαετία του 1910, για να φιλοτεχνήσει ένα έργο, εν αναμονή της παγκόσμιας έκθεσης του 1937. Το έργο προοριζόταν για το περίπτερο της Ισπανίας στη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού, αφιερωμένο στην Τέχνη και την Τεχνολογία. Το μήνυμα που ήθελαν να περάσει μέσω του πίνακα ήταν οι φρικαλεότητες του Φράνκο και των συμμάχων του κατά τη διάρκεια των πολεμικών συρράξεων.

Ο ζωγράφος μάλιστα συμφώνησε να δημιουργήσει το σχετικό με το θέμα έργο δίχως να έχει γίνει ο ίδιος μάρτυρας του βομβαρδισμού ή των μετέπειτα καταστροφών.  Για την ακρίβεια είχε να επισκεφτεί την Ισπανία από το 1934, καθώς διέμενε στην Γαλλία ήδη από το 1904. Πηγή της έμπνευσής του, αλλά και των πληροφοριών που συνέλεξε ήταν τα δημοσιεύματα στις εφημερίδες. Το άρθρο που τον στιγμάτισε και τον οδήγησε στην δημιουργία του ξακουστού πλέον έργου, προήλθε από δημοσίευση στους «The Times» και έφερε τον τίτλο « Η τραγωδία της Γκερνίκα:  Μια πόλη κατεστραμμένη από αεροπορική επίθεση: Από έναν αυτόπτη μάρτυρα». Η σκέψη του ζωγράφου πέρασε από ποικίλα στάδια μέχρι να καταλήξει στην τελική μορφή που σήμερα παρουσιάζεται σε εκθέσεις σε ολόκληρη την υφήλιο.

Μία πρώιμη απεικόνιση  συμπεριλάμβανε μία γροθιά

Σε μία αρχική της μορφή η Γκουέρνικα είχε στην αριστερή  πλευρά της μία υψωμένη γροθιά, τα οποίο αποτελούσε σύμβολο αντίστασης, αλληλεγγύης και εναντίωσης στην καταπίεση. Μάλιστα, όσοι αντιστέκονταν στην απόπειρα επιβολής του Φράνκο υιοθέτησαν το σύμβολο αυτό για την εκπροσώπησή τους. Έπειτα, απεικόνισε την γροθιά να κρατά ένα δεμάτι σιτάρι, αλά στο τέλος απέρριψε τον συμβολισμό στο σύνολό του.

Ο ζωγράφος έκανε και απόπειρες για πολύχρωμη αναπαράσταση

Μπορεί πλέον η Γκουέρνικα να αποτελεί ένα από  διασημότερα ασπρόμαυρα έργα, ωστόσο, πριν καταλήξει στην σημερινή του απεικόνιση, ο Πικάσο αποπειράθηκε να προσδώσει χρώμα στο έργο του. Σε αυτή του την απόπειρα ο ζωγράφος απεικόνισε ένα κόκκινο δάκρυ να κυλά από το μάτι μίας γυναίκας του πίνακα, καθώς και ποικίλες εκδοχές έγχρωμου φόντου. Τελικά καμία εκδοχή δεν μπόρεσε να εκφράσει τον καλλιτεχνικό του στόχο, και κατέληξε στην γνωστή σε όλους «έκδοση».

Η κατάκριση του έργου

Ίσως οι διεθνείς εκθέσεις και παρουσιάσεις να παρουσιάζουν το έργο ως αριστούργημα και μία από τις κορυφαίες φιλοτεχνίες του Πικάσο, αλλά δεν ίσχυε πάντοτε η κριτική αυτή. Ο Clement Greenberg, ο οποίος άνηκε στους πρώτους επικριτές του έργου, αποκάλεσε την Γκουέρνικα «απότομη» και «συμπιεσμένη», ενώ ο Edouard Pignon, κομμουνιστής Γάλλος ζωγράφος, επέκρινε ο έργο ως άστοχο πολιτικά, χωρίς κοινωνικό μήνυμα και με πλήρη άγνοια αντιπροσώπευσης της  εργατικής τάξης. Την άποψη αυτή συμμεριζόταν και  ο γάλλος φιλόσοφος Paul Nizan, ενώ πρόσθεσε  ότι  η Γκερνίκα ήταν το προϊόν αστικής νοοτροπίας. Τέλος ο Wallter Darby Bannard, αμερικανός ζωγράφος, εξέφρασε αρνητισμό αναφερόμενος  στην αντιφατική κλίμακα του πίνακα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελίδες: 1 2

Συντάκτης: Μαρία Βαγδούτη,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr