Η επέλαση της αφρικανικής σκόνης στην Κρήτη

Συντάκτης: Ειρήνη Μαθιουδάκη, Χημικός - Συγγραφέας

Influence:

Πέμπτη 22 Μαρτίου 2018. Η καινούρια ημέρα ξεκινά με ισχυρούς, νότιους ανέμους και μια θολή ατμόσφαιρα, εξαιτίας της σκόνης που έρχεται από την Αφρική. Ένα σκηνικό συνηθισμένο για τους Κρητικούς, ειδικά τις τελευταίες εβδομάδες, που οι νοτιάδες έχουν σαρώσει τα πάντα στο πέρασμά τους, φέρνοντας ξηρασία αλλά και πολλές πυρκαγιές σε όλο το νησί. Οι οδηγίες από το Υπουργείο Υγείας: «Όχι άσκοπες μετακινήσεις, προσοχή στις ευπαθείς ομάδες».

Λίγες ώρες μετά, όταν πλέον φτάνει μεσημέρι, συμβαίνει κάτι αλλόκοτο έξω από τα σπίτια μας. Τα πάντα έχουν καλυφθεί με την αφρικανική σκόνη, δίνοντας στο σκηνικό μία απόκοσμη γοητεία. Η ατμόσφαιρα αποπνικτική και κανείς πλέον δεν μπορεί να κυκλοφορήσει έξω, χωρίς μία μάσκα να καλύπτει το στόμα και τη μύτη του. Οι Κρητικοί κλείνονται στα σπίτια τους, έκπληκτοι γι’ αυτό το τρομαχτικό φαινόμενο που συμβαίνει, ίσως και για πρώτη φορά, με αυτή την ένταση, στο νησί!

Το εργαστήριο ατμοσφαιρικής Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, καταγράφει συνεχώς τη συχνότητα των σωματιδίων στο περιβάλλον. 3000μgr/m3 αέρα η πρώτη σοκαριστική μέτρηση για να ακολουθήσει η ακόμα υψηλότερη των 4200μgr/m3 λίγες ώρες μετά. Και όλα αυτά, αν αναλογιστεί κανείς πως το ασφαλές όριο στη συγκέντρωση των σωματιδίων είναι τα 50μgr/m3!

Όπως ήταν αναμενόμενο, τα social media των Κρητικών γέμισαν με φωτογραφίες που παρουσιάζουν το φαινόμενο, από κάθε γωνιά του νησιού. Φυσικά, δεν έλειψαν και τα χιουμοριστικά σχόλια, τα όποια έδιναν μία πιο ανάλαφρη νότα στη χθεσινή πραγματικότητα. Τα περισσότερα από αυτά αναφέρονταν σε «καμήλες που έχουν χαθεί στην παραλιακή Ηρακλείου» ή στους «βεδουίνους που θα αρχίζουν να πέφτουν από τον ουρανό».

Εικόνα 1: Το φρούριο του Κούλε και το λιμάνι Ηρακλείου

Εικόνα 2: Ένας όχι και τόσο, ευχάριστος περίπατος.

Πώς εξηγείται το φαινόμενο αυτό;

Σύμφωνα με τον φυσικό μετεωρολόγο και συνεργάτη του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών κ. Βουγιούκα, «την Πέμπτη στην Ελλάδα υπήρξε συνάντηση εντελώς διαφορετικών αερίων μαζών και μάλιστα με βίαιο τρόπο δηλαδή, στην Κρήτη καταγράφηκαν θερμοκρασίες της τάξης των 30 βαθμών, ενώ την ίδια στιγμή στη Φλώρινα χιόνιζε και είχε 0 – 1 βαθμό Κελσίου. Όταν συναντιούνται τόσο διαφορετικές μεταξύ τους αέριες μάζες -κάτι που κατά κανόνα συμβαίνει την άνοιξη- οι ατμοσφαιρικές ροές και διεργασίες είναι πολύ έντονες, γεγονός που ήταν εμφανές και στους ανέμους που έπνεαν στην Κρήτη (πάνω από 100χλμ.). Έτσι η μεταφορά σκόνης πραγματοποιήθηκε αρκετά βίαια και ήρθαν αυτούσιες πολύ υψηλές συγκεντρώσεις σκόνης από την Αφρική. Η  συγκέντρωσή τους ήταν μεγαλύτερη από άλλες περιπτώσεις και υπήρξε και ξηρή εναπόθεση σκόνης –δηλαδή σκόνη από υψηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας- εναποτέθηκε επιπλέον των συγκεντρώσεων που υπήρχαν».

Τι μετέφερε η σκόνη;

Όσο και αν προσπαθήσαμε να αποφύγουμε την επέλαση της σκόνης, σίγουρα εισπνεύσαμε μεγάλες ποσότητες από αυτήν, επιβαρύνοντας την υγεία του αναπνευστικού μας συστήματος αλλά και τη γενικότερη κατάσταση του οργανισμού. Η σκόνη περιείχε ποσότητα μολύβδου και άλλων βαρεών μετάλλων, τα οποία είναι επιβλαβή μιας και δεν μεταβολίζονται, είναι εισπνεόμενα, επικάθονται σε κάποια όργανα και αποβάλλονται αργά. Το ζητούμενο και απαραίτητο όμως είναι, η λήψη μέτρων, καθώς αυτό το φαινόμενο (σε μικρότερη ένταση) έχει απασχολήσει και θα απασχολεί συχνά την Κρήτη αλλά και μεγάλο μέρος της χώρας.

Η επόμενη ημέρα

Για καλή μας τύχη, τις βραδινές ώρες της 22ας Μαρτίου, οι ισχυροί νοτιάδες εξασθένισαν και το κύμα της σκόνης σταδιακά απομακρύνθηκε. Η επόμενη ημέρα βρίσκει το νησί πραγματικά «χιονισμένο» από τα πορτοκαλί σωματίδια, να προσπαθεί να «συνέλθει» από το φαινόμενο. Βέβαια, όπως υποστηρίζουν οι μετεωρολόγοι, η σκόνη θα επανέλθει το βράδυ της Παρασκευής αλλά και την Κυριακή, επιβαρύνοντας περαιτέρω την κατάσταση.

Συντάκτης: Ειρήνη Μαθιουδάκη, Χημικός - Συγγραφέας

Influence:

Η Ειρήνη Μαθιουδάκη γεννήθηκε το 1992 στο Ηράκλειο Κρήτης. Αποφοίτησε από το τμήμα Χημείας Πανεπιστημίου Κρήτης το 2014…