Γνωρίζοντας σε βάθος τις δημοφιλέστερες δίαιτες

Συντάκτης: Γεωργία Καπόλη, Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος MSc

Πολλές είναι σήμερα οι δίαιτες που κυκλοφορούν και μπορεί κανείς εύκολα να προμηθευτεί από περιοδικά και εφημερίδες όπως για παράδειγμα η δίαιτα Άτκινς, η δίαιτα του Μπέβερλι Χιλς, η δίαιτα της λαχανόσουπας, η δίαιτα της Ζώνης κ.α. Αυτές οι δίαιτες βασίζονται σε δυο αρχές:

1. Στην «ανισορροπία» σε μακροθρεπτικά συστατικά που συνοψίζονται στα παρακάτω χαρακτηριστικά: Πολύ χαμηλές σε υδατάνθρακες, πλούσιες σε πρωτεΐνη, πολύ χαμηλές σε λίπος.

2. Στην κατανάλωση ή αποφυγή συγκεκριμένων τροφών από το καθημερινό διαιτολόγιο.

Στη συνέχεια παρατίθενται τα πιο διάσημα διατροφικά σχήματα, τα οποία έχουν κατά καιρούς προβληθεί:

1) ΔΙΑΙΤΕΣ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗΣ

Φιλοσοφία – Χαρακτηριστικά: Το συγκεκριμένο διαιτητικό σχήμα βασίζεται στη μονοφαγία, όπου μία ομάδα τροφίμων συνήθως τα γαλακτοκομικά, τα φρούτα και τα λαχανικά καταναλώνονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, άλλα τρόφιμα (π.χ. ρύζι, μακαρόνια) αποκλείονται, ενώ πολύ συχνά συστήνουν «μαγικές τροφές» που καίνε το λίπος όπως γκρέιπ φρουτ, αγκινάρες, μηλόξυδο. Επιπλέον, οι δίαιτες αποτοξίνωσης συστήνουν την αποφυγή συνδυασμού διαφόρων ομάδων τροφίμων (πχ απαγορεύεται το κρέας με τα μακαρόνια).

Πλεονεκτήματα:

  • Καταπολέμηση δυσκοιλιότητας χάρη στην αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών, λόγω της αυξημένης κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών.
  • Αυξημένη αίσθηση κορεσμού εξαιτίας της ελεύθερης κατανάλωσης  των επιτρεπόμενων τροφίμων.
  • Αυξημένη πρόσληψη υγρών.

Μειονεκτήματα:

  • Αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αναιμίας λόγω έλλειψης σιδήρου που προκύπτει από την απουσία κόκκινου κρέατος.
  • Έλλειψη βιταμινών του συμπλέγματος Β εξαιτίας της μειωμένης κατανάλωσης αμυλούχων τροφών (ψωμί, ρύζι, μακαρόνια, δημητριακά). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο μεταβολισμός να επιβραδύνεται και το νευρικό σύστημα να εξασθενεί.
  • Θαμπό δέρμα & μαλλιά: στις περισσότερες δίαιτες αποτοξίνωσης μειώνεται η πρόσληψη ελαιόλαδου, άρα και βιταμίνης Ε που είναι χαρακτηριστική για την υγεία της επιδερμίδας και την ανάπλαση της τρίχας.
  • Υιοθέτηση λανθασμένων διατροφικών συνηθειών: Σημαντικό μειονέκτημα αυτών των διαιτών είναι ότι το άτομο δεν εκπαιδεύεται σε έναν ισορροπημένο και ρεαλιστικό τρόπο διατροφής. Συνεπώς, μετά την ολοκλήρωση της δίαιτας αποτοξίνωσης, το άτομο να επανέρχεται στις παλιές του συνήθειες και να επανακτά το βάρος που έχασε, πολλές φορές και ακόμα περισσότερο.

2) ΔΙΑΙΤΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΑΙΜΑΤΟΣ

Πώς λειτουργεί

Οι τροφές περιέχουν ειδικές ενώσεις τις λεκτίνες, οι οποίες είναι όμοιες με τα αντιγόνα του ανθρώπου. Ανάλογα με την ομάδα αίματός μας έχουμε κάποια αντιγόνα που αναγνωρίζουν τις λεκτίνες. Έτσι, μόλις καταναλώσουμε μία τροφή με λεκτίνες μη συμβατές με την ομάδα αίματός μας, ο οργανισμός μας αντιμετωπίζει τις ουσίες αυτές ως ξένες με αποτέλεσμα να προσπαθεί να τις εξουδετερώσει δημιουργώντας προβλήματα στην πέψη, στην παραγωγή της ινσουλίνης, επιβραδύνοντας ταυτόχρονα το μεταβολισμό.

Κύρια χαρακτηριστικά ομάδων

Ομάδα αίματος 0: τα άτομα αυτής της ομάδας είναι «κυνηγοί, αυτάρκεις, ηγέτες και τρώνε πολύ κρέας», επομένως το διαιτολόγιό τους οφείλει να είναι πλούσιο σε κρέας.
Ποιες τροφές ταιριάζουν: κρέας, πουλερικά ψάρια

Ομάδα αίματος Α: Πρόκειται για την πιο διαδεδομένη ομάδα αίματος μεταξύ των κατοίκων της Δυτικής Ευρώπης, ενώ τα άτομα που ανήκουν σ’ αυτή χαρακτηρίζονται από ευαισθησία στο πεπτικό σύστημα.

Ποιες τροφές ταιριάζουν: λαχανικά, τοφού, θαλασσινά, φρούτα και  δημητριακά. Αντίθετα, το σιτάρι και τα παράγωγά του πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο.

Ομάδα αίματος Β: Εκείνοι που έχουν ομάδα αίματος Β είναι «νομάδες, τρώνε απ όλα, είναι δημιουργικοί, ισορροπημένοι και ευέλικτοι». Τα άτομα αυτής της ομάδας διαθέτουν ισχυρό πεπτικό σύστημα.

Ποιες τροφές ταιριάζουν: οπωρικά, γαλακτοκομικά και κρέας.

Ομάδα αίματος ΑΒ: Εκείνοι που ανήκουν στην ομάδα ΑΒ είναι «αινιγματικοί και μπορεί να τρώνε σαν τους Α ή σαν τους Β». Η συγκεκριμένη ομάδα αίματος είναι η πιο «νεανική» ομάδα και για το λόγο αυτό είναι και η λιγότερο διαδεδομένη.

Ποιες τροφές ταιριάζουν: Ο τύπος ΑΒ μοιάζει αρκετά με αυτόν της Α κι επομένως του ταιριάζουν περισσότερο τα φρούτα, τα λαχανικά και το γάλα.

3) Ο Αυστηρός Dr Αtkins

Πάνω από 3,000,000 άνθρωποι έχουν δοκιμάσει τη «μαγική» δίαιτα Αtkins για γρήγορο αδυνάτισμα. Ωστόσο, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματά της είναι κάθε άλλο παρά ευεργετικά…

Η φιλοσοφία του Atkins

Ο Atkins θεωρεί ότι η παχυσαρκία είναι αποτέλεσμα μεταβολικών αιτιών και η υπερέκκριση ινσουλίνης είναι η ρίζα του κακού. Συνεπώς, προτείνει τον περιορισμό των υδατανθράκων σε λιγότερο από 20 γραμμάρια την ημέρα.

Χαρακτηριστικά της δίαιτας Atkins:

  • Αποκλειστική πρόσληψη πρωτεϊνών και κατανάλωση κυρίως ζωικών τροφίμων  (κρέας, αβγά, τυριά, πουλερικά, ψάρια) και λιπιδίων (βούτυρο, ελαιόλαδο).
  • Αυστηρός περιορισμός υδατανθρακούχων τροφών (ψωμί, γαλακτοκομικά, φρούτα, λαχανικά).

Πλεονεκτήματα:

  • Γρήγορη απώλεια βάρους, μέχρι και 8 κιλά τις δύο πρώτες εβδομάδες.
  • Το άτομο νιώθει χορτάτο, διότι μπορεί να τρώει σε απεριόριστη ποσότητα τις τροφές που επιτρέπονται.

Μειονεκτήματα:

  • Εξαιρεί τους υδατάνθρακες, ένα από τα πιο σημαντικά μακροθρεπτικά συστατικά και προάγει τη διαδικασία της κέτωσης, που είναι άκρως επικίνδυνη για τον οργανισμό.
  • Είναι ανεπαρκής σε φυτικές ίνες, βιταμίνες και μέταλλα, όπως οι βιταμίνες C, D, το φυλλικό οξύ και το ασβέστιο.
  • Η υπερβολική πρόσληψη πρωτεϊνών και λιπιδίων δημιουργεί επιπλοκές, όπως η αφυδάτωση, η δυσκοιλιότητα  και η μείωση της πνευματικής απόδοσης. Η αυξημένη πρωτεΐνη επιβαρύνει τα νεφρά με την αποβολή ουρικού οξέος, επιδεινώνοντας μια ήδη υπάρχουσα αρθρίτιδα, ενώ προκαλεί σχηματισμό πέτρας. Σύμφωνα με μελέτες είναι πολύ πιθανό να συσχετίζεται με την εμφάνιση καρδιακών παθήσεων, παθήσεων των νεφρών, καρκίνου και οστεοπόρωσης .
  • Η υπερβολική πρόσληψη κορεσμένων λίπους αυξάνει τα συνολικά επίπεδα χοληστερόλης και LDL (κακής) χοληστερόλης.
  • Γρήγορη επαναπρόσληψη βάρους, αφού ο οργανισμός έχοντας προσαρμόσει τις λειτουργίες του στην “καύση” λιπιδίων είναι πολύ φυσιολογικό τους πρώτους υδατάνθρακες που θα καταναλώσει να τους αποθηκεύει άμεσα.
  • Η θεαματική μείωση στη ζυγαριά οφείλεται σε απώλεια νερού και μυϊκού ιστού και όχι λίπους.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Αυτό που πρέπει να γίνει σαφές είναι ότι δεν υπάρχουν έρευνες που να υποστηρίζουν αυτές τις δίαιτες. Αντίθετα, οι δίαιτες αυτές χαρακτηρίζονται από χρήση εμπειρικής μαρτυρίας και όχι συγκεκριμένων γεγονότων για να αποδείξουν την αποτελεσματικότητά τους. Αλλά και από έλλειψη οποιασδήποτε κριτικής από διαιτολόγους. Επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει ότι το πιο αποτελεσματικό πρόγραμμα απώλειας βάρους είναι αυτό που συνδυάζει έναν υγιεινό τρόπο διατροφής, αλλαγή των διατροφικών συνηθειών και συστηματική άσκηση.

Γεωργία Καπώλη

Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, ΜSc

Αντιπρόεδρος Ελληνικής Διατροφολογικής Εταιρείας

Επιστημονική Διευθύντρια Κέντρου Διαιτολογικής Υποστήριξης & Μεταβολικού Ελέγχου «ΑΠΙΣΧΝΑΝΣΙΣ» – ΛΟΓΩ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ, Νεμέας Κορινθίας

kapoli@logodiatrofis.gr

Συντάκτης: Γεωργία Καπόλη, Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος MSc

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr