Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ, ο «υπέροχος» συγγραφέας

Συντάκτης: Νίκος Κομπολάκης

Influence:

Στο μεσοδιάστημα των δύο παγκόσμιων πολέμων, υπήρξε μια άνθηση και μια επίπλαστη οικονομική ευμάρεια στις δυο πλευρές του Ατλαντικού. Τα ατέλειωτα πάρτι και η υπερκατανάλωση ποτών και φαγητού, συνοδεύτηκε με την άνθηση της τζαζ μουσικής.

Η χαμένη γενιά της αμερικάνικης λογοτεχνίας

Στη δεκαετία του ’20, η αμερικάνικη λογοτεχνία υποδέχτηκε μια γενιά λογοτεχνών που έμελε να αλλάξουν για πάντα τον αφηγηματικό τρόπο της παραδοσιακής λογοτεχνίας. Η παρέα αυτή, μεγαλούργησε στην Αμερική της ποτοαπαγόρευσης και στην απέναντι μεριά του Ατλαντικού. Στα παρισινά αρτ καφέ και στις παραλίες της Γαλλικής Ριβιέρας περπάτησαν, ερωτεύτηκαν, έγραψαν, μέθυσαν, χόρεψαν και δημιούργησαν έργα εμβληματικά οι αμερικανοί λογοτέχνες που θα ονομάζονταν αργότερα «η χαμένη γενιά».

Ένας από τους σπουδαιότερους, και ίσως ο πιο ταλαντούχος, ήταν ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ. Γεννημένος μέσα σε μια τυπική μεσοαστική οικογένεια, από νωρίς ήθελε να ξεχωρίσει. Στις πανεπιστημιακές του σπουδές, άρχισε να φοιτά στο Πρίνστον, σε ένα από τα καλλίτερα πανεπιστήμια της Αμερικής, στις αρχές του περασμένου αιώνα. Η λογοτεχνία είχε αρχίσει να τον κερδίζει ήδη. Οι φοιτητικές του επιδόσεις υπήρξαν μέτριες, και η λαχτάρα του να ασχοληθεί με τη συγγραφή, τον οδήγησαν στην απόφαση να εγκαταλείψει τις σπουδές του πριν πάρει το πτυχίο του.

Πώς η αποτυχια οδηγεί στην επιτυχία

Η κατάταξή του στο στρατό το 1917, και η πιθανή συμμετοχή του στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, τον οδήγησαν να ολοκληρώσει το πρώτο του μυθιστόρημα βιαστικά. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα, οι πρώτες του προσπάθειες να το εκδώσει να καταλήξουν σε αποτυχία, και να το ξαναγράψει άλλες δυο φορές μέχρι να εκδοθεί. Στο ενδιάμεσο αυτών των προσπαθειών, γνώρισε και ερωτεύτηκε τη Ζέλντα, τη γυναίκα που έγινε η μούσα του και που τον οδήγησε στην καταστροφή, οικονομική και ψυχολογική.

Ο Φιτζέραλντ, υπήρξε στα πρώτα του χρόνια ένας πολύ επιτυχημένος εμπορικά συγγραφέας. Τα βιβλία του «Αυτή η πλευρά του Παραδείσου» και κυρίως «Όμορφοι και Καταραμένοι», ήταν τα βιβλία που του πρόσφεραν δόξα και πολλά χρήματα. Ήδη από την αρχή της δεκαετίας του ’20 είχε γίνει μαζί με τη γυναίκα του Ζέλντα, ένας από τους πιο διάσημους θαμώνες των μεγάλων τζαζ πάρτι στις δυο πλευρές του Ατλαντικού.

Δόξα, επιτυχία και στη συνέχεια… παρακμή

Παρά την εμπορική επιτυχία των δύο πρώτων του βιβλίων, τα οικονομικά προβλήματα του ζευγαριού, άρχισαν να φαίνονται από νωρίς. Έμεναν συνεχώς σε ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα διαμερίσματα, έτρωγαν υπέρογκα ποσά σε διασκεδάσεις και ρούχα και μόλις διαγνώστηκε με σχιζοφρένεια η Ζέλντα και άρχισε να νοσηλεύεται σε σανατόρια, η οικονομική καταστροφή των Φιτζέραλντ ήρθε σαν φυσικό επακόλουθο, μιας τρυφηλής ζωής.

Το σπουδαιότερο βιβλίο του Φιτζέραλντ «ο υπέροχος Γκάτσμπυ», δεν το υποδέχτηκε με θέρμη το κοινό. Το αμέσως επόμενο «Τρυφερή είναι η νύχτα», υπήρξε μια παταγώδης εμπορική αποτυχία. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, προσπάθησε για να ξελασπώσει οικονομικά, να ασχοληθεί με τη σεναριογραφία χωρίς καμιά ιδιαίτερη επιτυχία.

Στα 44 του χρόνια, λίγο πριν τα Χριστούγεννα του 1940, πέθανε από ανακοπή καρδιάς. Η βεβαρυμμένη του υγεία από το χρόνιο αλκοολισμό και τα οικονομικά προβλήματα, είχαν αδυνατίσει την καρδιά του, με αποτέλεσμα να μην αντέξει παραπάνω. Λίγο πριν το τέλος της ζωής του, είχε αρχίσει να γράφει ένα ακόμα μυθιστόρημα, το οποίο ολοκλήρωσε ένας φίλος του, βασιζόμενος στις σημειώσεις του και εκδόθηκε μετά το θάνατο του συγγραφέα με τον τίτλο «Ο έρωτας του τελευταίου μεγιστάνα».

Η αξία του Φιτζέραλντ, άρχισε να ανεβαίνει μετά το θάνατο του. Οι λογοτεχνικοί κύκλοι, και το αναγνωστικό κοινό, άρχισαν να τον ανακαλύπτουν και να τον μελετάνε στα τέλη της δεκαετίας του ’40. Η αναγνώρισή του μάλιστα έγινε εμφανέστερη από δύο γεγονότα. Πρώτον, το σπουδαίο «Ο υπέροχος Γκάτσμπυ», έγινε ένα από τα πιο εμπορικά βιβλία του περασμένου αιώνα, πουλώντας εκατομμύρια αντίτυπα, και δεύτερον, το ίδιο έργο έγινε μέρος της εκπαίδευσης στα αμερικανικά σχολεία, όπου διδάσκεται στα μαθήματα λογοτεχνίας.

Ο Φιτζέραλντ, αποτύπωσε στα βιβλία του, την ταραγμένη δεκαετία του ’20, και την αποτύπωσε ουσιαστικά με τρόπο βιωματικό. Πέρασε στο χαρτί και τα μυθιστορήματα του, χαρακτήρες που γνώρισε, ανθρώπους που διασκεδάσανε μαζί και που τον ενέπνευσαν να γράψει. Άφησε πίσω του μόνο πέντε μυθιστορήματα και μερικές δεκάδες διηγήματα, αλλά η κληρονομιά που συνοδεύει αυτά τα γραπτά είναι πολύ μεγαλύτερη. Ο Φιτζέραλντ είχε τόσο φυσικό ταλέντο στη συγγραφή, όσο το σχήμα που αφήνουν στη σκόνη τα φτερά μιας πεταλούδας, σύμφωνα με το Χέμινγουέι.

Ο ίδιος ο Φιτζέραλντ είπε «δείξε μου έναν ήρωα και θα σου γράψω μια τραγωδία». Ο μεγαλύτερος ήρωας της τέχνης του υπήρξε ο ίδιος. Και η μεγαλύτερη τραγωδία που έγραψε ήταν η ιστορία της ζωής του. Έζησε τη ζωή του, βίωσε τον έρωτα, τη χαρά, την ευκαιριακή αναγνώριση, τη συγγραφική επιτυχία και αποτυχία, τον αλκοολισμό, τα οικονομικά και οικογενειακά προβλήματα. Κατέληξε να ταυτιστεί με τον μεγάλο και κλασικό του πλέον ήρωα του, τον «υπέροχο Γκάτσμπυ». Ήταν ο «υπέροχος» συγγραφέας της μεγάλης χαμένης γενιάς της αμερικάνικης λογοτεχνίας.

Συντάκτης: Νίκος Κομπολάκης,

Influence:

Από πολύ μικρή ηλικία, καταπιανόμουν με τη συγγραφή και τη μανιώδη ανάγνωση. Το διάβασμα είναι ένας μόνιμος σύντροφος από τα παιδικά μου χρόνια…