21/07/2017

Σρινιβάσα Ραμανούτζαν - Ο πρίγκιπας της μαθηματικής διαίσθησης

Στις φυσικές επιστήμες είναι πολύ συχνό φαινόμενο να υπάρχουν επιστήμονες που άφησαν το στίγμα τους σε πολύ νεαρή ηλικία. Λίγοι όμως είναι αυτοί που ακολουθώντας μια πορεία εκτός ακαδημαϊκών σπουδών, κατάφεραν να γίνουν μεγάλοι και να αφήσουν ένα έργο που να αποτελεί ακόμα και σήμερα σημείο αναφοράς και να βρίσκει εφαρμογή στη σύγχρονη επιστήμη και στην καθημερινότητά μας.

Στην πιο αφηρημένη από τις θετικές επιστήμες, αυτή των μαθηματικών, που οι επιστήμονες καταπιάνονται με κάτι ασαφές, απροσδιόριστο, ονειρικό θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς, υπήρξε μια προσωπικότητα τόσο μεγάλη, που συγκρινόμενη με άλλους ογκόλιθους των αριθμών, τοποθετείται ισάξια δίπλα τους, παρόλο που δεν έζησε πάνω από τρεις δεκαετίες και θεωρείται αυτοδίδακτος.

Ο Ραμάνουτζαν, θεωρείται – και όχι άδικα – ο μεγαλύτερος Ινδός μαθηματικός και ένας από τους σπουδαιότερους μαθηματικούς που έχουν περπατήσει πάνω στη Γη. Ουσιαστικά υπήρξε αυτοδίδακτος και σε αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό η πρωτοτυπία που διακατέχει το έργο του.

Αν και έζησε μόνο μέχρι τα τριάντα δύο του χρόνια, κατάφερε να γίνει ένας από τους σπουδαιότερους μαθηματικούς του περασμένου αιώνα. Το έργο που άφησε πίσω του, περιλαμβάνει περίπου 4000 θεωρήματα και μαθηματικούς τύπους, πολλά από τα οποία ακόμα δεν έχουν αποδειχτεί με αυστηρές μαθηματικές αποδείξεις.

Γεννημένος σε μια φτωχή ινδική οικογένεια το 1887, κατάφερε να πάρει μια υποτροφία για το πανεπιστήμιο, την οποία όμως στη συνέχεια έχασε, γιατί δεν κατάφερε να επιτύχει σε μαθήματα πέραν αυτών που σχετίζονταν με τα μαθηματικά. Μετά από αυτό, άρχισε να μελετάει μόνος του μαθηματικά.

Ήταν αποκλεισμένος από την παγκόσμια μαθηματική κοινότητα, και αυτός είναι ο λόγος που στις αρχικές του προσπάθειες να επινοήσει ή να δημιουργήσει κάποια θεωρήματα, ουσιαστικά κατάφερε να φτιάξει κάτι που ήδη ήταν γνωστό και δημοσιευμένο από κάποιον άλλο μαθηματικό.

Παρόλα αυτά, ακόμα και πράγματα που ήταν ήδη γνωστά, τα «δημιουργούσε» ξανά με τον δικό του, ιδιαίτερο και απόλυτα διαισθητικό τρόπο. Παράλληλα παντρεύτηκε – η γυναίκα του πέθανε πολλές δεκαετίες αργότερα από αυτόν – και προσπαθούσε να βρει δουλειά για να ζήσει. Τελικά βρήκε δουλειά σαν γραμματέας τρίτης τάξης σε ένα γραφείο. Παράλληλα, μόλις τέλειωνε τη δουλειά, συνέχιζε να ασχολείται με τη μελάτη των μαθηματικών.

Αργότερα, με προτροπή από τον ανώτερό του, έστειλε κάποιες επιστολές με μέρος της δουλειάς του σε κάποια αγγλικά πανεπιστήμια. Σε μία από αυτές τις επιστολές ήρθε απάντηση και ταυτόχρονα πρόσκληση να πάει στο Κέιμπριτζ για συνεργασία με τον μεγαλύτερο βρετανό μαθηματικό του περασμένου αιώνα, τον Γ. Χ. Χάρντι.

Μαζί ξεκίνησαν μια συνεργασία που κράτησε πέντε χρόνια και απέφερε ορισμένα πολύ όμορφα θεωρήματα και μια θεώρηση για τη μαθηματική επιστήμη, που συνυπήρχαν η μαθηματική διαίσθηση του Ραμάνουτζαν και η αυστηρή και απόλυτη πεποίθηση και πίστη στην απόδειξη του Χάρντι.

Δυστυχώς όμως η ζωή του Ραμάνουτζαν – που από μικρή ηλικία υπήρξε φιλάσθενος – έμελε να τελειώσει νωρίς, και αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη διαμονή του στην Αγγλία. Συνολικά έμεινε εκεί από το 1914 μέχρι και το 1919, δηλαδή σε όλα τα δύσκολα χρόνια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Αυτό είχε συνέπειες στην ποιότητα της διατροφής του. Φανατικός λόγω θρησκευτικής πίστης χορτοφάγος, πάσχιζε να βρει λαχανικά και φρούτα για τη διατροφή του. Η τροφή ήταν περιορισμένη και σε κακή ποιότητα. Με την απειλή του υποσιτισμού και την άρνηση χρήσης παπουτσιών στην ψυχρή Αγγλία, ο Ραμάνουτζαν επιδείνωσε δραματικά την υγεία του. Μετά το τέλος του πολέμου έφυγε για την πατρίδα του και τη γυναίκα του.

Δεν πέρασε πάνω από ένας χρόνος από την επιστροφή του στην πατρίδα και ο μεγάλος αυτός μαθηματικός πέθανε. Ήταν μόλις 32 ετών. Ακόμα όμως και αυτό τον τελευταίο χρόνο της ζωής του, ασχολιόταν συνεχώς με τα μαθηματικά. Το τετράδιο που είχε συμπεριλάβει όλη τη δουλειά αυτού του τελευταίου χρόνου, βρέθηκε πολλά χρόνια αργότερα, γεμάτο μαθηματικούς θησαυρούς.

Αυτοδίδακτος, πιστός και βαθειά θρησκευόμενος, με μια τεράστια διαίσθηση για τα μαθηματικά, ο Ραμάνουτζαν δεν μπόρεσε να γίνει ποτέ βασιλιάς της επιστήμης. Κανείς δεν ξέρει πόσα θα μπορούσε να προσφέρει αν ζούσε παραπάνω. Ακόμα όμως και αυτά που μας άφησε σαν κληρονομιά αρκούν για να του δώσουν μια θέση δίπλα στους μεγάλους μαθηματικούς της ανθρωπότητας. Ήταν ο πρίγκιπας των μαθηματικών.


Share |