27/03/2017

Στους ρυθμούς του Πατρινού καρναβαλιού

Συντάκτης: Ρουμπίνα Στεφάτου, 17/02/2017

Το Πατρινό Καρναβάλι δεν είναι μόνο η μεγάλη παρέλαση της τελευταίας Κυριακής, που είναι γνωστή σε όλο τον κόσμο, αλλά ένα σύνολο εκδηλώσεων που περιλαμβάνουν πάρα πολλές δραστηριότητες. Έχει ζωτική δύναμη, παλμό, ενέργεια, ενθουσιασμό και χαρά, στοιχεία που μας λείπουν αυτές τις δύσκολες εποχές. Ψυχή του Καρναβαλιού και ουσιαστικό συστατικό του είναι οι δεκάδες χιλιάδες συμμετέχοντες είτε Πατρινοί είτε επισκέπτες από άλλα μέρη της Ελλάδας. Άνθρωποι κάθε ηλικίας οι οποίοι συμμετέχουν αυθόρμητα στις καρναβαλικές εκδηλώσεις τόσο στις επίσημες όσο και σε εκατοντάδες άλλες ανεπίσημες όπως αποκριάτικοι χοροί, μπαλ μασκέ και γλέντια σε σπίτια, γειτονιές, κλαμπ, καφέ, εστιατόρια κτλ.

Η Ιστορία του

Oι ρίζες του Πατρινού Καρναβαλιού τοποθετούνται στις αρχές του 19ου αιώνα. Αφετηρία του υπήρξε ο πρώτος αποκριάτικος χορός μετά την απελευθέρωση, που δόθηκε το 1829 στην οικία του εμπόρου Μωρέττη. Όμως ρόλο στην δημιουργία του Πατρινού Καρναβαλιού φέρονται να είχαν οι γαλλικές δυνάμεις του στρατηγού Μαιζών, οι οποίες στάθμευαν στην πόλη μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους το 1828. Θεωρείται δηλαδή ότι μετέφεραν τα αποκριάτικα έθιμα της πατρίδας τους και τον καρναβαλικό τρόπο διασκέδασης τον οποίο προσέλαβαν οι ντόπιοι. Καθοριστική συνεισφορά στην εξέλιξη του θεσμού θεωρείται πως είχαν οι Επτανήσιοι, οι οποίοι συνέρρευσαν στην Πάτρα μετά την ένωση των Ιονίων Νήσων με την Ελλάδα το 1864. Πιστεύεται ότι με το κέφι τους, την ευρηματική τους διάθεση και τη ζωντάνια τους οι νησιώτες έδωσαν άλλο χρώμα στις αποκριάτικες διασκεδάσεις στην Πάτρα, που λάμβαναν τότε χώρα σε ταβέρνες και καφενεία. Επιπλέον, η ίδια η θέση της πόλης με την αυξανόμενη ακμή του λιμανιού της και τις συχνές επαφές με τη Δύση και ιδίως με την Ιταλία, με τα περίφημα καρναβάλια της όπως αυτό της Βενετίας συνέβαλαν με τα χρόνια στη διαμόρφωση του καρναβαλιού ώστε ακόμα και σήμερα να διαθέτει αρκετά μεσογειακά και δυτικότροπα χαρακτηριστικά.

Πού οφείλεται η δημιουργία του Πατρινού Καρναβαλιού

Η δημιουργία του Πατρινού Καρναβαλιού οφείλεται σε πρόσμειξη διάφορων πολιτιστικών στοιχείων: α) πατροπαράδοτα αποκριάτικα έθιμα του ελλαδικού χώρου και της Πάτρας, β) επιρροές από τη Δυτική Ευρώπη και ιδίως την Ιταλία και τα γειτονικά Επτάνησα, γ) καινοτομίες που προέκυψαν στη διάρκεια καρναβαλικών εορτασμών στην Πάτρα. Ως προς το πρώτο, το καρναβάλι, όπως και οι περισσότερες αποκριάτικες εκδηλώσεις στη Μεσόγειο και τα Βαλκάνια συνδέονται με αρχαίες παγανιστικές εκδηλώσεις και ιεροτελεστίες, όπως αυτές προς τιμή του Διονύσου.

Οι καρναβαλικές ομάδες

Καθοριστικό ρόλο στην προετοιμασία και τέλεση των εορτασμών έχουν οι καρναβαλικές ομάδες, οι οποίες είναι γνωστές ως groups ή "πληρώματα" από το γεγονός ότι αρχικά ήταν πλήρωμα αυτοκινήτου. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες ένα μεγάλο μέρος του βάρους της διοργάνωσης αναλαμβάνει σταθερά ο Δήμος Πατρέων μέσω της Κοινωφελούς Επιχείρησης "Καρναβάλι Πάτρας" η οποία εποπτεύει και το καρναβαλικό εργαστήρι, μοναδικό χώρο στην Ελλάδα όπου κατασκευάζονται τα μεγαλειώδη άρματα του βασιλιά Καρνάβαλου και της συνοδείας του καθώς και άλλες κατασκευές που κοσμούν την πόλη στη διάρκεια της Αποκριάς. Το καρναβάλι ενίοτε λαμβάνει την οικονομική στήριξη του ΥΠΠΟ και άλλων φορέων καθώς και ιδιωτών χορηγών.

Αυτό που κάνει πραγματική εντύπωση είναι πως όσα χρόνια και αν περάσουν ο αριθμός των καρναβαλιστών, των επισκεπτών και των ανθρώπων που παρακολουθούν τις παρελάσεις στα πεζοδρόμια μένει αναλλοίωτος. 

Η διάρκεια της καρναβαλικής περιόδου

Οι εκδηλώσεις αρχίζουν κάθε χρόνο στις 17 Γενάρη, όταν ο τελάλης ανακοινώνει το ξεκίνημα των εορτασμών που λαμβάνουν χώρα λίγες ημέρες μετά την τελετή έναρξης. Οι εορταστικές εκδηλώσεις διαρκούν μέχρι την Καθαρή Δευτέρα (40 ημέρες πριν το Πάσχα).

Κατά τη διάρκεια της καρναβαλικής περιόδου, η Πάτρα γίνεται μια πόλη γεμάτη χρώμα και διασκέδαση. Μια ποικιλία από εκδηλώσεις λαμβάνουν χώρα σε όλη την πόλη, οι οποίες περιλαμβάνουν χορούς, παρελάσεις, κρυμμένο θησαυρό, καρναβάλι των μικρών, θέατρα δρόμου και φυσικά τις μεγάλες παρελάσεις το τελευταίο Σαββατοκύριακο.

Η κορύφωση το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς, περιλαμβάνει την νυχτερινή ποδαράτη παρέλαση των πληρωμάτων του Σαββάτου, τη φαντασμαγορική μεγάλη παρέλαση αρμάτων και πληρωμάτων της Κυριακής και τέλος το τελετουργικό κάψιμο του βασιλιά καρνάβαλου στο μώλο του Αγίου Νικολάου στο λιμάνι της Πάτρας. Χαρακτηριστικές αρχές του είναι ο αυθορμητισμός, ο αυτοσχεδιασμός, η πηγαία έμπνευση και ο εθελοντισμός.


Share |