24/07/2017

Πένθος: Μαθαίνω Και Κατανοώ Τί Μου Συμβαίνει

Συντάκτης: ΕιρήνηΠική, BSc, MA, PhD (Cand.), Ψυχολόγος, 16/06/2016

Οι περισσότεροι έχουμε βιώσει ήδη κάποιο πένθος. Ίσως να θυμόμαστε το αίσθημα του χρόνου που παγώνει, της γης που μοιάζει να χάνεται και να μας αφήνει μετέωρους, του  αισθήματος παραλυσίας που δεν μας αφήνει ουσιαστικά να χαρούμε για κάτι άλλο.

Το πένθος είναι η φυσική αντίδραση απέναντι στην απώλεια κάποιου αγαπημένου και αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ζωής μας. Μας θλίβει, μας αναστατώνει και φέρνει στην επιφάνεια υπαρξιακά ερωτήματα και επώδυνες αναμνήσεις. Ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και αντιμετωπίζει με ξεχωριστό τρόπο και ρυθμό το πένθος αλλά έχουν επισημανθεί κάποιες κοινές τάσεις.

Συχνά το άτομο αγχώνεται, πανικοβάλλεται και ξαφνιάζεται με τον εαυτό του και τους γύρω όσο παλεύει να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα και να αφομοιώσει την έλλειψη. Αν γνωρίζουμε τι είναι αναμενόμενο να αντιμετωπίσουμε, ίσως να μειωθεί η ανησυχία και να αυξηθεί η αναγνώριση της προόδου.

Κάποιος ενήλικας που περνάει μεγάλο πένθος, ενδεχομένως να παρουσιάσει αρχικά ενδείξεις εμφράγματος, σοκ σωματικού τραυματισμού, άρνησης και αποσύνδεσης. Δηλαδή κλονίζεται ουσιαστικά και «μουδιάζει» συναισθηματικά, επειδή βιώνει τον ψυχικό πόνο ως δυσβάσταχτο και αδυνατεί να κατανοήσει το δυσάρεστο γεγονός στην πλήρη του έκταση.

Στη συνέχεια, μοιάζουν όλα να θυμίζουν τη σχέση που διακόπηκε, επικρατούν ανάμεικτα και αμφιθυμικά συναισθήματα και ακολουθεί προσωρινό γνωστικοσυγκινισιακό χάος. Συνήθως, βιώνεται έντονος θυμός προς την κατάσταση αλλά και προς την εγκατάλειψη από τον αποθανόντα. Ο άνθρωπος είναι εγωκεντρικός και τέτοιες σκέψεις δεν αποφεύγονται εύκολα με αποτέλεσμα να δημιουργούνται τύψεις.

Έπειτα εμφανίζονται συμπτώματα που θυμίζουν την κλινική κατάθλιψη, όπως απώλεια ενδιαφέροντος, αποδιοργάνωση καθημερινών λειτουργιών και έντονα ξεσπάσματα στεναχώριας. Σε αυτή τη φάση, πραγματοποιείται αποδόμηση της προηγούμενης πραγματικότητας, ώστε να χρησιμοποιηθούν τα «υλικά» για τη δημιουργία μιας νέας κατάστασης.

Στο επόμενο βήμα, καταβάλλονται προσπάθειες για να αποκατασταθούν σταδιακά οι ισορροπίες που έχουν διαταραχθεί. Χρειάζεται αρκετός καιρός για να αναδιοργανωθούν η  αυτοεικόνα, η εσωτερική αρμονία και η δυνατότητα εμπιστοσύνης στις σχέσεις ενός ανθρώπου που βίωσε ιδιαίτερα σημαντική απώλεια.  Κάποια στιγμή το άτομο αποδέχεται και συνηθίζει την απώλεια τόσο ώστε να αρχίσει να επανακτά ικανότητες για συνηθισμένες καθημερινές λειτουργίες, συναισθηματική σταθερότητα, βίωση ευχαρίστησης και ενέργειας για ζωή.

Η σειρά που ακολουθείται δεν είναι απαραίτητα η παραπάνω και συχνά παρατηρείται παλινδρόμηση σε προηγούμενα στάδια και η διαδικασία του πένθους μοιάζει να μην έχει συγκεκριμένη λήξη. Υπάρχει απλώς σταδιακά περισσότερη εξοικείωση με τα συνακόλουθα συναισθήματα. Η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν επανακάμπτει χωρίς βασικές αλλαγές στη ζωή και τον χαρακτήρα του και οι περισσότεροι δηλώνουν ότι απλά το συνηθίζουν.

Το έντονο πένθος διαρκεί έξι μήνες με ένα χρόνο, ενώ μπορεί να ξεπεράσει τα δύο χρόνια στους χήρους και ακόμα περισσότερο στους γονείς. Η ένταση και η διάρκεια του πένθους εξαρτώνται από διάφορους εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες. Βέβαια επηρεάζει ο τύπος προσωπικότητας, η ευκολία για φιλική και κοινωνική υποστήριξη, οι προηγούμενες εμπειρίες απώλειας και η σχέση με την πατρική οικογένεια. Σημαντικό ρόλο φαίνονται, επίσης, να παίζουν, ο τύπος σχέσης με τον αποθανόντα και η επίδραση της απουσίας στην καθημερινότητα, καθώς και η συγκεκριμένη εμπειρία, εννοώντας τον λόγο θανάτου και τις εμπλεκόμενες ενοχές.

Το άτομο συνιστάται να αναζητήσει ψυχολογική υποστήριξη αν νιώσει αβοήθητο ή απελπισμένο. Ευτυχώς, όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να συμβουλευτούν ψυχολόγο, απλώς επιθυμώντας να μοιραστούν την εμπειρία και να διαχειριστούν καλύτερα την όποια κατάσταση. Ο ψυχολόγος μπορεί να ακούσει, να ενημερώσει και να διευκολύνει την ομαλή εξέλιξη ή ακόμα και την αξιοποίηση της εμπειρίας της απώλειας.  

ΕιρήνηΠική, BSc, MA, PhD (Cand.)

Ψυχολόγος με ειδίκευση στην Ψυχοθεραπεία

Διευθύνσεις: (1) Ειρήνης 68, Αγ.Παρασκευή, Αθήνα

(2) Ιπποκράτους 44, Αθήνα (κέντρο), Τηλ. 6937132921, 2106084499


Share |