30/03/2017

Παύλου Καρρέρ: «Φροσύνη»

Η όπερα ή μελόδραμα είναι ταυτισμένη πρωτίστως με τους Ιταλούς συνθέτες (Βέρντι, Ροσίνι, Ντονιτσέρι, Μπελίνι, Μασκάνι, Πουτσίνι, Μοντεβέρτνι, Λεονκαβάλο κλπ) αλλά και τους Αυστρογερμανούς (Μότσαρτ, Βάγκνερ, Στράους κλπ), Ρώσους (Τσαϊκόφσκι, Γκλίνκα, Στραβίνσκι, Ντβόρζακ κλπ), και Γάλλους (Μπερλιόζ, Γκουνό, Μπιζέ, Μασενέ, Τομά κλπ).

Οι Έλληνες, που είναι; Με εξαίρεση τις οπερέτες του Θεόφραστου Σακελλαρίδη, στο πρώτο μισό του περασμένου αιώνα, οι ελληνικές όπερες είναι σπανιότατες.  Μία από αυτές είναι η «Φροσύνη, ή Η εκδίκηση του Αλή Πασά» που έγραψε ο Παύλος Καρέρ το 1868, σε λιμπρέτο του Ελισαβέτιου Μαρτινέγκου και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Θέατρο Απόλλων Ζακύνθου, το ίδιο έτος.

Το έργο αυτό επέλεξε η Ομάδα Μουσικού Θεάτρου Ραφή για να παρουσιάσει για πρώτη φορά ζωντανά, ύστερα από 100 χρόνια μετά το τελευταίο ανέβασμά του, στο Μεγάρο Μουσικής Αθηνών σε μια παραγωγή που συγκεντρώνει δημιουργικές και πρωτοποριακές δυνάμεις της εγχώριας καλλιτεχνικής σκηνής. Την σκηνοθεσία και κινησιολογία ανέλαβε η ταλαντούχος σκηνοθέτις-χορογράφος Ζωή Χατζηαντωνίου.

Πριν καταγράψουμε τις εντυπώσεις μας ας ρίξουμε μια ματιά στην ταυτότητα της παράστασης με τους συντελεστές της, όπως παρουσιάστηκε στην ιστοσελίδα του Μεγάρου:  

Ο σπαραγματικός (και μυθιστορηματικός) τρόπος της ανεύρεσης του έργου – ανασύρθηκε από σπαρτά κομμάτια (κάποια βρέθηκαν από ρακοσυλλέκτη στη χωματερή των Άνω Λιοσίων το 1992) – απεικονίζεται και στη θραυσματική σκηνική του αφήγηση.

Μια απόδοση του θρύλου της Ευφροσύνης Βασιλείου, μοιρασμένη σε δέκα ερμηνευτές, πέντε λυρικούς τραγουδιστές και πέντε μουσικούς, με παράλληλη χρήση οπτικοακουστικών μέσων, με παρεμβολές ιστορικών πηγών και ντοκουμέντων και με αναφορές στην αρχική πηγή έμπνευσης του λιμπρετίστα Ελισσαβέτιου Μαρτινέγκου, το έργο του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη «Η κυρα Φροσύνη, ποίημα εις τέσσαρα  άσματα διηρημένον».

Έρως-θάνατος, νιάτα-γηρατειά, εξουσία-υποταγή, αρσενικό-θηλυκό, πίστη-υπακοή, θα είναι οι θεματικοί άξονες της σκηνοθετικής προσέγγισης της Ζωής Χατζηαντωνίου, στην πρώτη της συνεργασία με την ομάδα μουσικού θεάτρου Ραφή.

Απόδοση του θρύλου της Ευφροσύνης Βασιλείου με παράλληλη χρήση οπτικοακουστικών μέσων

Σκηνοθεσία, δραματουργία: Ζωή Χατζηαντωνίου

Σκηνικά, κοστούμια: Πέτρος Τουλούδης, Φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος, Βίντεο: Στάθης Αθανασίου, Βοηθός Σκηνοθέτη: Ανδρέας Ανδρέου, Μουσική προετοιμασία: Θάνος Μαργέτης

Φροσύνη: Λητώ Μεσσήνη, Αλή Πασάς: Σωτήρης Τριάντης, Μουχτάρ: Γιάννης Καλύβας, Ειρήνη/ Χάμκω: Αναστασία Κότσαλη, Ταχήρ/ Ιγνάτιος: Γιάννης Σελητσανιώτης

Αγγέλα Γιαννάκη βιόλα, Αντώνης Χατζηνικολάου κιθάρα, Χάρης Παζαρούλας κοντραμπάσο, Γιώργος Λώλας μπαγιάν, Guido De Flaviis σαξόφωνο. Μουσική διεύθυνση, ενορχήστρωση: Μιχάλης Παπαπέτρου.

Η παράσταση ανέβηκε για τρεις μόνον ημέρες: 14, 15 και 16 Ιανουαρίου 2017, στην αίθουσα Νίκου Σκαλκώτα. Και οι τρεις παραστάσεις ήσαν sold out. Προσπάθειες για πρόσθετες παραστάσεις δεν ευδοκίμησαν λόγω μη διαθεσιμότητας της αίθουσας.

Παρακολούθησα την πρεμιέρα, στην οποία διέκρινα την παρουσία πολλών παραγόντων της καλλιτεχνικής, και όχι μόνο, ζωής του τόπου μας, μεταξύ των οποίων ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, Διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και ο Γιώργος Κουμεντάκης,  ο νέος Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Λυρικής Σκηνής.

Όντας λάτρης της όπερας έχω παρακολουθήσει πολλές παραστάσεις, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, είτε ζωντανά είτε σε βίντεο. Η συγκεκριμένη με εντυπωσίασε για την σκηνοθετική πρωτοτυπία της. Οι θεατές δέχονταν αλλεπάλληλα ξαφνιάσματα, με ρυθμό κρεσέντο, από την ευρηματικότητα της σκηνοθεσίας, διανθισμένη με χιούμορ.

Οι τραγουδιστές-ηθοποιοί, υπό τους ήχους της επί σκηνής ολιγομελούς ορχήστρας, πλημμύριζαν με μελωδίες την αίθουσα, ενώ μέρος της παράστασης ήσαν τα οπτικοακουσικά μέσα με τις παράλληλες προβολές σε οθόνη.

Η δράση μετακινείτο στα λιτά αλλά λειτουργικά σκηνικά, μεταξύ των οποίων το γυάλινο ενυδρείο με ζωντανά χρυσόψαρα, που παρέπεμπε στην λίμνη στην οποία πνίξανε την Φροσύνη. Πρωτότυπες αλλά μέσα στο πνεύμα, οι ημίγυμνες σκηνές της Φροσύνης, όπως και οι μιμικές ερωτικές κινήσεις της.

Στο βάθος της σκηνής, στην άκρη, μια μικρή τηλεόραση, διαρκώς ανοιχτή σε όλη την διάρκεια της παράστασης πρόβαλλε την ασπρόμαυρη ελληνική ταινία «Η Κυρά Φροσύνη και ο Αλή Πασάς» με την Ειρήνη Παππά και τον Τζαβαλά Καρούσο στους αντίστοιχους  ρόλους και τον Ανδρέα Μπάρκουλη στον ρόλο του Μουχτάρ.

Εντυπωσιακότατο το φινάλε του έργου με τον επί σκηνής πνιγμό της Φροσύνης. Στο τέλος της παράστασης, ενθουσιασμένοι οι θεατές καταχειροκρότησαν τους καλλιτέχνες.

Η Ζωή Χατζηαντωνίου έβαλε ένα παράτολμο στοίχημα με την φρέσκια σκηνοθετική ματιά της σε αυτό το παραδοσιακό έργο και το κέρδισε. Σε αυτό την βοήθησε η προηγούμενη εμπειρία της στην σκηνοθεσία και στην κινησιολογία. Με το συγκεκριμένο έργο ανέβασε σημαντικά τον πήχη και κατέγραψε μία ακόμη επιτυχία-σταθμό στην καριέρα της. Το μέλλον της προδιαγράφεται λαμπρό. Περιμένουμε να την θαυμάσουμε στις νέες της δουλειές.

«Ο συνεργάτης μας κ. Άρης Γαβριηλίδης είναι συγγραφέας και εικαστικός. Περισσότερα για αυτόν και το έργο του εδώ.»


Share |