26/04/2017

Γιατί τα παιδιά στην Ελλάδα δεν καλλιεργούν διεκδικητικότητα; Πώς μπορούν;

Συντάκτης: Δήμητρα Πήττα, Εκπαιδευτικός & Επιστήμονας Ψυχικής Υγείας, 29/08/2016

Η διεκδικητικότητα αποτελεί την ικανότητά μας να υποστηρίζουμε τον εαυτό μας και να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας και τις απόψεις μας όταν το επιθυμούμε. Είναι η κατάσταση εκείνη που μας επιτρέπει να θέτουμε τις ανάγκες μας στο ίδιο επίπεδο με τις ανάγκες των άλλων ανθρώπων, να βάζουμε προτεραιότητες με βάση τα δικά μας κριτήρια. Μας επιτρέπει να ζητάμε αυτό που θέλουμε, σεβόμενοι παράλληλα τα συναισθήματα και τα «θέλω» των υπολοίπων.

Η διεκδίκηση διαθέτει 4 «περιοχές». Αυτές είναι:

  • Η έκφραση των θετικών συναισθημάτων
  • Η έκφραση των αρνητικών συναισθημάτων
  • Η τοποθέτηση ορίων
  • Η πρωτοβουλία

Πολλοί ενήλικες αλλά και παιδιά, δεν έχουν καλλιεργήσει αυτή την ικανότητα. Δεν αποτελεί μέρος του είναι τους, του χαρακτήρα και της ιδιοσυγκρασίας τους, και αυτό γιατί μεγάλωσαν έτσι. Έμαθαν να λένε «ναι» σε ό,τι τους ζητά ο άλλος-είτε είναι φίλος, συγγενής, συνάδελφος, εργοδότης. Διστάζουν να διεκδικήσουν όσα τους αξίζουν, νιώθουν αμήχανα στα σχόλια (θετικά ή αρνητικά) που δέχονται.

Για ένα παιδί, που ακόμα δεν έχει πλήρως αναπτύξει το χαρακτήρα του, η διεκδικητικότητα πρέπει σίγουρα να καλλιεργηθεί από τους γονείς, τον κοινωνικό περίγυρο και το σχολείο. Συνήθη λάθη που γίνονται, και δεν επιτρέπουν στα σημερινά παιδιά να την αποκτήσουν, αποτελούν τα εξής:

  • Ο φόβος από μέρους του παιδιού, ότι θα κριθεί για μια πράξη του. Π.χ. κι αν αυτό που κάνω δεν αρέσει στους άλλους, κι αν με απορρίψουν, αν θυμώσουν μαζί μου;
  • Οι ενοχές ότι δεν έχουν το δικαίωμα να διεκδικήσουν κάποια πράγματα, η αντίληψη που ίσως κάποιος τους έχει προκαλέσει ότι δεν αξίζουν
  • Η αδυναμία να διεκδικούμε και να υπερασπιζόμαστε τις επιθυμίες και τις ανάγκες μας (κάτι το οποίο δε διαθέτουμε εκ γενετής, αλλά καλλιεργούμε)
  • Το άγχος ότι δε θα τα βγάλουμε πέρα με αυτό που θέλουμε να κάνουμε

Τα σημερινά παιδιά λοιπόν, δε καταφέρνουν να είναι διεκδικητικά, ακριβώς επειδή κανείς δε τα έμαθε να είναι. Κανείς δε τους καλλιέργησε αυτή τη συμπεριφορά. Κανείς  δε τους εξήγησε πως μπορούν:

  • Να αλλάζουν γνώμη για κάτι
  • Να κάνουν λάθη αλλά και να αναλαμβάνουν την ευθύνη γι’ αυτά.
  • Να πουν 'δεν ξέρω', 'δεν καταλαβαίνω', 'δεν με ενδιαφέρει', γιατί είναι ανθρώπινο
  • Να λένε 'όχι' χωρίς ενοχές, γιατί είναι δικαίωμά τους
  • Να μη δικαιολογούν πάντα τον εαυτό τους στους άλλους
  • Να διαθέτουν κι εκείνα ιδιωτικό χώρο και χρόνο.
  • Να μην αναλαμβάνουν την ευθύνη για τα προβλήματα των άλλων, καθώς εκείνα δεν είναι υπαίτια για τα προβλήματα των γύρω τους.
  • Να αισθάνονται και να εκφράζουν λύπη, πόνο, φόβο, χωρίς να νιώθουν ντροπή
  • Να ζητάνε βοήθεια και συναισθηματική στήριξη.

Όλα τα παραπάνω είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις για να αναπτύξει ένα παιδί τη διεκδικητικότητα, γι’ αυτό και η εκπαίδευση της διεκδικητικής συμπεριφοράς είναι απαραίτητη. Θα πρέπει να έχει ως στόχο να διδάξει τα παιδιά να εκφράζονται καλύτερα και συχνότερα χωρίς να καταπατούν τα δικαιώματα των άλλων. Να δημιουργήσει άτομα ικανά να προστατευτούν από την εκμετάλλευση των άλλων. Να είναι σε θέση να παίρνουν αποφάσεις και να κάνουν επιλογές που αφορούν τη ζωή τους. Να μπορούν να εκφράσουν λεκτικά και μη ένα φάσμα συναισθημάτων χωρίς να αισθάνονται ιδιαίτερο άγχος ή ενοχή, και φυσικά χωρίς να καταπατούν τα δικαιώματα των άλλων.

Κλείνοντας, αξίζει να σημειωθεί πως ακόμα κι αν καταφέρουμε να μάθουμε στα παιδιά μας την αξία της διεκδικητικότητας, η εφαρμογή της από μέρους τους μπορεί να επιφέρει-σε μικρό ποσοστό βέβαια- κάποιες απρόβλεπτες αντιδράσεις, όπως η κοροϊδία ή η ειρωνεία, η επίθεση, από κάποιους οι οποίοι δε την αποδέχονται και δε την εγκρίνουν καθώς αποτελεί εμπόδιο στο να χρησιμοποιήσουν προς όφελός τους το άτομο που ήθελαν. Αυτές οι συμπεριφορές όμως, δε θα πρέπει να αποτελούν τροχοπέδη στην υιοθέτηση της διεκδικητικότητας από μέρους του παιδιού, καθώς με αυτήν, μπορούν να έχουν μια καλύτερη ζωή που θα τη ζήσουν όπως εκείνα θα επιλέξουν, χωρίς να γίνουν ποτέ υποχείρια άλλων.

«Το κείμενο αποτελεί μια συνεργασία του flowmagazine.gr με την κα Πήττα. Για περισσότερα κείμενα της συγκεκριμένης αρθρογράφου πατήστε εδώ»


Share |