30/04/2017

Μεγάλοι Δημιουργοί και Δημιουργίες: Μαρκ Τουέιν, το παιδί της παγκόσμιας λογοτεχνίας

Συντάκτης: Νίκος Κομπολάκης, 10/09/2016

Η αμερικάνικη λογοτεχνία, και γενικότερα η παγκόσμια, δε θα ήταν η ίδια, αν έλειπαν  ορισμένοι συγγραφείς  του 19ου αιώνα. Ένας από τους σημαντικότερους, από πολλούς λογίζεται σαν ο πατέρας της αμερικάνικης λογοτεχνίας, είναι ο Μαρκ Τουέιν.

Γεννημένος το 1835, έζησε τις μεγάλες αλλαγές που επέφερε αφενός η βιομηχανική επανάσταση και αφετέρου η έκβαση του εμφυλίου πολέμου στην πατρίδα του. Η μεν βιομηχανική επανάσταση επηρέασε τη δουλειά του – γεγονός που τον ανάγκασε να αλλάξει πολλές δουλειές στη διάρκεια της ζωής του. Ο εμφύλιος πόλεμος, ήταν η αφετηρία για την αλλαγή της αμερικάνικης κοινωνίας και την εξάλειψη της δουλείας, το οποίο αποτυπώθηκε έντονα στο πιο γνωστό έργο του Τουέιν «Οι περιπέτειες του Χάκλμπερι Φιν».

Από μικρός έμεινε ορφανός από πατέρα και αναγκάστηκε να βγει στη βιοπάλη για να μπορεί να συντηρεί τον εαυτό του και μαζί με την υπόλοιπη οικογένεια να ξεπληρώνει το χρέος που τους άφησε ο πατέρας του. Μεταξύ των άλλων δουλειών που έκανε, ήταν και οδηγός ποταμόπλοιου. Αυτή του η δραστηριότητα καθόρισε την πορεία του ως συγγραφέα. Καταρχήν, του έδωσε το ψευδώνυμό του – το αληθινό του όνομα ήταν Σάμουελ Λάνγκχορν Κλέμενς – από ένα ομώνυμο παράγγελμα, που έδιναν, όταν κάποιο ποταμόπλοιο πλησίαζε επικίνδυνα σε αβαθή νερά. Από τις εμπειρίες αυτής της περιόδου της ζωής του, δημιούργησε τα πιο γνωστά του έργα «Οι περιπέτειες του Τομ Σόγιερ» και «Οι περιπέτειες του Χάκλμπερι Φιν».

Το χιούμορ και η καυστική σάτιρα κυλούσαν σε όλη τη διάρκεια της ζωής του μέσα στο αίμα του και ήταν διάχυτα στο έργο του. Αν και έγραψε κι άλλα γνωστά έργα – μεταξύ των οποίων ήταν τα «Ο πρίγκιπας και ο φτωχός» και «Ένας γιάνκης του Κονέκτικατ στην αυλή του βασιλιά Αρθούρου» - είναι ο δημιουργός του Τομ Σόγιερ, ενός σκανδαλιάρη πιτσιρικά, που κάνει άνω - κάτω τη ζωή των γύρω του.

Ο χαρακτήρας του Τουέιν υπήρξε σε όλη τη ζωή του αντισυμβατικός κι επαναστατικός. Ήταν ένας άνθρωπος που δε δίσταζε να κάνει ανοιχτά κριτική σε πολιτικά ζητήματα, βάζοντας και μια γερή δόση έντονου και χοντροκομμένου χιούμορ. Τα έργα του, οι διαλέξεις που έκανε και οι δηλώσεις του, είναι γεμάτες με τη μοναδική αίσθηση που είχε για το χιούμορ και την ειρωνεία.

Το πιο σπουδαίο βιβλίο του, «Οι περιπέτειες του Χάλκμπερι Φιν» απαγορεύτηκε να διδάσκεται για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα στα αμερικάνικα σχολεία σαν αντιρατσιστικό. Σε μια εποχή που η αμερικάνικη κοινωνία προσπαθούσε να ισορροπήσει σε μια νέα πραγματικότητα μετά τον εμφύλιο πόλεμο και να αποδεχτεί τους αφροαμερικανούς σαν ίσα μέλη του συνόλου χωρίς την ταμπέλα του δούλου, ο Τουέιν γράφει αυτό το πολύ δυνατό βιβλίο. Ο ήρωας Χάκλμπερι περνάει όλες του τις περιπέτειες παρέα με έναν δούλο στο σκληροπυρηνικό αμερικάνικο νότο. Αυτό από μόνο του ανεβάζει το συγγραφέα σε ένα επίπεδο πολύ υψηλό.

Διαχρονικά, οι πολύ σπουδαίοι της τέχνης έγραψαν, τραγούδησαν, ζωγράφισαν κι είπαν για πράγματα που στην εποχή τους ήταν απαγορευμένα. Άλλοι χλευάστηκαν, άλλοι πέθαναν και άλλοι αγνοήθηκαν από τους σύγχρονους τους για αυτήν την τόλμη τους. Ο Τουέιν ήταν ένας από αυτούς τους μεγάλους δημιουργούς. Τόλμησε να βάλει σε ένα βιβλίο του βασικό πρωταγωνιστή ένα «νέγρο», χωρίς να φοβηθεί και δικαιώθηκε, γιατί το έργο του αυτό αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία της μεταγενέστερης αμερικανικής αφηγηματικής λογοτεχνικής παράδοσης. 

Ορισμένα από τα αποφθέγματα που είπε, έχουν μείνει διαχρονικά και δείχνουν έναν άνθρωπο έξυπνο κι ετοιμόλογο. Επίσης, ήταν ένας μανιώδης καπνιστής πούρων. Η γενικότερη στάση του στη ζωή δείχνει έναν άνθρωπο, που ζούσε με την παρόρμηση της αιώνιας νεότητας, μιας νεότητας, που έβγαινε αβίαστη στα έργα του. Δεν είναι υπερβολή να τον χαρακτηρίσουμε ένα «αιώνιο παιδί». Ένα παιδί, που παίζει με τις λέξεις και τις έννοιες, με τις ιστορίες και τους γύρω του. Είναι το «παιδί της παγκόσμιας λογοτεχνίας».  


Share |