24/09/2017

Γιατί και πώς να γίνω συγγραφέας;- Συνέντευξη με τον κ. Θάνο Κονδύλη

Συντάκτης: Σάννα Νάνου, 18/09/2015

giati_kai_pos_na_gino_suggrafeas_sunenteuksi_me_ton_ko_thano_konduliΑναρωτήθηκες ποτέ αν σου ταιριάζει να ασχοληθείς με τη ζωγραφική; Αν θα ήθελες να γίνεις δικηγόρος; Αν αγαπάς τα παιδιά και έχεις πραγματική υπομονή να δουλέψεις με αυτά; Είσαι κοινωνικός και επικοινωνιακός για να κάνεις δημόσιες σχέσεις; Από την άλλη πρέπει να γνωρίζεις τι είναι σημαντικό για εσένα σε μια δουλειά. Τα χρήματα; Η αναγνώριση; Η εξέλιξη; Οι σχέσεις με τους συναδέλφους; Ο ελεύθερος χρόνος; Σίγουρα έχεις αφιερώσει άπλετο χρόνο για να απαντήσεις στα εν λόγω ερωτήματα, αλλά δεν είσαι εντελώς βέβαιος για τις απαντήσεις σου. Πάντως οι Σύμβουλοι επαγγελματικού προσανατολισμού χρησιμοποιούν διάφορα εργαλεία, τεστ, όπως συχνά αναφέρονται, που στοχεύουν να σε βοηθήσουν να λάβεις σωστές επαγγελματικές αποφάσεις, αφού προηγουμένως ανακαλύψεις τις κλίσεις και τις ικανότητές σου, τα επαγγελματικά σου ενδιαφέροντα και τις εργασιακές σου αξίες. Έτσι, λοιπόν μπορείς να αποκτήσεις μια καλύτερη εικόνα του εαυτού σου και να δεις με ποια επαγγέλματα πραγματικά ταιριάζεις.

Να θυμάσαι, όμως, ότι τα τεστ δεν θα απαντήσουν σε όλα, καθώς ο άνθρωπος είναι ιδιαίτερα πολύπλοκος και μοναδικός, ενώ παράλληλα εξελίσσεται συνέχεια. Συγχρόνως η επιστήμη, η τεχνολογία, η εκπαίδευση και η αγορά εργασίας εξελίσσονται με γρήγορους ρυθμούς.  Επομένως, τα τεστ δεν αποτελούν την πλήρη διάγνωση που θα σου δώσει την απόλυτη απάντηση για την επαγγελματική σου επιλογή.

Για τον λόγο αυτό η ομάδα του flowmagazine.gr φιλοδοξεί να έρθει σε επαφή με επαγγελματίες από διάφορους χώρους προκειμένου να ερευνήσει εκ των έσω τις δυσκολίες και τα προτερήματα του εκάστοτε κλάδου. Το πρώτο επάγγελμα που επιλέξαμε είναι αυτό του συγγραφέα. Ο κ. Θάνος Κονδύλης φωτίζει με λεπτομέρειες από τη δική του οπτική και τα δικά του βιώματα τον δημιουργικό αυτόν κλάδο.

Κ. Κονδύλη, έχετε κάνει αξιοζήλευτες σπουδές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Γιατί δεν ακολουθήσατε την πανεπιστημιακή καριέρα;

Πράγματι οι πολυετείς σπουδές μου κανονικά θα έπρεπε να με οδηγήσουν στο Πανεπιστήμιο. Αλλά μερικές φορές ο άνθρωπος κάνει ό,τι του λέει η καρδιά του. Προσωπικώς ήθελα να απεξαρτηθώ από τα «πρέπει» του πανεπιστημίου και ν’ ασχοληθώ με αυτό που έλεγε η καρδιά μου. Και αυτή ανήκε από πάντα στη λογοτεχνία. Δεν είναι τυχαίο ότι πλάι στα πανεπιστημιακά μου εγχειρίδια υπάρχουν κυριολεκτικά χιλιάδες τίτλοι λογοτεχνίας.

giati_kai_pos_na_gino_suggrafeas_sunenteuksi_me_ton_ko_thano_konduliΠόσο σας βοήθησαν οι πολυετείς σπουδές σας στη συγγραφή λογοτεχνίας;

Θα έλεγα ότι στο πανεπιστήμιο έμαθα να γράφω. Ίσως ακούγεται υπερβολικό, αλλά αυτό συνέβη. Είχα πολύ καλούς δασκάλους που με δίδαξαν την ορθή γραφή της ελληνικής γλώσσας την οποία καλλιέργησα αργότερα στο πέρασμα των χρόνων. Από κει και πέρα σύνορό μου έγινε… η φαντασία μου!

Είναι εύκολο για έναν νέο συγγραφέα να επιτύχει στην Ελλάδα; Εσείς πώς εξηγείτε την επιτυχία που έχουν τα βιβλία σας στην Ελλάδα;

Η επιτυχία είναι κάτι που έρχεται συν τω χρόνω. Εννοώ ο νέος συγγραφέας δεν πρέπει να έχει στο μυαλό του τη σκέψη «πώς θα γράψω ένα, το πρώτο και το πιο καλό εμπορικό βιβλίο». Αντίθετα, θα έλεγα, οφείλει να σκέπτεται πώς θα βελτιωθεί συγγραφικά, ώστε στο μέλλον να καταφέρει να γίνει επιτυχημένος λογοτέχνης. Δυστυχώς σχεδόν ποτέ δεν συμβαίνει αυτό. Οι νέοι συνάδελφοι ταυτίζουν την επιτυχία με την εμπορική επιτυχία και γι’ αυτό συνήθως μέχρι το δεύτερο ή τρίτο τους βιβλίο απογοητεύονται και εγκαταλείπουν τον αγώνα για την καλή λογοτεχνία. Εγώ ανήκω σε εκείνους που δεν τα παράτησαν και γι’ αυτό κάθε χρόνο προοδεύω. Αγωνίστηκα και ακόμα αγωνίζομαι αναζητώντας την καλλιτεχνική επιτυχία. Για μένα επιτυχία είναι να καταφέρνω να ικανοποιώ τους αναγνώστες όσο γίνεται περισσότερο.

Προτού γνωρίσετε την επιτυχία βιώσατε κάποια απόρριψη από κάποιον εκδοτικό οίκο, και αν ναι, πώς λειτούργησε για εσάς;

Η πολλαπλή απόρριψη οφείλει να είναι μέσα στο πρόγραμμα κάθε συγγραφέα και καλό είναι να το συνειδητοποιήσει όσο γίνεται γρηγορότερα. Προφανώς βίωσα την απόρριψη από πολλούς εκδότες. Απογοητεύτηκα, στενοχωρήθηκα, αλλά όλο αυτό λειτούργησε υπέρ μου. Σκέφτηκα πού είχα κάνει το λάθος και επαναπροσδιόρισα τη στρατηγική μου. Αλλά πολύ περισσότερο συνέχισα να γράφω, όπως και σήμερα με τον ίδιο ρυθμό καθημερινά και να βελτιώνω τη συγγραφική τεχνική και τη γλώσσα μου. Λοιπόν κάποια στιγμή αυτά δεν πέρασαν απαρατήρητα από κάποιους εκδότες και λίγα χρόνια μετά οι προτάσεις συνεργασίας κατέφτασαν! 

giati_kai_pos_na_gino_suggrafeas_sunenteuksi_me_ton_ko_thano_konduliΠιστεύετε ότι το ταλέντο στη γραφή είναι το μόνο απαραίτητο για έναν επιτυχημένο συγγραφέα; Με ποια άλλα εφόδια διευρύνεται η σκέψη και η έμπνευση προκειμένου ένας νέος συγγραφέας να δώσει ένα στίγμα δικό του και να διακριθεί από τους υπολοίπους;

Δεν ξέρω τι θα πει ταλέντο. Είναι η ικανότητα να οραματίζεσαι τις ιστορίες σου; Είναι η ικανότητα σου να τις καταγράφεις σε χαρτί; Τι ακριβώς είναι; Πιστεύω ότι βασικό σημείο και κλειδί στη δημιουργική ικανότητα του σύγχρονου συγγραφέα είναι η εκπαίδευσή του. Επιπλέον η επιθυμία να καταγράψει τις σκέψεις του και να ασχοληθεί με τη λογοτεχνία, και κυρίως η θέληση να κοπιάσει πάνω στα γραπτά του. Επιπλέον, άλλο κομμάτι είναι οι δημόσιες σχέσεις, το πώς θα παρουσιάσει το έργο του στους εκδότες, το πώς θα το στηρίξει για να τους πείσει να το εκδώσουν. Από κει και πέρα ο συγγραφέας πρέπει να έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και να πιστέψει ότι μπορεί συνεχώς να βελτιώνεται δημιουργικά.

Τα τελευταία χρόνια έχουν ανθίσει διάφορα σεμινάρια δημιουργικής γραφής. Θεωρείτε ότι η συγγραφική τέχνη μπορεί να διδαχθεί;

Σαφώς και το πιστεύω αυτό. Τα σεμινάρια «δημιουργικής γραφής», όπως λέγονται, όταν γίνονται με επιστημονικό και επαρκή διδακτικά τρόπο, όπως γίνεται στα πανεπιστήμια του εξωτερικού, βοηθούν απόλυτα τους νέους συγγραφείς να χαλιναγωγήσουν τον τρόπο γραφής τους και να απελευθερώσουν τη σκέψη τους. Δυστυχώς, στην Ελλάδα η δημιουργική γραφή δεν αποτελεί πανεπιστημιακό μάθημα, αλλά είδος φροντιστηριακού μαθήματος που πολλές φορές πληρώνεται αδρά από τους φερέλπιδες συγγραφείς. Επιπλέον, το δυσάρεστο της υπόθεσης είναι ότι όλοι αυτοί οι νέοι πιστεύουν πως με το χαρτί που θα τους «πουλήσουν» οι διάφοροι επιτήδειοι έχουν γίνει ήδη και συγγραφείς. Τα καλά σεμινάρια δημιουργικής γραφής - που είναι ελάχιστα στην Ελλάδα - ξεκαθαρίζουν πρώτα απ’ όλα ένα πράγμα στους πελάτες τους: δεν θα τους καταστήσουν συγγραφείς, άλλα θα τους διδάξουν ορισμένες τεχνικές γραφής. Τίποτα περισσότερο. Από κει και πέρα η συνεχής άσκηση του νέου συγγραφέα είναι αυτή που θα τον οδηγήσει στον σωστό δρόμο.

Η ιστορία ολοκληρώθηκε. Υπάρχει αρχή, μέση, τέλος, δράση, πλοκή,  οι ήρωες ψυχογραφήθηκαν επιτυχώς. Ο νεαρός συγγραφέας απευθύνεται σε εκδοτικούς οίκους αναμένοντας μία απάντηση. Μπορείτε να μας περιγράψετε τον τρόπο προσέγγισης των εκδοτικών οίκων και την πορεία του βιβλίου (διόρθωση-επιμέλεια-εξώφυλλο-αντίτυπα-συμφωνία με εκδοτικό οίκο) μέχρις ότου σταθεί μεγαλόπρεπα στα ράφια μεγάλων βιβλιοπωλείων;

Είναι μια διαδικασία που μπορεί να κρατήσει μέχρι και έναν χρόνο από την ήμερα που ο νέος συγγραφέας θα στείλει για έγκριση το μυθιστόρημά του. Οι σοβαροί εκδότες έχουν ανθρώπους που κατ’ επάγγελμα διαβάζουν μυθιστορήματα και λένε τη γνώμη τους στους εκδότες. Αν το έργο περάσει από αυτούς με θετική άποψη, τότε ο έκδοτης θα καλέσει τον συγγραφέα για την υπογραφή του συμβολαίου. Ο νέος συγγραφέας –μιας και δεν υπάρχει στην Ελλάδα ο θεσμός του ατζέντη, όπως στο εξωτερικό, στον οποίο απευθύνονται αρχικά οι συγγραφείς– οφείλει να στείλει το βιβλίο του με μέιλ σε δεκάδες εκδότες. Εφόσον κάποιος απαντήσει θετικά, τότε θα πρέπει μετά την υπογραφή του συμβολαίου να εργαστούν μαζί ώστε να το τελειοποιήσουν. Σε αυτή τη φάση εμπλέκονται επιμελητές, διορθωτές, μακετίστες για τα εξώφυλλα κτλ. Η διαδικασία αυτή κρατεί περίπου έξι μήνες. Η καλύτερη περίοδος για να δει κάποιος τα βιβλία του στα ράφια είναι το καλοκαίρι και τα Χριστούγεννα.

Το γράψιμο προϋποθέτει μία μοναχική ζωή κατά πολλούς. Αυτό μπορεί να σημαίνει αργά το βράδυ και νωρίς το πρωί. Αυτό μπορεί να σημαίνει Σαββατοκύριακα μακριά από την οικογένεια και τους αγαπημένους. Μπορεί να επηρεάσει τη ζωή και ενδεχομένως να τη μετατρέψει στη ζωή ενός «γέροντα ερημίτη». Προφανώς η κάθε ενασχόληση έχει το τίμημά της. Εσείς κ. Κονδύλη μπορείτε να μας περιγράψετε λίγες στιγμές της ζωής σας σε σχέση με τη συγγραφή;

giati_kai_pos_na_gino_suggrafeas_sunenteuksi_me_ton_ko_thano_konduliΗ δική μου σχέση είναι λίγο πολύ όπως το περιγράφει η ερώτησή σας. Αρκετά μοναχική άλλα όχι ερημητική τρόπον τινά. Υπάρχουν μέρες που εργάζομαι στον υπολογιστή δέκα ώρες. Αλλά και μέρες που δεν εργάζομαι καθόλου. Μέρες που δεν βγαίνω από το σπίτι, αλλά και μέρες που διασκεδάζω με φίλους και την οικογένειά μου. Θα έλεγα λοιπόν, παν μέτρον άριστον. Όχι υπερβολές. Πιστεύω ότι ένας συγγραφέας μπορεί να βρει χρόνο για όλα και για όλους. Αν θέλει μπορεί να επενδύσει λίγο περισσότερες ώρες για τη δουλειά του. Αλλά να βρει και χρόνο για τους συνανθρώπους του και για τον εαυτό του. Η υπερβολή βλάπτει.

Ποιες είναι οι μεγάλες προκλήσεις που έχετε αντιμετωπίσει στην καριέρα σας;

Το πρώτο μου βιβλίο Ο πέμπτος ιππότης ήταν το πιο αγχωτικό μιας και ήθελα ως νέος συγγραφέας να είναι τέλειο. Μετά κάποιες στιγμές παρασύρθηκα από την αγάπη μου για τη γραφή και είχα φτάσει στο σημείο να εργάζομαι μέχρι και 12 ώρες την ημέρα ξεχνώντας τον κόσμο. Νομίζω ότι δούλεψα πολύ στο θέμα «οργάνωση καθημερινής συγγραφής» και τώρα έχω ισορροπήσει την κατάσταση. Μια μεγάλη πρόκληση ήταν και το πρώτο μου παιδικό βιβλίο που θα βγει τον Οκτώβριο. Ελπίζω οι μικροί μου φίλοι να το εκτιμήσουν ιδιαίτερα

Πόσο επηρεάστηκε το βιβλίο γενικά από την κρίση;

Θα έλεγα απίστευτα πολύ. Η παραγωγή έχει μειωθεί σχεδόν 30%, τα αντίτυπα κάθε τίτλου επίσης, εκδοτικοί οίκοι, κυρίως μικροί έχουν κλείσει πια. Επίσης πολλοί μικροί εκδότες πια απαιτούν από τους συγγραφείς να πληρώσουν την έκδοση του βίβλου τους μιας και δεν υπάρχουν χρήματα και έτσι φυτοζωούν. Απ’ την άλλη οι μεγάλοι εκδότες σπάνια πια δέχονται νέους συγγράφεις και προτιμούν πιο πολύ να συνεργάζονται με τους ευπώλητους συγγραφείς. Οι εκδότες ακολουθώντας το πνεύμα της εποχής έχουν μειώσει τις τιμές των καινούριων βιβλίων πολλές φορές μέχρι και 40%, ενώ βγάζουν παλαιούς τίτλους με απίστευτες εκπτώσεις που φτάνουν στο 75%. Η κρίση έχει επηρεάσει όλο τον εκδοτικό κόσμο σε κάθε επίπεδο.

Λέγεται ότι στην Ελλάδα λογοτεχνία είναι η λεγόμενη «ροζ λογοτεχνία». Συμφωνείτε;

Σε μεγάλο βαθμό, η απάντησή μου είναι θετική. Εξάλλου ο μέσος αναγνώστης είναι η Ελληνίδα και ως τέτοια δεν αρέσκεται σε αναγνώσματα που δεν ενυπάρχουν σε κάποια του μορφή η αγάπη και ο έρωτας. Παρατηρήστε ότι πάμπολλα βιβλία στα εξώφυλλά τους έχουν μια γυναικεία μορφή ή τουλάχιστον έναν τίτλο που φέρνει σε κάτι πιο ανάλαφρο, γυναίκειο θα έλεγα. Όχι τυχαία. Στην αντίπερα όχθη είναι εκατοντάδες άλλοι τίτλοι που δεν άπτονται τόσο άμεσα των γυναικείων θεμάτων Και αυτά τα μυθιστορήματα όμως έχουν τη δική τους δυναμική και το δικό τους κοινό, όχι και τόσο μικρό νομίζω.

Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι η λογοτεχνία στην Ελλάδα πουλάει περισσότερο από όλα τα άλλα είδη βιβλίου;

Είναι γεγονός ότι το μυθιστόρημα προσφέρει μια ειδική ικανοποίηση που δύσκολα μπορείς να βρεις σε άλλου είδους βιβλία, είτε ιστορικά είτε επιστημονικά, είτε βιβλία μαγειρικής, είτε βιβλία εικόνων κτλ. Ο Έλληνας αναγνώστης πάντα αγαπούσε το καλό βιβλίο και πάντα το έψαχνε, ακόμα και τώρα σε περιόδους κρίσης. Νομίζω ότι ποτέ δεν εγκατέλειψε την ελληνική λογοτεχνία που πάντα αποτελούσε ένα ασφαλές καταφύγιο ξεγνοιασιάς και απόδρασης από την πεζή πραγματικότητα.

giati_kai_pos_na_gino_suggrafeas_sunenteuksi_me_ton_ko_thano_konduliΓιατί η ελληνική λογοτεχνία δεν «προχωράει» και στο εξωτερικό όπως η αγγλική, η γαλλική, η ισπανική κλπ.;

Αυτό είναι πολύ σημαντικό ερώτημα με πολλές απαντήσεις. Ιδού μερικές: η ελληνική θεματολογία των συγγραφέων μας αφήνει παντελώς αδιάφορο τον μέσο Αμερικανό ή Άγγλο αναγνώστη που πολλές φορές δεν ξέρει ούτε και να δείξει στον χάρτη που πέφτει η Ελλάδα. Επίσης, ο Έλληνας έκδοτης δεν ενδιαφέρεται να εκδώσει ελληνικά μυθιστορήματα που θα έχουν θέματα που δεν αφορούν αυστηρά την καθημερινότητα του μέσου Έλληνα αναγνώστη. Για παράδειγμα, σκεφτείτε ένα ελληνικό μυθιστόρημα με ήρωα έναν Αμερικανό που δρα στην Νέα Υόρκη του 18ου αιώνα. Ποιος Έλληνας θα το διαβάσει; Ελάχιστοι. Ενδεχομένως αυτό να είχε μια πολύ καλή τύχη στο εξωτερικό, αλλά ποιος Έλληνας εκδότης θα επένδυε για ένα τέτοιο βιβλίο στην Ελλάδα; Επίσης ο Έλληνας αναγνώστης στρέφεται κυρίως σε ελληνικά θέματα που  –όπως είναι λογικό– τον αγγίζουν περισσότερο και άρα θα τα αγοράσει. Τέλος, ο Έλληνας εκδότης δεν ενδιαφέρεται γενικά να μεταφράσει κάποιους δικούς του τίτλους για να τους προσφέρει και να τους διαφημίσει στο εξωτερικό. Όλα αυτά απαιτούν χρήμα που σίγουρα στην Ελλάδα δεν διαθέτουμε. Εξάλλου ο γενικότερος προσανατολισμός του ελληνικού εκδοτικού κατεστημένου είναι αυστηρά εντός των συνόρων.

Τι συμβουλεύετε τους νέους συγγραφείς να κάνουν;

Πρώτον να αγαπήσουν αυτό που κάνουν και να κάνουν μόνον αυτό. Εννοώ να γράφουν μόνον, και να μην αποσπούν την προσοχή τους σε άλλες ημερήσιες εργασίες. Η Λογοτεχνία έχει απαιτήσεις και αν δεν συμπορευτείς με αυτές, θα σε πετάξει μακριά της. Επίσης να σπουδάσουν κάποια επιστήμη και κυρίως θεωρητική, αν είναι δυνατόν. Τα εφόδια γνώσης και κυρίως γραφής που θα λάβουν είναι ανεκτίμητης αξίας. Τρίτον, να μην απογοητεύονται. Αν δεν σε απορρίψουν ως συγγραφέα, δεν θα μάθεις ποτέ να διαπραγματεύεσαι και επίσης να επιμένεις στον στόχο σου. Τέταρτον, νέε συνάδελφε, κάνε οικονομίες. Τα πρώτα χρόνια της συγγραφής αποδίδουν συνήθως ελάχιστα από οικονομικής άποψης. Πρέπει να περάσεις τουλάχιστον μια δεκαετία στον χώρο μέχρι να σταθείς οικονομικά στα πόδια σου. Πέμπτον, να αφουγκράζεσαι τι ζητεί η αγορά. Το να γράφεις ό,τι θες είναι δικαίωμά σου. Το να μπορείς να το πουλήσεις σε κάποιον εκδότη είναι όμως εκατό φορές πιο δύσκολο. Οι εκδότες ζητούν κάτι που θα τους αποφέρει κέρδος. Σε αυτή την περίπτωση και ο συγγραφέας θα έχει σίγουρα κέρδος.

Κ. Κονδύλη, θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε ιδιαίτερα γι’ αυτή τη συνέντευξη και να σας ευχηθούμε καλή επιτυχία και παραγωγική συνέχεια στο συγγραφικό σας έργο. Κλείνοντας θα θέλαμε ο τελευταίος λόγος να είναι δικός σας…

Θα ήθελα να δώσω μια τελευταία συμβουλή στους νέους συναδέλφους. Το μότο μου είναι: ΣΥΝΟΡΟ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΜΟΥ. Αλλά να πατάτε και λίγο στο έδαφος. Κακό δεν κάνει!


Share |