Αφιέρωμα στον βωβό Κινηματογράφο, τελευταίο μέρος

Συντάκτης: Νίκος Κομπολάκης

Τέταρτο και τελευταίο μέρος του αφιερώματος στον βωβό κινηματογράφο και πλέον θα γνωρίσουμε τους ρόλους, τις ταινίες και τους μεγαλύτερους αστέρες που αναδείχθηκαν από το πιο σημαντικό είδος του κινηματογράφου-Τον βωβό κινηματογράφο, τη βάση της έβδομης τέχνης.

Μέρος ΙV: Ρόλοι, ταινίες που ξεχώρισαν και οι μεγάλοι αστέρες

Σε αυτό το μέρος θα δούμε κάποιους ρόλους, ταινίες που έμειναν στην μνήμη και τους πρώτους μεγάλους αστέρες του σινεμά.

Η Αυγή (1927)

Η πρώτη ταινία του Μουρνάου στην Αμερική, θεωρείται από τις σπουδαιότερες του βωβού. Καινοτόμα τράβελινγκ της κάμερας που ακολουθεί τους πρωταγωνιστές, μια ιστορία βαθιά συγκινητική και η εξπρεσιονιστική ματιά του σκηνοθέτη, δημιουργούν τις βάσεις για το φιλμ νουάρ που θα ανθήσει τις επόμενες δύο δεκαετίες στο Χόλιγουντ. Η χρήση του μοντάζ από το σκηνοθέτη είναι τολμηρή. Η δημιουργία αυτή κέρδισε το πρώτο Όσκαρ καλύτερης ταινίας.

Wings (1927)

Πολεμική ταινία που αναφέρεται στις αερομαχίες του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Κέρδισε μαζί με την «Αυγή», το πρώτο όσκαρ καλύτερης ταινίας.  Οι ρεαλιστικές μάχες στον αέρα κόβουν την ανάσα των θεατών. Σε αυτή την ταινία βλέπουμε πρώτη φορά και γυμνό – το στήθος της πρωταγωνίστριας Κλάρα Μπόου.

Το φάντασμα της όπερας (1925)

Η μεταφορά του ομώνυμου βιβλίου του Λερού, έγινε μια από αυτές που ξεχώρισαν στη χρυσή δεκαετία του βωβού για δύο λόγους. Ο ένας ήταν τα επιβλητικά σκηνικά της. Ο άλλος ήταν Ο Λου Τσάνεϊ που έπαιζε το φάντασμα. Ο ηθοποιός με τα χίλια πρόσωπα, έκανε μόνος του τα μακιγιάζ των ρόλων του και σε αυτή την ταινία το μακιγιάζ του είναι για σεμινάριο.

Το πάθος της Ζαν Ντ΄αρκ (1928)

Η διαχρονική ταινία του Ντράγιερ, μας αφηγείται τη δίκη και τις τελευταίες στιγμές της Ζαν Ντ΄αρκ μέχρι το μαρτυρικό της θάνατο. Τα τολμηρά και καινοτόμα πολύ κοντινά πλάνα στα πρόσωπα δίνουν μια νέα φρέσκια ματιά του σκηνοθέτη. Η ερμηνεία της Φαλκονέτι ως Ζαν Ντ΄Αρκ, θεωρείται σεμιναριακή και διδάσκεται σε σχολές υποκριτικής ως πρότυπη.

Ναπολέων (1927)

Μια ταινία σταθμός στο μοντάζ. Η ιστορία του μεγάλου και αμφιλεγόμενου Γάλλου ηγέτη, εξιδανικευμένη από τον πρωτοπόρο και πολύ τολμηρό Αμπέλ Γκανς. Ο σκηνοθέτης παρόλο που έφτιαξε μια ταινία γίγαντα, διάρκειας πάνω από 5 ώρες, έδωσε στο σινεμά ώθηση με το τολμηρό και πρωτοποριακό του μοντάζ. Χαρακτηριστικό του μοντάζ, το σπάσιμο της οθόνης στα τρία και οι εικόνες μέσα στις εικόνες.

Ο Νανούκ του Βορρά (1922)

Είναι το πρώτο φιλμ που έχει τη δομή ανθρωπολογικού ντοκιμαντέρ. Αν και δεν θεωρείται ντοκιμαντέρ γιατί ο σκηνοθέτης του Φλάερτυ «έστησε» κάποιες σκηνές, κατέφερε να βάλει τις βάσεις για μεταγενέστερες δημιουργίες στο δύσκολο αντικείμενο του ανθρωπολογικού ντοκιμαντέρ.

Απεργία (1924)

Η πρώτη ταινία του σπουδαιότερου σκηνοθέτη του βωβού Σεργκέι Αϊζενστάιν, αποτελεί το πρώτο μεγάλο δείγμα γραφής του σπουδαίου δημιουργού. Θέτοντας τη βάση για τη δημιουργία του σύγχρονου τρόπου να χρησιμοποιείται το μοντάζ, ο Αϊζενστάιν έφτιαξε μια πολύ όμορφη ταινία.

Safety last (1923)

Ο τρίτος μεγάλος κωμικός του βωβού σινεμά υπήρξε ο Χάρολντ Λόιντ. Μπορεί στο ευρύ κοινό να μην λέει πολλά το όνομα του, αλλά κατάφερε σε αυτή την ταινία να φτιάξει την πιο διάσημη σκηνή στην  ιστορία του βωβού. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι είναι η κεντρική αφίσα της ιστορίας του βωβού.

The man who laughs (1928)

Σε αυτή την ταινία παρακολουθούμε την ιστορία του Gwynplaine γιου ενός προδότη του στέμματος της Αγγλίας, ο οποίος τιμωρείται με ένα μόνιμο χαμόγελο για όλη του τη ζωή. Ο πατέρας του πεθαίνει στη φυλακή και αυτός χειρουργείται για να γελάει μόνιμα. Το σημαντικότερο με αυτό τον ρόλο είναι ότι έγινε η έμπνευση για τη δημιουργία ενός από τους διασημότερους χάρτινους ήρωες. Ο joker, μεγάλος αντίπαλος του batman, είναι εμπνευσμένος από αυτό τον ρόλο.

Η άμαξα φάντασμα (1921)

Το καλλίτερο δείγμα του σκανδιναβικού σινεμά στον βωβό, αποτελεί μεταφορά βιβλίου. Η σπουδαιότητα του έγκειται στη χρήση διπλοτυπίας για την παρουσίαση των φαντασμάτων – περιγράφεται στην ταινία η ιστορία ενός μέθυσου που πεθαίνει και καταλήγει να μεταφέρει τους νεκρούς με μια άμαξα – και στην επιρροή που είχε σε μεταγενέστερους σκανδιναβούς και όχι μόνο σκηνοθέτες. Ο Μπέργκμαν τη θεωρούσε, τη σπουδαιότερη ταινία του βωβού που τον ενέπνευσε στο έργο του. Μια σκηνή της ταινίας έχει χρησιμοποιηθεί από τον Κιούμπρικ στη «Λάμψη» του – η σκηνή με το τσεκούρι στην πόρτα.

Ροδόλφο Βαλεντίνο

Υπήρξε ο πρώτος άντρας ερωτικό σύμβολο του σινεμά. Ο πρόωρος θάνατός του, γιγάντωσε τον μύθο του σε τέτοιο βαθμό που αρκετές δεκαετίες μετά το θάνατό του, υπήρχαν εν ζωή θαυμάστριες του που περίμεναν να πάει να τις πάρει πάνω σε ένα από τα άλογα που χρησιμοποίησε στους ρόλους που υποδύθηκε.

Ντάγκλας Φερμπανκς

Υπήρξε ένας από τους διασημότερους ηθοποιούς του βωβού. Ήταν ο πρώτος αστέρας των ταινιών δράσης και οι ρόλοι του σαν πειρατής και ζορό έχουν μείνει διαχρονικοί. Παντρεμένος με την Μαίρη Πίκφορντ έγιναν το πρώτο διάσιμο ζευγάρι ηθοποιών του σινεμά.

Μαίρη Πίκφορντ

Η πρώτη μεγάλη σταρ του σινεμά. Μαζί με τον Φέρμπανκς υπήρξε από τα ιδρυτικά μέλη της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και ένα από τα πιο ισχυρά πρόσωπα του βωβού σινεμά. Οι ερμηνευτικές της ικανότητες ανταμείφτηκαν το 1929 με Όσκαρ και θεωρούνται μέχρι σήμερα από τις πληρέστερες της περιόδου του βωβού.

Γκρέτα Γκάρμπο

Θεωρείται η καλύτερη ηθοποιός της βωβής περιόδου του σινεμά. Ο φακός τη λάτρευε. Οι ερμηνείες της ήταν απόμακρες αλλά πολύ γοητευτικές και γενικά βοήθησαν να χτιστεί ο μύθος της. Θεωρείται η ομορφότερη γυναίκα ηθοποιός που πέρασε από το Χόλυγουντ και μια από τις λίγες που κατάφερε να περάσει με επιτυχία στον ομιλούντα κινηματογράφο.

Λίλιαν Γκις

Η εμβληματικότερη μορφή του αμερικάνικου κινηματογράφου και από τις πλέον αναγνωρίσιμες φιγούρες του βωβού. Η ιέρεια του Γκρίφιθ, συμμετείχε στη «Μισαλλοδοξία» και τη «Γέννηση ενός έθνους» και κατάφερε να κλείσει μια καριέρα 75 χρόνων το 1987 στα 94 της χρόνια. Συμμετείχε σε ταινίες από τις αρχές της δεκαετίας του 1910 και έζησε όλη την ανάπτυξη και άνθηση του βωβού σινεμά.

Συντάκτης: Νίκος Κομπολάκης,

Από πολύ μικρή ηλικία, καταπιανόμουν με τη συγγραφή και τη μανιώδη ανάγνωση. Το διάβασμα είναι ένας μόνιμος σύντροφος από τα παιδικά μου χρόνια…